Ngày 13/5, UBND Thành phố Hà Nội ban hành quyết định phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm. Với tư duy quy hoạch mở, đa trung tâm, đa tầng không gian, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có sức cạnh tranh quốc tế và giữ vai trò hạt nhân phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng cũng như khu vực phía Bắc.
Phạm vi quy hoạch gồm toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội, với 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã). Quy mô lập quy hoạch: khoảng 3.359,84 km² (335.984 ha).
Theo Quyết định vừa được phê duyệt, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội được xây dựng với tầm nhìn dài hạn 100 năm, chia thành các giai đoạn phát triển đến năm 2035, 2045, 2065 và 2085.
Dân số Hà Nội đến năm 2035 dự kiến đạt khoảng 14-15 triệu người; đến năm 2045 khoảng 15-16 triệu người và đến năm 2065 khoảng 17-19 triệu người. Giai đoạn đến năm 2085 và xa hơn, thành phố cơ bản giữ ổn định quy mô dân số, khống chế mức tối đa không quá 20 triệu người nhằm đảm bảo mật độ phù hợp.
Theo lộ trình quy hoạch, đến năm 2035, tỉ lệ đất xây dựng đô thị sẽ chiếm khoảng 40-45% diện tích tự nhiên. Đến năm 2045, tỉ lệ này tăng lên 45-50%, phát triển theo mô hình "nén - xanh". Đến năm 2065, tỉ lệ đất xây dựng đô thị đạt khoảng 55-60%, trong khi quỹ đất còn lại được bảo vệ để duy trì hành lang xanh, diện tích rừng và không gian sinh thái của Thủ đô.
Đáng chú ý, quy hoạch cũng lần đầu tiên đưa ra định hướng khai thác không gian đa tầng với quy mô lớn. Không gian ngầm được chia thành nhiều cấp độ phục vụ giao thông, hạ tầng kỹ thuật, lưu trữ nước ngầm và các công trình chiến lược.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2045, tỉ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm đạt tối thiểu 20% diện tích đất; đến năm 2065 đạt khoảng 40%.
Không gian trên cao cũng được nghiên cứu khai thác mạnh tại các khu vực TOD và các hành lang vành đai, hình thành các tổ hợp cao tầng mật độ lớn nhằm tiết kiệm quỹ đất. Hà Nội đồng thời nghiên cứu phát triển các mô hình vận tải tương lai như taxi bay, thiết bị bay không người lái và các nền tảng giám sát đô thị thông minh.
Mục tiêu đến năm 2045, tỉ lệ xây dựng không gian ngầm tại khu vực đô thị trung tâm đạt tối thiểu 20% diện tích đất (Ảnh: Hữu Thắng).
Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, giao thông tiếp tục được xác định là một trong những đột phá chiến lược.
Theo định hướng được phê duyệt, Hà Nội sẽ phát triển hệ thống giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối nội vùng, liên vùng và quốc tế; thúc đẩy vận tải đa phương thức, kết nối hiệu quả đường bộ, đường sắt, hàng không và đường thủy.
Thành phố đặt mục tiêu đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm quốc gia, hệ thống vành đai, các trục hướng tâm và đặc biệt là mạng lưới đường sắt đô thị.
Đáng chú ý, Hà Nội sẽ nghiên cứu đầu tư các tuyến đường sắt đô thị kết nối với các địa phương trong vùng Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng như Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ, Thái Nguyên...
Một trong những nội dung mới mang tính chiến lược là phát triển đô thị theo mô hình TOD (Transit Oriented Development) - phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
Theo quy hoạch, Hà Nội sẽ hình thành khoảng 5-10 trung tâm TOD cấp quốc gia, liên vùng; khoảng 20-30 trung tâm TOD cấp thành phố và từ 120-150 điểm TOD cấp khu vực.
Các khu TOD sẽ trở thành hạt nhân phát triển đô thị mới, gắn với các tuyến đường sắt đô thị, trung tâm thương mại, dịch vụ và không gian công cộng quy mô lớn.
Bên cạnh đó, thành phố cũng quy hoạch Cảng hàng không thứ hai của vùng Thủ đô tại khu vực phía Nam, thuộc khu vực xã Ứng Hòa, Chuyên Mỹ, với định hướng trở thành cảng hàng không quốc tế công suất 30-50 triệu khách/năm.
Theo định hướng, sân bay này sẽ phát triển theo mô hình "đô thị sân bay", kết nối với hệ thống logistics, thương mại và dịch vụ hiện đại. Đồng thời, sân bay Hòa Lạc và Gia Lâm cũng được nghiên cứu khai thác theo mô hình lưỡng dụng.
Quy hoạch cũng đặt Hà Nội vào vị trí trung tâm của các hành lang kinh tế quốc tế kết nối với Trung Quốc và Lào.
Trong đó có các tuyến hành lang kinh tế Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Hà Nội - Thái Nguyên - Cao Bằng; Điện Biên - Sơn La - Hòa Bình - Hà Nội.
Theo các chuyên gia quy hoạch, đây là cơ sở để Hà Nội mở rộng không gian phát triển, nâng cao vai trò trung tâm logistics, thương mại và đổi mới sáng tạo của khu vực phía Bắc.
Không chỉ tập trung vào phát triển hạ tầng và kinh tế, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm dành dung lượng lớn cho vấn đề bảo tồn văn hóa và xây dựng bản sắc đô thị.
Quy hoạch xác định "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo" là giá trị cốt lõi xuyên suốt quá trình phát triển. Theo định hướng này, Hà Nội sẽ phát triển thành "Thành phố sáng tạo" của khu vực châu Á; là trung tâm văn hóa, du lịch lớn có sức cạnh tranh quốc tế.
