Liên Hợp Quốc được thành lập ngày 24/10/1945, hiện có 193 quốc gia thành viên. Với vị thế và thẩm quyền theo Hiến chương, Liên Hợp Quốc là diễn đàn đa phương toàn cầu để các nước đối thoại, thương lượng, thúc đẩy đồng thuận và phối hợp giải quyết các vấn đề chung như hòa bình, an ninh, biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, quyền con người, giải trừ quân bị, khủng hoảng nhân đạo, y tế và bình đẳng giới.
Cơ cấu tổ chức của Liên Hợp Quốc gồm 6 cơ quan chính: Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Hội đồng Kinh tế và Xã hội, Tòa án Công lý Quốc tế, Ban Thư ký và Hội đồng Quản thác. Bên cạnh đó, hệ thống Liên Hợp Quốc còn bao gồm nhiều Quỹ, Chương trình và tổ chức chuyên môn như UNDP, UNICEF, UNFPA, UNWomen.
Sau hơn 80 năm hình thành và phát triển, Liên Hợp Quốc đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, dấu ấn đậm nét trong đời sống chính trị – an ninh và phát triển của thế giới.
Phiên khai mạc Kỳ họp thứ 32 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York (Mỹ) ngày 20/9/1977 thông qua Nghị quyết công nhận Việt Nam là thành viên của Liên Hợp Quốc (Ảnh: Tư liệu TTXVN).
Trong đó nổi bật là: Đóng vai trò trung tâm trong duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, góp phần quan trọng ngăn ngừa nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh thế giới mới; quản lý xung đột và hỗ trợ hậu xung đột thông qua các công cụ ngoại giao phòng ngừa, gìn giữ hòa bình và xây dựng hòa bình.
Bên cạnh đó, thúc đẩy sự phát triển và pháp điển hóa luật pháp quốc tế, hình thành một hệ thống rộng lớn các điều ước, chuẩn mực và nguyên tắc chung điều chỉnh quan hệ giữa các quốc gia; Thúc đẩy phi thực dân hóa, các quyền con người, phát triển kinh tế – xã hội, xóa đói giảm nghèo, cứu trợ nhân đạo, y tế toàn cầu, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững; Tạo dựng diễn đàn bao trùm để hợp tác, đối thoại, điều hòa lợi ích và điều phối các nỗ lực chung, nhất là ứng phó với các thách thức toàn cầu, trong đó các nước lớn, nhỏ đều có tiếng nói và có cơ hội tập hợp lực lượng, phối hợp lập trường để thúc đẩy các lợi ích chung.
Sau khi đất nước thống nhất, các tổ chức Liên Hợp Quốc đã tích cực hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả của chiến tranh, phục hồi và tái thiết, cải thiện đời sống nhân dân và từng bước hội nhập quốc tế.
Đoàn đại biểu Việt Nam, do Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh dẫn đầu, dự Kỳ họp thứ 32 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York (Mỹ) ngày 20/9/1977 (ảnh trái) và Hình ảnh Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc K.Vanhem tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Duy Trinh, ngày 20/9/1977, tại Kỳ họp thứ 32 Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ) (Ảnh: Tư liệu TTXVN).
Việt Nam chính thức gia nhập Liên Hợp Quốc ngày 20/9/1977. Việc tham gia ngày càng tích cực, chủ động tại Liên Hợp Quốc đã hỗ trợ Việt Nam làm sâu sắc quan hệ đối ngoại cả về đa phương và song phương; tăng cường tiếp cận tri thức, chuẩn mực và nguồn lực toàn cầu phục vụ công cuộc đổi mới và phát triển bền vững, cũng như triển khai các ưu tiên chiến lược trong giai đoạn từ này đến 2030; tạo không gian đa phương để bảo vệ và thúc đẩy lợi ích quốc gia – dân tộc bằng biện pháp hòa bình; đồng thời hỗ trợ tăng cường năng lực thể chế và quản trị của đất nước.
Việt Nam đã và đang tham gia ngày càng sâu rộng và đóng góp thực chất vào công việc chung của tổ chức, thể hiện qua việc đảm nhiệm hiệu quả nhiều trọng trách và vị trí quan trọng; đưa ra nhiều sáng kiến mang tính đột phá; đi đầu thực hiện các mục tiêu phát triển của Liên Hợp Quốc (trong đó có sáng kiến "Thống nhất hành động" - Một Liên Hợp Quốc); tham gia tích cực vào các lĩnh vực gìn giữ hòa bình (GGHB), bảo đảm quyền con người, cứu trợ nhân đạo, phát triển bền vững và ứng phó các thách thức toàn cầu; đồng thời từng bước tham gia sâu hơn vào việc định hình luật lệ, chuẩn mực và chương trình nghị sự của Liên Hợp Quốc.
Những dấu ấn Việt Nam tại Liên Hợp Quốc
Những đóng góp đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín và hình ảnh Việt Nam là đối tác tin cậy, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việt Nam đã tích cực tham gia và đảm nhiệm nhiều vai trò, vị trí tại các cơ quan, diễn đàn của Liên Hợp Quốc.
