Sáng 31/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước.
Giá vật liệu, nhiên liệu tăng đột biến khiến nhà thầu càng làm càng lỗ
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) kiến nghị 4 nhóm giải pháp nhằm giảm chi phí, khơi thông đầu tư, giữ vững mục tiêu tăng trưởng 2 con số, năm 2026 - 2027.
Đại biểu nêu thực tế, hiện nay, các doanh nghiệp vẫn đang chịu sức ép rất lớn về vốn, chi phí và thị trường sức mua yếu; không có nguồn tiền để triển khai các dự án và sản xuất.
Do đó, đại biểu đề nghị Ngân hàng Nhà nước khẩn trương chỉ đạo các ngân hàng thương mại kéo dài, mở rộng cơ chế, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ đến hết năm 2027 đối với doanh nghiệp gặp khó khăn do thị trường nhưng sử dụng vốn đúng mục đích, có phương án phục hồi khả thi.
ĐBQH Nguyễn Cao Sơn (Ảnh: Media Quốc hội).
"Mở rộng quy mô, đối tượng của chương trình tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và vừa; cho người thuê, mua nhà ở xã hội; giảm phí bảo lãnh dự thầu, phí thực hiện hợp đồng và phí trả nợ trước hạn; khi nghĩa vụ bảo lãnh giảm theo xác nhận của các bên thì giải tỏa ký quỹ tương ứng. Đề nghị hoàn thành hướng dẫn trong quý I/2027", đại biểu Cao Sơn nói.
Bày tỏ đồng tình với chủ trương giảm giá điện để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. Đại biểu Cao Sơn đồng thời đề nghị giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về 0% theo phương án đang được xem xét và kéo dài hỗ trợ thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng đối với dầu điêzen, đồng bộ thời gian hỗ trợ với xăng, tạo nguồn lực phục hồi cho sản xuất, vận tải và thi công.
Để giảm giá điện bền vững, đại biểu cho rằng cần giảm chi phí đầu tư và vận hành: ưu tiên vốn cho các đường dây truyền tải, trạm biến áp theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh để giải tỏa công suất; có cơ chế vay ưu đãi cho các thiết bị điện nhập khẩu như: thiết bị điện gió, điện mặt trời, thủy điện… hiện nay giá thiết bị tăng từ 20% đến 40% so với cùng kỳ năm trước.
Cùng với đó, cập nhật quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cắt giảm thủ tục đầu tư cho các dự án năng lượng và xác định tiêu chí, thời hạn điều chuyển công suất giữa các địa phương.
Đại biểu Cao Sơn cũng cho rằng, giá vật liệu, giá nhân công, nhiên liệu tăng đột biến trong khi nhiều công trình trọng điểm triển khai cùng lúc khiến nhà thầu càng làm càng lỗ.
Đại biểu đề nghị Chính phủ ban hành cơ chế điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây lắp đầu tư công ký trước ngày 1/7/2026 theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách và nhà thầu.
Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện Luật Địa chất và khoáng sản theo hướng đưa đất thông thường chỉ phù hợp làm vật liệu san lấp, đắp nền ra khỏi danh mục khoáng sản nhóm IV, quản lý theo pháp luật về xây dựng bằng cơ chế chấp thuận phương án khai thác có điều kiện, kiểm soát chặt vị trí, khối lượng, cao độ và nghĩa vụ hoàn thổ - vừa bảo đảm nguồn cung, vừa bảo đảm quản lý tài nguyên và môi trường.
Đồng thời, chỉ đạo xử lý dứt điểm thủ tục thăm dò, cấp phép khai thác và nâng công suất khai thác đối với các mỏ cát, mỏ đá làm vật liệu thông thường đã có trong quy hoạch.
Tăng trưởng kinh tế phải tạo ra việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn
Tham gia nêu ý kiến, ĐBQH Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hoà) cho rằng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới, vấn đề cần quan tâm không chỉ là tăng trưởng bao nhiêu phần trăm, mà tăng trưởng đến từ đâu, chất lượng ra sao, có bền vững không và thành quả tăng trưởng được chuyển hóa thành thu nhập, việc làm, năng lực cạnh tranh và chất lượng cuộc sống của người dân như thế nào.
Theo đó, cần nhìn thẳng vào tính khả thi và chất lượng của mục tiêu tăng trưởng. Đại biểu Trí cho rằng, mục tiêu tăng trưởng cao phải đi liền với luận chứng đầy đủ về nguồn lực, năng lực hấp thụ vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Quang cảnh phiên họp sáng 31/11 (Ảnh: Media Quốc hội).
Đặc biệt, cần phân tích kỹ sự đóng góp của tiêu dùng trong nước, đầu tư công, đầu tư tư nhân, đầu tư nước ngoài, xuất khẩu và năng suất lao động. Đây là cơ sở để xác định động lực nào đang thực sự dẫn dắt tăng trưởng, động lực nào còn yếu và cần chính sách gì để khơi thông.
Cùng với đó, phải chuyển mạnh từ tăng trưởng theo quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng trong nước.
"Cần có giải pháp cụ thể để nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỉ lệ nội địa hóa hợp lý, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực", đại biểu nêu ý kiến.
Ông cũng cho hay, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp FDI liên kết thực chất với doanh nghiệp Việt Nam, thay vì chỉ đánh giá hiệu quả thu hút đầu tư bằng tổng vốn đăng ký hoặc vốn giải ngân.
Đồng thời, phải tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân trong nước tiếp cận bình đẳng hơn với đất đai, vốn, công nghệ và cơ hội tham gia các dự án lớn; giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp.
Cùng với đó, phải nâng cao hiệu quả đầu tư, khơi thông nguồn lực nhưng không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô; thành quả tăng trưởng phải được chuyển hóa rõ ràng thành lợi ích của người dân.
"Tăng trưởng kinh tế cuối cùng phải tạo ra việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, cơ hội phát triển rộng hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn", đại biểu nhấn mạnh.
