Ngày 31/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách Nhà nước.
Xem phim ngắn mọi lúc mọi nơi
Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Đỗ Chí Nghĩa (đoàn Đắk Lắk) chia sẻ có một hiện tượng đang xâm lấn mạnh mẽ trong đời sống văn hóa hiện nay. "Từ trong nhà, ra ngoài phố, trên các chuyến xe, chúng ta rất dễ bắt gặp hình ảnh bà con cô bác, nhất là những người trẻ, đang chăm chú xem những bộ phim ngắn trên điện thoại", đại biểu nêu.
Khi hàng triệu người Việt Nam xem phim ngắn mỗi ngày, chúng ta đang nhìn thấy một nguy cơ văn hóa cần kiểm soát, hay một thị trường công nghiệp văn hóa đang hình thành mà chưa được nhận diện và khai thác đúng mức?
"Nội dung độc hại phải được ngăn chặn, nhưng nếu chỉ nhìn thấy mặt trái để tăng cường kiểm soát, chúng ta có thể bỏ lỡ một cơ hội phát triển", đại biểu nêu.
Đại biểu dẫn chứng thị trường phim ngắn hàng tỉ USD tại Trung Quốc. Loại hình này đã hình thành một hệ sinh thái sản xuất, kinh doanh quy mô rất lớn, tạo việc làm và doanh thu cho nhiều lĩnh vực sáng tạo.
ĐBQH Đỗ Chí Nghĩa (Ảnh: Media Quốc hội).
"Liệu Việt Nam có thể tiếp thu chọn lọc để biến thị trường này thành một nguồn lực phát triển mới, chứ không chỉ tràn ngập nỗi lo về "rác văn hóa" gây nghiện mà rất nhiều người đã đề cập?", đại biểu nêu.
Theo đại biểu, ngăn chặn nội dung độc hại là hết sức cần thiết, nhưng kiến tạo một thị trường sáng tạo mới là trách nhiệm cho phát triển.
"Thước đo năng lực quản lý văn hóa không chỉ là ngăn chặn được bao nhiêu sản phẩm xấu, mà còn là tạo điều kiện cho bao nhiêu sản phẩm tốt ra đời, bao nhiêu tài năng được phát triển, bao nhiêu giá trị văn hóa Việt Nam được chuyển hóa thành những giá trị", đại biểu Nghĩa nói.
Từ câu chuyện phim ngắn, đại biểu cho rằng cần nhìn rộng hơn về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của đất nước.
Nếu không chủ động tạo ra những sản phẩm văn hóa của mình, Việt Nam sẽ ngày càng phụ thuộc vào những câu chuyện, hình ảnh, hệ giá trị và cách nhìn về thế giới do người khác tạo ra. Khi đó, vấn đề không chỉ là thị phần, doanh thu thuộc về ai, mà còn là ai có khả năng định hình thị hiếu, nhận thức, trí tưởng tượng, tâm hồn, tư duy của thế hệ trẻ.
Đại biểu đề nghị hoàn thiện cơ chế quản lý nội dung số theo từng loại hình và mức độ rủi ro, xử lý nghiêm nội dung vi phạm, bảo vệ người sử dụng, nhất là trẻ em, nhưng không tạo rào cản đối với sáng tạo lành mạnh.
Chuyển mạnh từ tư duy chỉ quản lý sang tư duy kiến tạo. Nhà nước cần có cơ chế đặt hàng, tuyển chọn công khai, hỗ trợ cạnh tranh các dự án phim ngắn, phim AI khai thác lịch sử, văn hóa và di sản của người Việt Nam.
Đồng thời, phải phát triển hệ sinh thái gắn sáng tạo với thị trường, chú trọng bảo vệ bản quyền, đào tạo nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp, kết nối phân phối quốc tế để người sáng tạo sống được bằng nghề.
Vì sao khi bước vào trường học, một đĩa cơm, một chai nước lại có giá cao hơn bên ngoài?
Trong khi đó, nêu vấn đề từ thực tế bữa ăn học đường, ĐBQH Châu Quỳnh Dao (đoàn An Giang) nêu câu hỏi "nhiều năm qua giải quyết chưa thoả đáng": Vì sao khi bước vào trường học, một đĩa cơm, một chai nước lại có giá cao hơn bên ngoài? Và cổng trường khép kín vì sự an toàn, vô tình biến căng tin thành một thị trường đặc quyền, học sinh không có sự lựa chọn?
"Căn nguyên là do quy định về đấu giá tài sản công", đại biểu nêu rõ và cho biết cử tri rất mừng khi Chính phủ đã ban hành chính sách miễn, giảm.
ĐBQH Châu Quỳnh Dao (Ảnh: Media Quốc hội).
Song, cho rằng điều này chỉ giải quyết ở phần ngọn, bởi với một khẩu phần ăn giá 35.000 đồng, thuế ở mức cao nhất 8% cũng chỉ khoảng 2.000 đồng, trong khi chi phí mặt bằng có thể chiếm 30-40%, tương đương 10.000-14.000 đồng.
Từ thực tế này, đại biểu Châu Quỳnh Dao đặt vấn đề: "Nếu chỉ giảm thuế mà không xóa bỏ đấu giá tài sản công trong trường thì đến bao giờ trò nghèo mới được ăn no, ăn đủ và ăn sạch?"
Theo đại biểu, có 2 điểm nghẽn chính khiến chi phí dịch vụ trong trường học, bệnh viện bị đẩy lên cao.
Thứ nhất, quy định hiện hành đang áp dụng cách tiếp cận gần như cào bằng giữa mặt bằng căng tin trong trường học, bệnh viện với mặt bằng kinh doanh thương mại bên ngoài thị trường. Trong khi đó, đây là những môi trường công, có tôn chỉ phục vụ người học và người bệnh, không đơn thuần là hoạt động kinh doanh.
Thứ hai, quy định giữa Luật Đấu thầu và Luật Quản lý, sử dụng tài sản công chưa thống nhất. Luật Đấu thầu cho phép các hình thức chỉ định, thuê hoặc đặt hàng dịch vụ công, nhưng theo cách áp dụng quy định về quản lý tài sản công, nếu đơn vị không tự tổ chức cung ứng, vận hành thì phải thực hiện đấu giá.
Điều này khiến các trường, bệnh viện gặp khó khăn trong lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ, đồng thời có thể làm tăng chi phí mặt bằng và giá dịch vụ.
Đại biểu đề nghị Chính phủ sớm sửa đổi, bổ sung nghị định hướng dẫn Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, cho phép áp dụng cơ chế đặc thù đối với trường học, bệnh viện.
Theo đó, thay vì đấu giá cho thuê mặt bằng, có thể áp dụng mức thu cố định theo chi phí hao mòn tối thiểu, đồng thời tổ chức lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ dựa trên uy tín và chất lượng.
Về lâu dài, Quốc hội cần xem xét sửa đổi Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, bổ sung quy định riêng đối với lĩnh vực giáo dục, y tế, làm rõ cơ chế cho thuê, lựa chọn nhà cung cấp và kiểm soát chất lượng dịch vụ.
Đại biểu cũng đề xuất thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ với sự tham gia của chính quyền địa phương, nhà trường và ban đại diện cha mẹ học sinh, lấy sức khỏe người học làm thước đo.
