Hải quan Việt Nam tăng cường phối hợp với các đối tác quốc tế trong quản lý và kiểm soát hải quan.
Mở rộng hợp tác cả về chiều rộng lẫn chiều sâu
Đến nay, Hải quan Việt Nam đã hình thành, thiết lập và duy trì quan hệ hợp tác với 187 cơ quan hải quan thành viên của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO). Mạng lưới hợp tác rộng khắp này tạo nền tảng quan trọng để tăng cường trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm quản lý, phối hợp kiểm soát hải quan và thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại.
Bên cạnh việc mở rộng quan hệ với các nước trong khu vực, Hải quan Việt Nam cũng không ngừng củng cố quan hệ với nhiều đối tác lớn, quan trọng như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Anh, Australia, Hà Lan… Đây đều là những đối tác có kim ngạch thương mại lớn với Việt Nam, đồng thời có kinh nghiệm quản lý hải quan hiện đại, là cơ sở để Hải quan Việt Nam học hỏi, tiếp cận các mô hình quản lý tiên tiến.
Trong bối cảnh thương mại quốc tế phát triển mạnh mẽ, yêu cầu đặt ra đối với cơ quan hải quan không chỉ là quản lý hiệu quả mà còn phải tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất nhập khẩu, bảo đảm lưu thông hàng hóa nhanh chóng nhưng vẫn kiểm soát tốt rủi ro. Chính vì vậy, hợp tác quốc tế trở thành kênh quan trọng để Hải quan Việt Nam tiếp cận các chuẩn mực quản lý hiện đại, ứng dụng công nghệ mới và nâng cao năng lực thực thi.
Trên kênh hợp tác song phương, Hải quan Việt Nam liên tục ghi nhận những bước tiến thực chất và đi vào chiều sâu với nhiều đối tác chiến lược. Điển hình đối với địa bàn then chốt là Hoa Kỳ, hai bên đã phối hợp tổ chức thành công hội thảo chuyên sâu về ngăn chặn buôn lậu tại cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Đồng thời, cơ quan Hải quan đã hoàn thiện văn kiện dự án hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi pháp luật trong lĩnh vực hải quan - một nội dung cốt lõi nằm trong khuôn khổ Thư thỏa thuận về trợ giúp thực thi pháp luật và tư pháp hình sự giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Hoa Kỳ.
Bên cạnh đó, ngành Hải quan cũng đóng góp vai trò chủ chốt trong việc xây dựng phương án đàm phán các điều khoản chuyên ngành Hải quan với phía đối tác Hoa Kỳ nhằm tạo thuận lợi cho dòng chảy thương mại song phương.
Để bảo vệ nền kinh tế nội địa trước các phương thức gian lận tinh vi, Hải quan Việt Nam đã tham gia góp ý sâu cho các nội dung về sở hữu trí tuệ, đồng thời chủ động rà soát hệ thống các hiệp định quá cảnh với các nước láng giềng gồm Trung Quốc, Lào và Campuchia nhằm tối ưu hóa công tác bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới.
Đánh giá về các kết quả đạt được, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan khẳng định, hoạt động hợp tác quốc tế thời gian qua tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng thực chất, hiệu quả, góp phần đắc lực hỗ trợ công tác quản lý nhà nước về hải quan, đồng thời tăng cường vị thế của Hải quan Việt Nam trong các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế.
Song song đó, mối quan hệ hợp tác công nghệ với các quốc gia phát triển khác cũng được nâng cấp mạnh mẽ. Ngành Hải quan đã phối hợp với Hải quan Hàn Quốc vận hành ổn định Hệ thống trao đổi dữ liệu xuất xứ điện tử (EODES) và chia sẻ kinh nghiệm quản lý cơ chế thu thập thông tin hành khách trước khi đến (PNR).
Thời gian tới, cơ quan Hải quan sẽ triển khai chương trình làm việc chuyên sâu với Hải quan Campuchia trong lĩnh vực kiểm tra sau thông quan, đồng thời xúc tiến trao đổi với Hải quan Nga và Hải quan Đức nhằm hoàn thiện các văn kiện hợp tác về phòng, chống buôn lậu và phối hợp nghiệp vụ điều tra.
Ở cấp độ đa phương, Hải quan Việt Nam đã thực hiện toàn diện nghĩa vụ thành viên thông qua việc tham gia, đóng góp ý kiến thực chất tại Phiên họp của Ủy ban Kỹ thuật thường trực thuộc Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) và Phiên họp lần thứ 44 của Ủy ban Điều phối Hải quan ASEAN.