Gần đây nhất, ta đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 77, Uỷ viên không thường trực HĐBA nhiệm kỳ 2008-2009 và 2020-2021, thành viên Hội đồng Nhân quyền 2014-2016, 2023-2025, 2026-2028, Hội đồng Kinh tế xã hội 1998-2000 và 2014-2016, các cơ quan của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa (UNESCO), Uỷ ban Luật pháp quốc tế (ILC) 2017-2022 và 2023-2027, Ủy ban pháp lý và kỹ thuật của Cơ quan quyền lực đáy đại dương (LTC) nhiệm kỳ 2023-2027, Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11 năm 2026, lần đầu tiên đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội nghị lần thứ 35 các quốc gia thành viên Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (SPLOS 35).
Hình ảnh các chiến sĩ mũ nồi xanh lên đường sang Nam Sudan làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc (Ảnh: DT).
Trong tháng 10/2025, Việt Nam đã đăng cai Lễ mở ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng. Việt Nam đã cử gần 1.400 lượt cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tại các Phái bộ GGHB ở Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi và khu vực Abyei.
Việt Nam hiện xếp thứ 49/193 về mức đóng góp ngân sách thường xuyên cho Liên Hợp Quốc; đóng góp hàng triệu USD cho các hoạt động cứu trợ nhân đạo của các cơ quan Liên Hợp Quốc.
Việt Nam đã đưa ra nhiều sáng kiến quan trọng của Liên Hợp Quốc như các Nghị quyết của HĐBA về vai trò của phụ nữ trong bối cảnh hậu xung đột (Nghị quyết 1889, năm 2009) và bảo vệ cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân trong xung đột (Nghị quyết 2573, năm 2021), các Nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về Ngày quốc tế Phòng chống dịch bệnh 27/12 (Nghị quyết A/RES/75/27, năm 2020), Ngày quốc tế Vui chơi 11/6 (Nghị quyết A/RES/78/268, năm 2024) và Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững 2027-2036 (Nghị quyết A/RES/80/308, năm 2026), khởi xướng Nhóm bạn bè Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển 1982 (UNCLOS)…
Ta đã và đang cam kết mạnh mẽ và tích cực tham gia thực hiện các chương trình nghị sự phát triển quan trọng của Liên Hợp Quốc, nhất là việc thực hiện các Mục tiêu phát triển Thiên niên kỷ (MDG), các Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) và Thoả thuận Paris về biến đổi khí hậu…
Hiện nay tại Việt Nam, có 15 cơ quan Liên Hợp Quốc có đại diện thường trú tại Việt Nam gồm: Tổ chức Nông nghiệp Lương thực Liên Hợp Quốc (FAO), Quỹ quốc tế về phát triển nông nghiệp Liên Hợp Quốc (IFAD), Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), Tổ chức Di cư quốc tế (IMO), Cơ quan Liên Hợp Quốc vì Bình đẳng giới và Trao quyền cho phụ nữ (UN Women), Chương trình nhân cư Liên Hợp Quốc (UN-HABITAT), Chương trình phối hợp của Liên Hợp Quốc về HIV/AIDS (UNAIDS), Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO), Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), Văn phòng Liên Hợp Quốc về Chống ma túy và tội phạm (UNODC), Tổ chức Y tế thế giới (WHO).
Các tổ chức tại Liên Hợp Quốc tham gia tích cực vào hỗ trợ huy động nguồn lực, tư vấn chính sách, cung cấp tri thức, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nâng cao năng lực, đạt được nhiều kết quả nổi bật trong các lĩnh vực như giáo dục, giảm nghèo, tăng trưởng xanh, lao động, y tế, bảo trợ xã hội và chuyển đổi số.
Trong khuôn khổ Sáng kiến Thống nhất Hành động – Một Liên Hợp Quốc (DaO), Việt Nam là một trong tám nước thí điểm triển khai Sáng kiến Thống nhất hành động trên thế giới, nhìn chung, sáng kiến này đã đóng góp vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường gắn kết hệ thống của các tổ chức Liên Hợp Quốc tại Việt Nam.
Một cấu phần quan trọng của Sáng kiến Thống nhất Hành động – Một Liên Hợp Quốc là Một Ngôi nhà chung, được cụ thể hóa bằng việc xây dựng Ngôi nhà Xanh chung Liên Hợp Quốc tại Hà Nội. Đây là Ngôi nhà chung Liên Hợp Quốc đầu tiên thân thiện với môi trường, được khánh thành nhân dịp Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-Moon vào thăm Việt Nam tháng 5/2015.
Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres đã 2 lần thăm chính thức Việt Nam vào năm 2022 và năm 2025, nhân dịp dự Lễ mở ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng – Công ước Hà Nội.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm quan hệ Việt Nam – Liên Hợp Quốc (1977-2027), hai bên sẽ cùng nhìn lại chặng đường nửa thế kỷ đồng hành và hợp tác giữa Việt Nam – Liên Hợp Quốc và xác định những định hướng mới nhằm đưa quan hệ hợp tác bước sang một giai đoạn phát triển sâu sắc hơn.
Từ ngày 20-25/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada theo lời mời của Toàn quyền Canada Louise Arbour.
