Dọc theo một số đoạn tuyến chạy qua Quận 12 (cũ) hoặc Gò Vấp (cũ), Tp.HCM, diện mạo đô thị đang thay đổi từng ngày. Tiếng máy đào, máy ủi hoạt động không ngơi nghỉ, hàng chục km bờ kè bê tông khối lớn vững chãi đã thành hình sắc nét. Những dải đường ven kênh rộng thênh thang từ 8 - 12m được thảm nhựa, lắp đặt hệ thống đèn chiếu sáng công cộng hiện đại và phủ xanh bằng những hàng cây bóng mát.
Cuộc sống của hàng nghìn hộ dân bước sang trang mới nhờ dự án. Không còn chịu đựng mùi hôi thối, không gian xanh ven hành lang kênh nay trở thành điểm sinh hoạt cộng đồng lý tưởng, thắp lên niềm tin về một "vành đai xanh" văn minh.
Theo ghi nhận của Người Đưa Tin, một số đoạn đường ven kênh đã thành hình. Vào mỗi buổi chiều, không gian hai bên bờ kênh biến thành nơi dạo bộ, tập thể dục lý tưởng cho người dân địa phương, thắp lên hy vọng về một trục cảnh quan xanh - sạch - đẹp thay thế cho dòng kênh ô nhiễm đen ngòm nhiều thập kỷ qua.
Theo ông Đỗ Trường Sinh (53 tuổi, ngụ phường Tân Tạo, Tp.HCM), trước đây, khu vực đoạn kênh qua cầu Nước Lên toàn cỏ dại, rác thải và mùi hôi. Từ khi triển khai dự án, đoạn kênh này thay đổi hẳn, môi trường sạch sẽ, không gian thoáng đãng, đường rộng khang trang. "Người dân chúng tôi rất phấn khởi vì môi trường được cải thiện, cũng có thêm không gian để tập thể dục, sinh hoạt cộng đồng và trẻ con cũng có nơi để nô đùa", ông Sinh phấn khởi nói.
Dù vậy, hành trình "thay áo mới" cho dự án cải tạo rạch dài nhất Tp.HCM vẫn chưa hoàn tất. Giữa những đoạn đã hoàn thiện, vẫn còn nhiều hạng mục thuộc nhiều gói thầu vẫn ngổn ngang, thậm chí là "đứng hình" nhiều năm qua.
Trái ngược với không khí nhộn nhịp nơi khác, công trường các gói thầu XL-04, XL-05 lâm vào cảnh "đứt đoạn". Máy móc rút đi, để lại khung cảnh hoang vắng, cỏ dại phủ kín các hạng mục làm dở.
Dưới lòng kênh, dòng nước tù đọng váng bẩn, nhiều đoạn cây cỏ dại và cây mắt mèo mọc cao quá đầu người, che lấp các hạng mục đang làm dở.
Trên bờ, hàng loạt khối bê tông đúc sẵn nằm chỏng chơ, sắt thép uốn cong phơi mình dưới nắng mưa lâu ngày đã hoen gỉ đậm màu. Công trình chậm trễ không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn biến lòng đường thi công thành bẫy sình lầy vào mùa mưa, bão bụi vào mùa khô, bóp nghẹt cuộc sống sinh hoạt của người dân xung quanh.
Sự ngưng trệ vô tình biến nhiều đoạn bờ kênh hoang vắng thành bãi tập kết rác tự phát. Dòng nước không được khơi thông liên tục khiến ô nhiễm cục bộ quay trở lại, thách thức mục tiêu cải tạo môi trường ban đầu của dự án.
Những đống đất đá tập kết cao che khuất tầm nhìn, ngày nắng gió thổi bụi bay mù mịt vào nhà dân, ngày mưa tạo thành những vũng sình lầy lội cản trở giao thông.
Sinh sống gần bên con kênh nhiều năm, bà Trần Thị Ái (60 tuổi, ngụ phường Bình Hưng Hòa) cho biết, khi dự án được triển khai, ai cũng phấn khởi, nhưng không biết vì lý do gì mà người ta không làm nữa (ngưng thi công – PV). "Cả 2 tháng nay không thấy bóng dáng công nhân thi công, trong khi đường vào nhà trơ đất cát, ngày nắng thì bụi, ngày mưa thì sình lầy rất bất tiện. Tôi mong lãnh đạo Tp.HCM chỉ đạo thi công nhanh để đời sống của tôi và người dân ở đây sớm được cải thiện", bà Ái nói.
Dự án cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên có chiều dài 32,7 km qua 7 quận, huyện (cũ) của Tp.HCM, gồm: Quận 12, Bình Tân, Tân Phú, Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh và huyện Bình Chánh. Dự án khởi công từ tháng 2/2023, tổng mức đầu tư hơn 9.000 tỷ đồng. Đây cũng là dự án cải tạo kênh dài nhất Tp.HCM đến thời điểm hiện tại. Theo dự kiến ban đầu, dự án sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng vào đúng dịp 30/4/2025. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khác nhau, dự án vẫn kéo dài.
Thông tin với PV, ông Võ Viết Cường, Phó Trưởng Ban dự án 4 thuộc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Tp.HCM cho biết, tính đến tháng 8, hạng mục kè 2 bờ kênh đã đạt khoảng 98% khối lượng và cơ bản đảm bảo tiến độ đề ra. Trong khi đó, hạng mục xây dựng đường giao thông mới chỉ đạt khoảng 55%, hiện đang chậm so với kế hoạch. Nguyên nhân của việc chậm trễ này là do dự án còn có 10 trường hợp chưa bàn giao mặt bằng; các nhà thầu khó khăn trong việc mua vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát; dự án phát sinh hơn 3 triệu m3 đất dư từ quá trình đào đường giao thông và nạo vét kênh hiện chưa có bãi đổ.
Cũng theo ông Cường, một số nhà thầu trong liên danh các nhà thầu ở một số gói xây lắp có năng lực yếu kém, chưa chủ động thi công nên làm chậm tiến độ, ảnh hưởng đến các nhà thầu khác trong gói thầu. Ngoài ra, thời tiết năm 2025 ghi nhận mua nhiều nên khó khăn cho một số hạng mục thi công, dẫn đến dự án chậm tiến độ.
Để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trên, thời gian tới, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Tp.HCM sẽ giải quyết dứt điểm các trường hợp chưa bàn giao mặt bằng, song song đó sẽ kiến nghị lãnh đạo Tp.HCM hỗ trợ nguồn vật liệu thi công, và sớm chấp thuận, phê duyệt bãi đổ đất dôi dư và bùn nạo vét trong quá trình thi công.
Đồng thời, lãnh đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Tp.HCM cũng sẽ tăng cường giám sát, đốc thúc các nhà thầu thi công đảm bảo đúng tiến độ. Với những nhà thầu yếu kém, Ban sẽ có giải pháp chuyển khối lượng công việc sang nhà thầu khác có năng lực. Từ đó, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Tp.HCM cam kết sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành toàn tuyến kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên vào cuối năm 2026.
Dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên là công trình dân sinh được kỳ vọng rất lớn trong việc chống ngập, giải quyết ô nhiễm và mở rộng trục giao thông phía Tây thành phố. Người dân nơi đây đang mong mỏi từng ngày các cơ quan chức năng của Tp.HCM quyết liệt vào cuộc, phạt nặng hoặc thay thế các nhà thầu yếu kém, sớm khơi thông dòng chảy thi công để kịp đưa toàn dự án về đích đúng hẹn.