Tại các diễn đàn này, Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan các nước thành viên thống nhất các giải pháp triển khai danh mục nội dung ưu tiên. Đây cũng chính là bước đệm then chốt, góp phần tạo nên sự đồng thuận cao và định hình các quyết sách quan trọng tại Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 vừa qua.
Đại diện Hải quan Việt Nam tham dự Hội nghị Tổng Cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35.
Nâng cao năng lực thực thi dựa trên các nguồn lực hợp tác quốc tế
Thông qua hợp tác quốc tế, Hải quan Việt Nam cũng đã tranh thủ và huy động hiệu quả nhiều nguồn lực hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cho quá trình cải cách, hiện đại hóa ngành.
Nhiều chương trình, dự án hợp tác quốc tế đã được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực kiểm soát hải quan, bảo đảm an ninh, an toàn chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực quản lý. Tiêu biểu có Chương trình Kiểm soát Container (CCP); Chương trình toàn cầu về quản lý các chất nguy hiểm (GRIDS); hợp tác với Ủy ban Kiểm soát ma túy quốc tế (INCB); Chương trình Kiểm soát xuất khẩu và An ninh biên giới (EXBS); Dự án Megaport; Dự án của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) về hệ thống phát hiện phóng xạ tại cảng biển và sân bay quốc tế.
Một trong những điểm nhấn quan trọng thời gian qua là việc nâng cao năng lực thực thi pháp luật dựa trên các nguồn lực hỗ trợ quốc tế. Hải quan Việt Nam đã tích cực tham gia các chương trình đào tạo nghiệp vụ chuyên sâu phối hợp cùng Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) và Ủy ban Kiểm soát ma túy quốc tế (INCB). Nội dung đào tạo tập trung vào các kỹ năng mũi nhọn bao gồm: Quy trình xử lý an toàn các chất nguy hiểm, phương thức đấu tranh với tội phạm ma túy xuyên quốc gia và tăng cường năng lực kiểm soát, áp sát trên biển.
Các chương trình hợp tác này đã hỗ trợ Hải quan Việt Nam tiếp nhận và làm chủ nhiều trang thiết bị hiện đại, nâng cao năng lực kiểm soát, phân tích rủi ro, phát hiện hàng cấm, ma túy, vật liệu nguy hiểm và các nguy cơ đe dọa an ninh xuyên biên giới.
Đặc biệt, trong bối cảnh tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu và gian lận thương mại ngày càng diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn tinh vi, sự phối hợp quốc tế và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan hải quan có ý nghĩa ngày càng quan trọng.
Thông qua hợp tác quốc tế, Hải quan Việt Nam không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan mà còn góp phần bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh quốc gia và tạo môi trường thương mại minh bạch, thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp.
Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng cũng đang đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ đối với ngành hải quan. Trong đó, việc hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn sẽ là những yếu tố then chốt để Hải quan Việt Nam đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới.
Tiếp tục đẩy mạnh hợp tác, nâng cao vị thế Hải quan Việt Nam
Đề cập đến định hướng và các giải pháp trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo, ông Trần Đức Hùng cho biết, trên cơ sở kết quả đạt được tại Hội nghị Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN lần thứ 35 vừa diễn ra tại Campuchia, toàn ngành đang tập trung nguồn lực để hiện thực hóa các mục tiêu hợp tác định hướng đến năm 2030, đồng thời tích cực chuẩn bị cho Phiên họp Hội đồng WCO.
Trên phương diện hợp tác song phương, ngành Hải quan sẽ thúc đẩy các phiên hội đàm cấp cao với phía Hoa Kỳ nhằm khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý, tiến tới ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ về sử dụng tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa.
Đòn bẩy công nghệ với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) vào phân tích rủi ro sẽ cho phép cơ quan Hải quan nhận diện sớm các hành vi vi phạm, tối ưu hóa nhân lực và rút ngắn thời gian thông quan cho doanh nghiệp chấp hành tốt.
Đồng thời, việc hoàn thiện hồ sơ tiếp nhận các gói hỗ trợ kỹ thuật quốc tế và đàm phán nâng cấp Chương 5 (Quản lý hải quan và Tạo thuận lợi thương mại) của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (Hiệp định CPTPP) được xác định là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu.
