Làm mới di sản....
Trong bối cảnh du lịch Hà Nội đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng trải nghiệm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách việc làm mới sản phẩm tại các di tích lịch sử – văn hóa đang trở thành xu hướng rõ nét.
Thực tiễn cho thấy, mô hình tham quan di sản thuần túy đã bộc lộ nhiều giới hạn buộc các đơn vị quản lý phải chủ động tìm kiếm những cách tiếp cận sâu hơn, giàu tính trải nghiệm hơn.
Thay vì chỉ mở cửa không gian di sản, nhiều di tích đã từng bước chuyển dịch sang mô hình kết hợp nghệ thuật, công nghệ và yếu tố tương tác, hướng tới khai thác chiều sâu văn hóa và cảm xúc của du khách.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một trong những điểm đến sớm triển khai hướng đi này. Trao đổi với Người Đưa Tin, TS. Đường Ngọc Hà - Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết, tiếp nối chuỗi các sản phẩm du lịch đêm đã triển khai, Trung tâm vừa tổ chức chương trình "Âm sắc Việt", một sản phẩm du lịch văn hóa mang tính thử nghiệm, nhằm tạo điểm nhấn trải nghiệm cho du khách trong năm 2026.
Được diễn ra vào buổi tối, trong không gian cổ kính và huyền ảo của di tích, du khách được dẫn dắt qua những điểm nhấn tiêu biểu như Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, khu vực Bái Đường.
Ở mỗi điểm dừng, các hoạt động trình diễn của nghệ nhân làm nón, đan cói, thêu, nặn tò he cùng những tiết mục giao lưu nghệ thuật được sắp đặt hài hòa với kiến trúc và chiều sâu lịch sử, tạo nên một hành trình trải nghiệm giàu cảm xúc và dư âm.
Chương trình "Âm sắc Việt", một hoạt động văn hoá trong không gian di sản về đêm được xây dựng như một sản phẩm khám phá mang tính thử nghiệm.
Theo TS. Hà, trong truyền thống dân tộc "học" không chỉ là học chữ, học kinh sách mà còn là quá trình truyền nghề, truyền kỹ năng, truyền tinh hoa giữa các thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ, thầy và trò.
"Âm sắc Việt" lựa chọn âm nhạc và nghệ thuật truyền thống làm phương tiện biểu đạt, qua đó mở rộng cách tiếp cận về giá trị giáo dục của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong đời sống đương đại.
"Thông qua 'Âm sắc Việt', Văn Miếu – Quốc Tử Giám mong muốn mang đến cho công chúng một cách tiếp cận mới đối với di sản. Di sản vừa để chiêm ngưỡng, vừa để lắng nghe cảm nhận và học hỏi. Đây cũng là bước thử nghiệm nhằm đa dạng hóa các sản phẩm văn hóa đêm tại di tích, hướng tới phát huy bền vững giá trị của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong đời sống văn hóa đương đại", TS. Đường Ngọc Hà chia sẻ.
Trước "Âm sắc Việt", tour đêm "Tinh hoa đạo học" tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã tạo được dấu ấn riêng trở thành sản phẩm thu hút đông đảo du khách. Hoạt động này tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc Việt Nam.
Bằng nghệ thuật ánh sáng, hệ thống âm thanh tinh tế cùng các trải nghiệm như học với thầy đồ, trò chơi dân gian, bia đá kể chuyện, một Văn Miếu vừa quen vừa lạ hiện lên sinh động, dẫn dắt du khách đi qua hành trình "học để thành nhân, học để thành tài" của các nho sĩ xưa khi bước chân vào "Ngôi đền của tri thức".
Không làm phai giá trị gốc
Xu hướng đổi mới sản phẩm du lịch di sản cũng đang được triển khai rõ nét tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long. Thời gian gần đây Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội liên tục giới thiệu các sản phẩm tham quan và trải nghiệm mới, trong đó chú trọng kết hợp công nghệ với nghệ thuật trình diễn nhằm gia tăng tính tương tác và chiều sâu cảm nhận cho du khách.
