Tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm từ năm 2022 đến nay - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Kết nối dữ liệu, quản lý người bán trên không gian mạng
Tại phiên chất vấn Quốc hội ngày 12/11, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết thương mại điện tử tại Việt Nam tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm từ năm 2022 đến nay.
Đến hết năm 2025, doanh số thương mại điện tử ước đạt khoảng 37 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đứng thứ hai Đông Nam Á.
Cùng với sự phát triển của thị trường, thu thuế từ hoạt động này cũng tăng nhanh. Đến hết 10 tháng năm 2026, số thu đạt 241.000 tỷ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng kỳ.
Theo Bộ trưởng, để quản lý hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, cần kiểm soát chặt chẽ người bán hàng, KOL, KOC, các sàn thương mại điện tử và những đơn vị cung cấp dịch vụ bổ trợ như thanh toán, vận chuyển logistics, shipper...
Hiện cơ quan thuế đang quản lý khoảng hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên môi trường mạng. Giải pháp trọng tâm là định danh chủ thể, thu thập dữ liệu và bảo đảm các giao dịch phát sinh trên môi trường điện tử được theo dõi.
Bộ Tài chính triển khai cơ chế thu hộ, nộp thay, yêu cầu các sàn và nhà cung cấp dịch vụ thực hiện khấu trừ thuế tại nguồn. Đến nay, khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và 105 nhà vận chuyển logistics đã được kết nối cơ sở dữ liệu.
Theo Bộ trưởng Tài chính, việc kết nối giúp người kinh doanh không phải khai lại nhiều lần. Người kinh doanh chỉ cần khai một lần và cập nhật khi có thay đổi. Khi sàn đã nộp thuế thay thì người kinh doanh không phải nộp lại khoản thuế đó.
Cơ quan chức năng cũng kiểm soát dữ liệu, truy vết giao dịch thanh toán thông qua ví điện tử, tài khoản ngân hàng gắn với thông tin định danh.
Đối với hoạt động kinh doanh xuyên biên giới, từ năm 2022, Bộ Tài chính đã triển khai Cổng thông tin điện tử quốc gia để nhà cung cấp nước ngoài kê khai và nộp thuế.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 yêu cầu các nền tảng mạng trên thế giới phải có đại diện tại Việt Nam.
Bên cạnh nghĩa vụ thuế, việc quản lý thương mại điện tử còn liên quan đến kiểm soát hàng giả, hàng nhái, hàng cấm và hàng vi phạm sở hữu trí tuệ. Vì vậy, dữ liệu của cơ quan thuế cần được liên thông với các cơ quan chức năng, trong đó có cơ quan quản lý thanh toán.
Gần 600 hồ sơ doanh nghiệp được chuyển cơ quan điều tra
Trả lời chất vấn về tình trạng mua bán hóa đơn, thành lập công ty ma, Bộ trưởng Tài chính thừa nhận dù đã triển khai hóa đơn điện tử nhưng tình trạng vi phạm vẫn còn. Bộ trưởng cho biết từ năm 2022 đến nay, cơ quan thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế, lậu thuế, buôn bán hóa đơn sang cơ quan điều tra.
Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số, phối hợp với các cơ quan chức năng, đặc biệt là A05 của Bộ Công an, để định danh người đăng ký, đứng tên chủ doanh nghiệp.
Đồng thời, cơ quan thuế phải tăng cường kiểm tra hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào những nhóm đối tượng và lĩnh vực có rủi ro cao.
Đối với tình trạng người dân bị lợi dụng hồ sơ giả để thành lập doanh nghiệp, Bộ trưởng cho biết qua rà soát hiện còn 8.000 người bị ảnh hưởng. Các doanh nghiệp này được thành lập cách đây khoảng 20 năm, khi công nghệ thông tin chưa phát triển và việc kết nối dữ liệu giữa cơ quan thuế, cơ quan công an chưa được triển khai.
"Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan công an làm rõ, thanh lọc các doanh nghiệp này, đồng thời tuyên truyền để người dân chủ động bảo vệ thông tin cá nhân", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.
