Ủy ban châu Âu dự kiến sẽ thắt chặt hơn nữa chính sách di cư sau cuộc khủng hoảng Ceuta, với những thay đổi lớn dự kiến sẽ được thông qua trong những tháng tới và có thể được Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen công bố trong bài phát biểu về Tình trạng Liên minh trong tuần này.
Thủ tướng Carney: Canada tìm kiếm "liên minh độc đáo" với EUĐỌC NGAYCác sự kiện ngày 30/7 đánh dấu đợt người di cư bất hợp pháp lớn nhất trong những năm gần đây, với khoảng 80.000 người nhập cảnh vào vùng lãnh thổ thuộc Tây Ban Nha chỉ trong một ngày, làm gia tăng áp lực lên sáng kiến chính trị vốn đã rõ ràng nhằm thắt chặt các quy định về di cư trong luật pháp toàn EU.
Mặc dù số lượng người vượt biên trái phép và đơn xin tị nạn tại EU đã giảm đều đặn kể từ năm 2023, nhưng hiện có ba phương án mới đang được xem xét để tăng cường biên giới bên ngoài của khối và đẩy mạnh việc hồi hương những người di cư bất hợp pháp, theo một số quan chức, nhà ngoại giao và nghị sĩ EU trao đổi với Euronews.
"Những hình ảnh chúng ta đã thấy mùa hè này quá đáng lo ngại đối với người châu Âu", một quan chức EU cho biết. "Chắc chắn phải có một thông báo quan trọng về vấn đề di cư".
Các lựa chọn này không loại trừ lẫn nhau, và bà Von der Leyen cuối cùng có thể quyết định theo đuổi nhiều hơn một lựa chọn.
Tạm đình chỉ quyền tị nạn
Đề xuất gây tranh cãi nhất hiện đang được thảo luận liên quan đến việc tạm thời đình chỉ các quy định về tị nạn trong trường hợp người nhập cư ồ ạt và quy mô lớn.
Điều này có nghĩa là các quốc gia EU sẽ không còn bắt buộc phải xử lý các đơn xin tị nạn từ những người nhập cảnh bất hợp pháp trong những trường hợp như ở Ceuta.
"Ý tưởng này đang được xem xét, và nó sẽ là một sự thay đổi đáng kể", một quan chức khác của EU nói với Euronews.
Theo quy định hiện hành, bất kỳ công dân nước ngoài nào đang ở một quốc gia thuộc EU đều có quyền xin tị nạn, bất kể họ nhập cảnh vào châu Âu bằng cách nào, và đơn xin tị nạn của họ sẽ được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.
Sự thay đổi này đang được thúc đẩy bởi một số quốc gia thành viên đã áp dụng các biện pháp tương tự trong những năm gần đây.
Hy Lạp đã tạm ngừng xử lý các đơn xin tị nạn trong ba tháng đối với những người di cư đến bằng đường biển từ Libya vào tháng 7/2025, trong khi Ba Lan đã áp dụng lệnh cấm tương tự đối với những người di cư vượt biên từ Belarus kể từ tháng 3/2025.
Động thái này sẽ đánh dấu một bước nữa trong việc siết chặt các quyền tị nạn, sau khi các quy định mới có hiệu lực vào tháng 6 năm ngoái đã đẩy nhanh quá trình xét duyệt tị nạn thông qua "thủ tục biên giới" đối với những người đến từ các quốc gia được coi là an toàn.
Thêm quyền hạn cho Frontex
Theo một quan chức EU, mong muốn của Ủy ban châu Âu về việc tăng cả quyền hạn và quy mô của cơ quan biên giới Frontex không phải là điều mới mẻ, nhưng những gì xảy ra ở Ceuta đã tạo thêm động lực cho nỗ lực này.
