Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại Quốc hội - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Bộ Tài chính cân nhắc kỹ chi phí phát hành trái phiếu quốc tế
Tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, vốn trong nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, bên cạnh nguồn vốn nước ngoài.
Nguyên tắc xuyên suốt trong huy động vốn là bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia, kiểm soát nợ công, nợ Chính phủ và nghĩa vụ trả nợ, đồng thời tuân thủ các giới hạn do Quốc hội quy định.
Hiện nợ công của Việt Nam ở mức hơn 33% GDP, thấp hơn mức trần 60%; nợ Chính phủ khoảng 32% GDP, so với giới hạn 50%.
Đối với các dự án trọng điểm như điện hạt nhân và đường sắt, nhu cầu vốn rất lớn. Theo khái toán ban đầu, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có tổng mức đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng; tuyến Hà Nội - Hải Phòng - Lào Cai khoảng 290.000 tỷ đồng.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, quá trình đàm phán vay vốn nước ngoài phải gắn với lựa chọn công nghệ, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam. Việc xác định mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào quá trình tiếp nhận, làm chủ công nghệ cần được tính toán ngay từ đầu.
Các khoản vay phải có thời hạn hợp lý, lãi suất phù hợp, bảo đảm hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro. Hiện Bộ Tài chính đang tiếp tục làm việc với các định chế tài chính quốc tế, nhà đầu tư và tổ chức xếp hạng tín nhiệm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường vốn quốc tế.
Đáng chú ý, ngày 8/10/2026, tổ chức xếp hạng tín nhiệm R&I của Nhật Bản đã nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Việt Nam từ BB+ lên BBB-, triển vọng ổn định. Đây là lần đầu tiên Việt Nam được một tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế đưa vào nhóm đầu tư.
Đáng chú ý, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thông tin, trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản vừa qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ Tài chính cũng có các cuộc tiếp xúc với những tập đoàn tài chính lớn của Nhật Bản. Các đối tác bày tỏ sự quan tâm và sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam khi có nhu cầu huy động vốn.
Tuy nhiên, Bộ trưởng phân tích: Thời điểm hiện tại chưa phù hợp để phát hành trái phiếu quốc tế do chi phí vốn còn cao. Những gián đoạn trong chuỗi cung ứng xăng dầu đang tạo áp lực lên lạm phát, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm lên tới 5,2%, hiện duy trì quanh mức 4,8-4,9%.
"Nếu phát hành trong điều kiện này, Việt Nam có thể phải chịu chi phí huy động vốn lớn. Vì vậy, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi thị trường, duy trì trao đổi với nhà đầu tư và lựa chọn thời điểm phù hợp, bảo đảm chi phí vốn hợp lý", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn lưu ý.
Trái phiếu Chính phủ tạo lãi suất tham chiếu cho thị trường
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, phát hành trái phiếu Chính phủ không chỉ nhằm huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển mà còn có vai trò tạo đường cong lãi suất chuẩn cho thị trường.
Đây là cơ sở tham chiếu để doanh nghiệp và các tổ chức tài chính Việt Nam xác định chi phí huy động vốn khi tiếp cận thị trường quốc tế.
Do đó, việc phát triển thị trường trái phiếu Chính phủ và duy trì khả năng tiếp cận các nguồn vốn quốc tế còn góp phần nâng cao uy tín, vị thế của nền tài chính Việt Nam.
Bên cạnh bài toán huy động vốn cho các dự án lớn, Bộ trưởng cũng đề cập yêu cầu phát triển doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị của các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp lớn.
Theo Bộ trưởng, cần có cơ chế tạo điều kiện để doanh nghiệp tập trung đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo, qua đó nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Bộ Tài chính đã làm việc với các doanh nghiệp lớn, trong đó có Samsung, đề nghị tăng cường kết nối với viện nghiên cứu, trường đại học trong nước, thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng.
Samsung đã nhiều lần hỗ trợ kết nối với doanh nghiệp trong nước, tổ chức đào tạo về quản trị và quy trình kiểm tra sản phẩm.
Bộ trưởng cũng cho biết việc hoàn thiện chính sách đầu tư theo tinh thần Nghị quyết 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài hướng tới gắn trách nhiệm của doanh nghiệp FDI với mục tiêu, nhiệm vụ và kết quả đầu ra.
Trong bối cảnh thực hiện thuế tối thiểu toàn cầu, dư địa sử dụng ưu đãi thuế để thu hút đầu tư không còn như trước. Vì vậy, cần chuyển sang các hình thức hỗ trợ phù hợp hơn, gắn với nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực, chuyển giao công nghệ và kết nối doanh nghiệp trong nước. Đối với thị trường chứng khoán, Bộ trưởng cho biết Bộ Tài chính đang trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, trong đó có cơ chế thử nghiệm trên thị trường chứng khoán.
Về cơ chế thử nghiệm, sau khi luật được ban hành, Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn hoặc báo cáo Chính phủ ban hành quy định triển khai, bảo đảm công khai, minh bạch, kiểm soát hoạt động và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
"Các tổ chức trung gian được khuyến khích nghiên cứu, xây dựng và đăng ký những sản phẩm mới để cơ quan quản lý xem xét, phê duyệt và kiểm soát trong quá trình triển khai. Sau thời gian thí điểm, cơ quan quản lý sẽ tổng kết, đánh giá để hoàn thiện cơ chế và bảo đảm các mục tiêu phát triển thị trường", lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết.
Anh Minh
