Một chiếc máy bay không người lái (UAV/drone) Shahed chạy bằng động cơ phản lực của Nga đã bay quãng đường khoảng 900 km từ điểm phóng ở Crimea xuyên qua nhiều vùng của Ukraine vào miền Tây Ukraine vào ngày 18/8, đánh dấu hành trình xa nhất được ghi nhận với loại vũ khí này.
Trang Kyiv Post dẫn phân tích của kênh giám sát eRadar cho biết, chiếc UAV này đã di chuyển từ Crimea qua các vùng Mykolaiv, Vinnytsia và Khmelnytskyi, sau đó bay ngang qua khu vực gần Kremenets thuộc vùng Ternopil và cuối cùng tới thành phố Dubno thuộc vùng Rivne ở miền Tây đất nước.
Chiếc UAV đã bay quãng đường 850-920 km nếu tính cả các thao tác chuyển hướng, với độ sâu thâm nhập theo đường thẳng là hơn 720 km tính từ điểm phóng.
Đường bay của chiếc UAV đã được tính toán từ trước nhằm né tránh các khu vực triển khai chính của hệ thống phòng không Ukraine, theo eRadar.
Kênh giám sát này nhận định, đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy đối phương đang thăm dò hệ thống phòng không và tìm kiếm các "điểm mù" cũng như hành lang mới cho UAV phản lực, thay vì bay thẳng đến mục tiêu cố định.
"Lộ trình bay của chiếc UAV từ phía đối phương được ghi nhận hôm nay là minh chứng rõ ràng cho thấy họ đang thăm dò hệ thống phòng không của chúng ta và tìm kiếm các hành lang xâm nhập mới bằng cách sử dụng các UAV chạy bằng động cơ phản lực", eRadar cho biết.
Theo thông tin từ RBC-Ukraine, dẫn lời ông Oleksandr Koval, người đứng đầu Cơ quan Quản lý Quân sự vùng Rivne, một mục tiêu trên không – nhiều khả năng chính là chiếc UAV nói trên – đã bị bắn hạ ở khu vực phía Nam của vùng này.
Công tác đánh chặn đã được thực hiện sau khi Không quân Ukraine theo dõi chiếc UAV bay qua nhiều khu vực trong khoảng thời gian chừng 30 phút.
Trước đây, các UAV chạy bằng động cơ phản lực thường có tầm hoạt động khoảng 500 km, chủ yếu đe dọa các khu vực như Kiev, Kharkiv, Odessa, Sumy, Poltava, Dnipropetrovsk và Chernihiv.
Theo Kyiv Post, chiếc UAV Shaded này gần như đã nhân đôi khoảng cách đó, cho thấy Nga đã cải tiến mô hình để kéo dài tầm bay.
Theo eRadar, tầm hoạt động mở rộng đồng nghĩa với việc "gần như toàn bộ lãnh thổ Ukraine – trải dài đến tận những khu vực biên giới xa xôi nhất ở phía Tây" – hiện đều nằm trong phạm vi có thể bị Nga tấn công.
Các mẫu UAV mới sử dụng động cơ phản lực thay vì cánh quạt, đạt tốc độ 400-600 km/h, khiến việc đánh chặn bằng súng nhỏ hay nhóm hỏa lực cơ động trở nên gần như không khả thi. Ảnh: RBC Ukraine
Trong bối cảnh rộng hơn, khi Ukraine cải thiện đáng kể năng lực phòng không bằng các loại UAV đánh chặn tự chế và ngày càng thực hiện nhiều cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, phía Moscow cũng đang điều chỉnh chiến lược tác chiến UAV với các biến thể mới của dòng Shahed, nhanh hơn và có độ sát thương cao hơn, như Geran-4 và Geran-5.
Theo trang EU Observer, các chuyên gia quân sự Ukraine hiện đang nói về một giai đoạn mới trong cuộc chiến trên không.
Ông Mykhailo Fedorov, quan chức vừa rời ghế Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, thậm chí còn đề cập đến sự thay đổi trong chiến lược tác chiến trên không.
"Chúng ta cần phản ứng nhanh chóng nếu muốn tiếp tục đánh bại Nga trong mọi chu kỳ công nghệ", ông viết trên Telegram cuối tuần trước.
Chuyên gia quân sự Oleksandr Kovalenko, đang làm việc tại Odessa, nói với EU Observer rằng UAV Shahed vẫn là công cụ chính trong các cuộc tấn công của Nga, đặt ra thách thức cả về số lượng lẫn sự phát triển công nghệ cho Ukraine.
Theo ông Kovalenko, Nga có thể sản xuất khoảng 130-140 chiếc UAV loại này mỗi ngày, thậm chí có thể gấp đôi. Chúng được xem là loại trung gian giữa UAV tầm xa thông thường và tên lửa hành trình.
"Họ liên tục cải tiến chúng, thay đổi hệ thống dẫn đường và hệ thống nhiên liệu. Họ thậm chí còn nhiều lần thay đổi vật liệu chế tạo, mặc dù cấu trúc tổng thể không thay đổi về cơ bản. Nó vẫn có thiết kế dạng cánh bay, nhưng vật liệu cấu thành thì thay đổi", vị chuyên gia giải thích, đồng thời cho biết thêm rằng Nga chế tạo các UAV này nhẹ hơn hoặc bền chắc hơn tùy theo nhu cầu sử dụng.
Hai loại chính mà Nga sử dụng là Geran-2 (phiên bản tương đương mẫu Shahed-136 ban đầu) và phiên bản tương đương mẫu Shahed-238 (loại chạy bằng động cơ phản lực).
Mẫu Geran-5 mới, được giới thiệu vào năm 2026, có tầm hoạt động khoảng 950 km và mang theo đầu đạn nổ nặng 90 kg, theo thông tin từ Cục Tình báo Quân sự Ukraine (HUR). Để so sánh, các mẫu Shahed đời đầu chỉ mang đầu đạn nặng 20 kg.
Các mẫu UAV mới sử dụng động cơ phản lực thay vì cánh quạt, đạt tốc độ 400-600 km/h, khiến việc đánh chặn bằng súng nhỏ hay nhóm hỏa lực cơ động trở nên gần như không khả thi, theo ông Kovalenko.
Nga cũng đang tìm cách mở rộng sản xuất UAV chạy bằng động cơ phản lực. Theo ước tính hiện tại của ông Kovalenko, tỉ lệ UAV có động cơ phản lực trong các đợt tấn công đang tăng, ước tính chiếm 20-25% tổng số, đôi khi lên tới 2/3 trong một số cuộc tấn công.
Minh Đức (Theo Kyiv Post, EU Observer)