Trong bài phát biểu tranh cử trước Nghị viện châu Âu vào tháng 7/2024, bà Von der Leyen đã hứa sẽ tăng gấp ba lần số lượng nhân viên của cơ quan biên giới EU, nâng tổng số nhân viên lên 30.000 người. Frontex cũng sẽ nhận được 12 tỷ euro trong ngân sách 7 năm tiếp theo của EU, gấp đôi so với mức phân bổ trước đây.
Dự kiến sẽ có một cuộc cải cách toàn diện về nhiệm vụ của cơ quan này vào cuối năm nay, mặc dù các chi tiết vẫn chưa rõ ràng.
"Những thay đổi có thể bao gồm việc tham gia vào quá trình hồi hương người di cư, hợp tác rộng rãi hơn với các nước thứ ba và vai trò tích cực hơn trong công tác giám sát", một quan chức của Frontex nói với Euronews, đồng thời cho biết thêm rằng một đề xuất cụ thể có thể sẽ được đưa ra vào tháng 10.
Ở giai đoạn này, ngay cả ban giám đốc của cơ quan cũng chưa nắm rõ hoàn toàn kế hoạch của Ủy ban, và Giám đốc Hans Leijtens chưa được văn phòng của bà Von der Leyen thông báo về nội dung bài phát biểu.
Ông Trump: Tehran "muốn đạt được thỏa thuận"ĐỌC NGAY"Câu hỏi chính là liệu Frontex có thể tiếp quản từ các cơ quan chức năng quốc gia trong các tình huống khủng hoảng như ở Ceuta hay không", một nghị sĩ cấp cao của Nghị viện châu Âu am hiểu vấn đề này nói với Euronews, bày tỏ nghi ngờ về khả năng điều đó có thể xảy ra.
Thay vào đó, cơ quan này có thể được giao vai trò trục xuất những người di cư bất hợp pháp về các quốc gia thứ ba khác ngoài quốc gia của họ, như được quy định trong Quy định Hồi hương mới, dự kiến sẽ được chính thức thông qua vào mùa thu.
"Trung tâm hồi hương"
Các trung tâm trục xuất được thành lập theo quy định này là một lĩnh vực khác mà Ủy ban có thể thực hiện một bước đi táo bạo.
Luật này trao cho các quốc gia thành viên quyền tự chủ rộng rãi trong việc định hình các thỏa thuận với các nước thứ ba dự kiến sẽ là nơi đặt các "trung tâm hồi hương". Năm quốc gia thành viên EU hiện đang trong giai đoạn đàm phán nâng cao với một số quốc gia đối tác, mà tên của họ chưa được tiết lộ, với mục tiêu bắt đầu trục xuất vào năm 2026.
Các quy định hiện hành không dự trù bất kỳ sự can thiệp tài chính nào của EU vào các thỏa thuận này. Chính phủ các quốc gia dự kiến sẽ tài trợ toàn bộ kinh phí cho các trung tâm này và cũng có thể cung cấp thêm kinh phí, quan hệ đối tác thương mại hoặc các ưu đãi khác cho các quốc gia đối tác.
Một bước phát triển quan trọng mới có thể là lời hứa tài trợ cho các trung tâm này thông qua ngân sách EU, với đề xuất của Ủy ban phân bổ 74 tỷ euro cho công tác quản lý di cư trong giai đoạn 2028-2034.
"Đa số các quốc gia thành viên đã bày tỏ sự quan tâm đến loại dự án này. Không thể loại trừ khả năng có một phương thức tài trợ chung cho chúng trong tương lai", một quan chức EU nói với Euronews, đề cập đến bức thư chung hồi tháng 6 trong đó 19 quốc gia EU ca ngợi "các giải pháp sáng tạo" nhằm giảm thiểu dòng người di cư bất hợp pháp.
Ngoài sự ủng hộ của hầu hết các quốc gia thành viên, cả ba đề xuất đều nhận được sự hậu thuẫn của Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), điều này có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc thông qua chúng tại Nghị viện châu Âu.
Thế Hải (Theo Euronews, Dailysabah)
