Ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính): Ngành Hải quan đang xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số thay thế hệ thống VNACCS/VCIS hiện hành - Ảnh: VGP
Hải quan số trở thành trọng tâm của tiến trình cải cách
Trong những tháng đầu năm 2026, ngành Hải quan tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm theo chỉ đạo của Đảng, Chính phủ và Bộ Tài chính, trong đó chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để hiện đại hóa hoạt động quản lý.
Trao đổi với báo chí ngày 9/6, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan, cho biết toàn ngành đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số thay thế hệ thống VNACCS/VCIS hiện hành, tạo nền tảng đổi mới toàn diện quy trình quản lý và xử lý thủ tục hải quan.
Cùng với việc kiện toàn Ban Chỉ đạo và ban hành kế hoạch chuyển đổi số năm 2026, ngành Hải quan đang triển khai dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 nhằm tăng cường chia sẻ dữ liệu, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.
Nhiều nhiệm vụ thuộc Đề án 06 tiếp tục được thực hiện như xây dựng hệ thống tiếp nhận thủ tục hành chính, quản lý người sử dụng và kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Ngành cũng đưa vào vận hành các hệ thống quản lý điều hành tập trung, thông quan điện tử phiên bản 6 và hệ thống xử lý dữ liệu đối với hàng hóa giá trị thấp gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh.
Đáng chú ý, việc thử nghiệm Chatbot AI hỗ trợ cán bộ hải quan và doanh nghiệp được xem là bước tiến mới trong ứng dụng công nghệ vào hoạt động nghiệp vụ.
Từ ngày 1/6/2026, ngành Hải quan bắt đầu thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III. Kết hợp với số hóa hồ sơ, mô hình này giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, giảm chi phí cho doanh nghiệp và nâng cao tính minh bạch trong quản lý.
Theo đánh giá của ngành Hải quan, thông quan tập trung còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn và hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu hải quan "đúng, đủ, sạch, sống".
Cắt giảm thủ tục, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy thương mại
Bên cạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, ngành Hải quan đã cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 14 điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa hoặc bãi bỏ 66 thủ tục hành chính, tương đương khoảng 30% tổng số thủ tục thuộc lĩnh vực hải quan.
Theo lãnh đạo Cục Hải quan, việc cắt giảm thủ tục thể hiện định hướng chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, lấy quản lý rủi ro và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp làm nền tảng. Đồng thời, cơ quan Hải quan duy trì chế độ trực 24/7 để hỗ trợ xử lý nhanh các lô hàng thực phẩm nhập khẩu và kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan.
Cùng với cải cách trong nước, ngành Hải quan tiếp tục thúc đẩy hội nhập quốc tế. Nổi bật là việc ký kết Hiệp định hợp tác hải quan với Trung Quốc vào tháng 4/2026, tạo cơ sở mở rộng hợp tác về cơ chế một cửa, trao đổi dữ liệu và doanh nghiệp ưu tiên.
Theo Cục Hải quan, những kết quả đạt được trong chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và hội nhập quốc tế đang góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng thương mại trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động.
Anh Minh
