TS Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam phát biểu tại Hội thảo - Ảnh: VGP
Chất lượng dữ liệu quyết định sức mạnh của AI
Tại hội thảo "AI và quản trị dữ liệu trong hoạt động ngân hàng" do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam tổ chức ngày 5/8, tại Hà Nội, TS Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhấn mạnh, AI hiện không còn chỉ dừng ở chatbot hay tự động hóa các quy trình lặp lại. Thay vào đó, công nghệ này đã tham gia trực tiếp vào những lĩnh vực cốt lõi của hoạt động ngân hàng như tài trợ thương mại, thanh toán xuyên biên giới và quản lý tài sản.
Bên cạnh đó, AI còn tạo ra giá trị trong hoạt động hằng ngày thông qua khả năng siêu cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng, đồng thời thúc đẩy tài chính toàn diện bằng việc khai thác dữ liệu hành vi để mở rộng khả năng đánh giá rủi ro, giúp nhiều khách hàng chưa đáp ứng các tiêu chuẩn truyền thống có cơ hội tiếp cận nguồn vốn hợp pháp.
"Cuộc đua ngân hàng số hiện nay không còn là cuộc đua về thuật toán hay quy mô đầu tư công nghệ, mà là cuộc đua về chất lượng dữ liệu, năng lực quản trị toàn diện và niềm tin số từ khách hàng", TS. Đào Minh Tú nói.
Theo TS. Đào Minh Tú, những năm gần đây Việt Nam tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý toàn diện, chặt chẽ và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế thông qua Luật Dữ liệu số 60/2024/QH15, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 và Nghị định số 356/2025/NĐ-CP… Luật Trí tuệ nhân tạo đã xác lập nguyên tắc cốt lõi là AI phục vụ con người, lấy con người làm trung tâm và không thay thế thẩm quyền, trách nhiệm của con người.
NHNN đang hoàn thiện dự thảo thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ngành ngân hàng nhằm cụ thể hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật vận hành.
"Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam luôn thống nhất với định hướng điều hành của NHNN: Đổi mới sáng tạo phải đi liền với an toàn hệ thống và hệ thống quản trị tốt không phải để kìm hãm sự phát triển, mà để chúng ta tự tin tăng tốc một cách có trách nhiệm và an toàn", TS Đào Minh Tú khẳng định.
NHNN đang hoàn thiện khung quản lý thống nhất về AI
Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) cho biết, dự thảo Thông tư quy định về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai đối với việc ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong ngành Ngân hàng được xây dựng theo hướng thiết lập khung quản lý thống nhất, bảo đảm AI được triển khai an toàn, có kiểm soát và phù hợp với đặc thù hoạt động ngân hàng.
Ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (NHNN) - Ảnh: VGP
Theo ông Hoàng Minh Tiến, trên thực tế AI đã được ứng dụng khá rộng rãi trong ngành, từ chấm điểm tín dụng, thẩm định cho vay, phát hiện gian lận, phòng chống rửa tiền (AML), chatbot chăm sóc khách hàng, eKYC đến xác thực điện tử. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích mang lại, AI cũng đặt ra nhiều rủi ro về an toàn thông tin, rủi ro mô hình, dữ liệu và trách nhiệm trong quá trình ra quyết định. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để NHNN xây dựng dự thảo Thông tư.
Ông Hoàng Minh Tiến cho biết dự thảo đã được lấy ý kiến nhiều lần và tiếp tục cập nhật sau khi Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg được ban hành. Dự thảo gồm 5 chương, 26 điều, tập trung vào ba nhóm nội dung lớn là bảo đảm an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống AI.
Theo dự thảo, quy định bắt buộc sẽ áp dụng đối với các hệ thống AI ra quyết định hoặc hỗ trợ ra quyết định trong hoạt động nghiệp vụ ngân hàng cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Đối với các hệ thống AI phục vụ quản trị, điều hành nội bộ hoặc đang triển khai trong khuôn khổ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), dự thảo theo hướng khuyến khích áp dụng.
Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là phân loại hệ thống AI theo ba mức gồm rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp.
Theo ông Hoàng Minh Tiến, đối với AI rủi ro cao, dự thảo bám sát Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg. Trong lĩnh vực ngân hàng có hai nhóm hệ thống AI thuộc diện rủi ro cao là hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng và hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng.
Đối với giao dịch thanh toán, hệ thống AI được xác định là rủi ro cao khi tự động thực hiện các giao dịch từ 10 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân hoặc từ 50 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức.
Theo ông Hoàng Minh Tiến, AI chỉ được phép tự động ra quyết định trong các ngưỡng này. Với các giao dịch có giá trị vượt ngưỡng, hệ thống sẽ không được phép tự động ra quyết định.
Về yêu cầu bảo đảm an toàn, ông Hoàng Minh Tiến cho biết dự thảo tiếp tục kế thừa các quy định hiện hành đối với hệ thống công nghệ thông tin, đồng thời bổ sung các yêu cầu đặc thù dành cho AI.
Đối với an ninh mạng, dự thảo yêu cầu kiểm tra, đánh giá các rủi ro đặc thù của hệ thống AI như đầu độc dữ liệu, đầu độc mô hình, tấn công né tránh, tấn công trích xuất mô hình và tấn công xâm phạm quyền riêng tư dữ liệu. Đối với dữ liệu, dự thảo quy định dữ liệu sử dụng cho AI phải có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm chất lượng, được quản lý an toàn và kiểm soát nguy cơ rò rỉ dữ liệu. Việc sử dụng dữ liệu phải tuân thủ quy định của Luật Dữ liệu và pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Về quản lý rủi ro, dự thảo yêu cầu xây dựng khung quản lý rủi ro AI đồng bộ với chính sách quản lý rủi ro tổng thể và hệ thống kiểm soát nội bộ. Hội đồng quản trị, hội đồng thành viên hoặc cấp quản lý cao nhất có trách nhiệm phê duyệt định hướng phát triển AI, khung quản lý rủi ro AI, phân bổ nguồn lực và giám sát việc triển khai.
Bên cạnh nội dung chính sách, hội thảo dành thời lượng để đại diện các ngân hàng thương mại gồm VietinBank, Techcombank, MB cùng chuyên gia EY Việt Nam chia sẻ thực tiễn triển khai AI tại Việt Nam và bài học quốc tế.
Anh Minh