Hoàn thuế 79.000 tỷ đồng, cắt giảm thủ tục, bảo vệ dữ liệu người nộp thuếCông tác hoàn thuế cũng là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn thừa nhận tiến độ hoàn thuế vẫn còn chậm so với yêu cầu, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.
Để khắc phục, Bộ Tài chính đã phân luồng doanh nghiệp theo lịch sử chấp hành pháp luật. Khoảng 80% doanh nghiệp được xếp vào luồng xanh, áp dụng cơ chế hoàn trước, kiểm tra sau; 20% còn lại thuộc diện kiểm tra trước khi hoàn.
Đến thời điểm báo cáo tại phiên chất vấn, số tiền hoàn thuế đạt khoảng 79.000 tỷ đồng, gần 99% dự toán năm 2026 và tăng hơn 40% so với cùng kỳ.
Thời gian kiểm tra trước, hoàn thuế sau cũng được rút từ bình quân khoảng 50 ngày xuống còn 40 ngày. Hiện 100% hồ sơ hoàn thuế được thực hiện trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thuế đã từ chối hoàn thuế hơn 10.000 tỷ đồng do hồ sơ doanh nghiệp không đầy đủ và phải đối soát hóa đơn.
Bộ trưởng cho biết đang tiếp tục cải cách, phấn đấu rút thời gian hoàn thuế đối với luồng xanh xuống còn 7 ngày.
Đáng chú ý, Bộ trưởng cũng đề cập trách nhiệm của cơ quan thuế khi chậm hoàn thuế. Theo ông, nếu người dân có đầy đủ hồ sơ theo quy định nhưng cán bộ thuế tiếp nhận không xử lý thì phải kiên quyết xử lý trách nhiệm, kể cả bồi thường vật chất cho người nộp thuế.
Về nợ thuế, theo chiến lược phát triển, nợ thuế phát sinh hằng năm phải dưới 5% tổng thu thuế, tổng số nợ đọng qua các năm phải từ 8% trở xuống.
Đến tháng 10/2026, tỷ lệ nợ thuế phát sinh hằng năm ở mức 3%, nhưng tổng nợ đọng thuế vẫn ở mức 11%, tương đương hơn 267.000 tỷ đồng.
Trong đó, hơn 50% là nợ tiền sử dụng đất, liên quan đến tình trạng thị trường bất động sản trầm lắng.
Để kéo giảm nợ thuế, Bộ Tài chính triển khai giao chỉ tiêu đánh giá kết quả công việc đối với từng cán bộ thuế; hoàn thiện thể chế quản lý thuế; tăng cường tuyên truyền, vận động và kiểm tra, giám sát các tổ chức, cá nhân có khả năng nhưng cố tình chây ì, không nộp thuế.
Bên cạnh kiểm soát thất thu, Bộ trưởng cho biết cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo số liệu được báo cáo, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, chi phí giảm 55%.
Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng thông thoáng nhưng vẫn chặt chẽ, tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp. Một số thủ tục như gia nhập thị trường, thanh toán, quyết toán thuế đã được cải tiến thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó có eTax Mobile.
Thời gian tới, ngành thuế tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, đồng thời chú trọng bảo đảm an ninh mạng và bảo vệ cơ sở dữ liệu của người nộp thuế. Đối với thông báo thuế sai trong quá trình chuyển đổi công nghệ thông tin, Bộ trưởng cho biết cơ quan thuế đã kiểm tra, rà soát. Theo báo cáo, trong những thông tin được cho là sai, 99% là đúng, 1% là do quên.
"Ngành thuế đang tiếp tục chuẩn hóa mã số thuế, thông tin đất đai, kết nối dữ liệu với cơ quan tài nguyên và môi trường, cơ quan công an và VNeID. Mục tiêu là đơn giản hóa thủ tục, nâng cao độ chính xác trong quản lý thuế đối với người dân và doanh nghiệp", lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết.
Anh Minh
