Ủy ban châu Âu, cơ quan hành pháp của EU, đã đề xuất các dự án này hồi tháng 7 nhằm giải quyết những thiếu hụt trong các lĩnh vực quốc phòng then chốt, gồm phòng không, an ninh hàng hải, không gian, năng lực về máy bay không người lái (UAV) và chống UAV, cũng như an ninh dọc sườn phía đông của EU.
Ngày 28/9, các bộ trưởng quốc phòng EU ủng hộ kế hoạch này, sau khi được đại sứ các nước thành viên nhất trí vào ngày 16/9.
Ukraine tham gia 4 trong 5 dự án, với dự án về không gian là ngoại lệ duy nhất.
"Các dự án này tiếp tục cho thấy sự hợp tác thiết thực giữa các quốc gia thành viên EU nhằm bảo đảm an ninh của chính chúng ta", Ngoại trưởng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Ireland Helen McEntee, quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, cho biết.
"Phối hợp chặt chẽ với các đối tác Na Uy và Ukraine, chúng ta đang cùng nhau thực hiện những bước đi quyết đoán để bảo vệ không gian, bầu trời, vùng biển, các tuyến cáp dưới biển và những công dân phụ thuộc vào các hệ thống này".
Dự án đầu tiên trong 5 dự án được đề xuất hoàn toàn tập trung vào công nghệ UAV và chống UAV, trong đó Ukraine được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng. Tất cả các quốc gia EU đều tham gia dự án này, ngoại trừ Malta, quốc gia theo đường lối trung lập.
Dự án này có tên Decoder, dự kiến tiêu tốn từ 3,5-5,5 tỷ euro (4-6 tỷ USD), qua đó trở thành dự án có chi phí thấp nhất trong 5 dự án. Khoản tiền này sẽ được sử dụng để xây dựng mạng lưới các trung tâm công nghệ UAV, tạo điều kiện thử nghiệm, đổi mới và nâng cao khả năng tương tác giữa các hệ thống.
Một dự án có thể nhận được sự quan tâm cấp thiết hơn từ Ukraine là sáng kiến phòng không và phòng thủ tên lửa (EU-Fiamd), dự kiến tiêu tốn 55-80 tỷ euro (63-92 tỷ USD) vào năm 2040.
Ukraine hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về tác chiến bằng UAV, nhưng điểm yếu của nước này nằm ở năng lực phòng thủ trước tên lửa đạn đạo. Kiev đang tìm cách nhanh chóng thu hẹp khoảng trống này trong bối cảnh chuẩn bị đối phó với một làn sóng tập kích tên lửa mới của Nga trong mùa đông năm nay.
Phạm vi của các dự án mới được đề xuất cũng mở rộng sang không gian, nơi Ukraine không tham gia, và trên biển, nơi nước này có tham gia.
Dự án "phòng thủ tích hợp trên biển và dưới đáy biển" hướng tới việc kết hợp nhân lực quân sự và dân sự cùng các UAV để giám sát mọi loại cơ sở hạ tầng trên biển, chẳng hạn đường ống dẫn nhiên liệu, tua-bin điện gió và cáp internet.
Các quan chức phương Tây đã nhiều lần cảnh báo về những nỗ lực được cho là có sự hậu thuẫn của Moscow nhằm phá hoại và gây gián đoạn cơ sở hạ tầng dưới biển của châu Âu, đặc biệt tại Biển Baltic.
Khép lại danh sách 5 dự án là Eastern Flank Watch, đồng thời cũng là dự án tốn kém nhất, với chi phí ước tính 60-100 tỷ euro (69-115 tỷ USD) vào năm 2036.
Khác với 4 dự án còn lại, Eastern Flank Watch không tập trung vào một lĩnh vực tác chiến cụ thể mà được giới hạn theo phạm vi địa lý. Tuy nhiên, đề xuất cho rằng dự án này "mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia thành viên trước những mối đe dọa an ninh cụ thể và có thể mở rộng phạm vi địa lý quan tâm".
Brussels công bố sáng kiến Eastern Flank Watch vào tháng 10/2025, vài tuần sau khi một UAV Nga xâm nhập không phận Ba Lan.
Thế Hải (Theo Kyivindependent, Defensenews)
UGV Ukraine triển khai chiến thuật mới, binh sĩ Nga bị bất ngờĐỌC NGAY
Nga siết vòng vây ở Kharkiv, lực lượng Ukraine mắc kẹt giữa sức ép từ nhiều hướngĐỌC NGAY