Cuối năm 2025, hai sản phẩm du lịch văn hóa mới được đưa vào khai thác đã tạo dấu ấn đáng chú ý. Tour "Ký ức Cột cờ" được xây dựng như một hành trình trải nghiệm cảm xúc, đưa du khách tiếp cận lịch sử Thủ đô thông qua hình ảnh Cột cờ Hà Nội, công trình đóng vai trò như một nhân chứng lịch sử xuyên suốt các giai đoạn thăng trầm của dân tộc.
Lộ trình tham quan được thiết kế theo tuyến chuyên đề cho phép du khách khám phá các tầng kiến trúc của Cột cờ, đồng thời tiếp cận không gian trưng bày "Cột cờ Hà Nội và khát vọng hòa bình" qua đó làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa biểu tượng của công trình.
Điểm nhấn của tour là show diễn nghệ thuật "Họa nét Hà thành", tái hiện những dấu mốc lịch sử quan trọng của Hà Nội từ Ngày Toàn quốc kháng chiến đến thời khắc đoàn quân giải phóng tiến về tiếp quản Thủ đô ngày 10/10/1954.
Du khách tham quan, tìm hiểu về Cột cờ Hà Nội - công trình đóng vai trò như một nhân chứng lịch sử xuyên suốt các giai đoạn thăng trầm của dân tộc.
Song song với tour "Ký ức Cột cờ", Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội còn ra mắt vở diễn "Kinh đô Thăng Long" ứng dụng công nghệ 3D mapping và không gian trải nghiệm số.
Với chủ đề "Âm vang triều Lý", chương trình tái hiện giai đoạn lịch sử thịnh trị của triều đại đã đặt nền móng cho Thăng Long trở thành trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước.
Thông qua sự kết hợp giữa nghệ thuật trình diễn, công nghệ số và không gian di sản, chương trình mang đến cho công chúng một cách tiếp cận trực quan, sinh động hơn đối với lịch sử, tạo sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại.
Chia sẻ về định hướng phát triển các sản phẩm mới, ông Nguyễn Thanh Quang – Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội cho biết, từ tour "Ký ức Cột cờ" đến vở diễn ánh sáng 3D mapping "Kinh đô Thăng Long" và các không gian trải nghiệm số, mục tiêu xuyên suốt là từng bước chuyển Khu di sản Hoàng thành Thăng Long từ một điểm tham quan truyền thống sang không gian trải nghiệm tương tác.
Theo ông Quang đây là cách tiếp cận mới nhằm giúp du khách không chỉ tham quan mà còn có thể cảm nhận và "đối thoại" với lịch sử, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận đối với du khách trẻ.
"Các tour trải nghiệm và chương trình 3D mapping không đơn thuần là trình diễn công nghệ, mà là cách để di sản nghìn năm tuổi tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa trên nền tảng sáng tạo mới.
Chúng tôi mong muốn mỗi du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ có thể cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của di sản từ đó thêm trân trọng quá khứ và bồi đắp niềm tự hào dân tộc", ông Quang nhấn mạnh.
Nhìn từ góc độ nghiên cứu, ThS. Nguyễn Đắc Tới – nguyên Trưởng phòng Nghiên cứu Di sản (Viện Nghiên cứu Văn hóa và Phát triển) cho rằng, các sản phẩm trải nghiệm mới tại các di tích lịch sử – văn hóa ở Hà Nội đang đi đúng hướng và phù hợp với nhu cầu của thị trường.
Điểm đáng ghi nhận là cách tiếp cận không làm "biến dạng" di sản mà sử dụng công nghệ và nghệ thuật trình diễn như công cụ hỗ trợ kể chuyện, giúp du khách hiểu sâu hơn về giá trị lịch sử – văn hóa thay vì chỉ tham quan bề mặt.
Theo ông Tới đây là yếu tố then chốt để chuyển du lịch di sản từ mô hình tham quan tĩnh sang mô hình trải nghiệm sáng tạo, phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
Tuy nhiên, việc đổi mới cần đi kèm với kiểm soát chặt chẽ nội dung, kịch bản và tần suất khai thác, bảo đảm sự hài hòa giữa bảo tồn và phát huy, tránh chạy theo công nghệ hay yếu tố giải trí đơn thuần.
