Trong bối cảnh lo ngại ngày càng tăng về năng lực tấn công tầm xa đang mở rộng của Ukraine, một biện pháp bảo vệ đặc biệt chưa từng có đã được triển khai với một số tàu ngầm lớp Kilo thuộc Hạm đội Biển Đen của Hải quân Nga.
Theo hình ảnh vệ tinh thương mại được chụp gần đây và được Cơ quan Tình báo Quốc phòng Anh phân tích, 3 trong số 4 tàu ngầm tấn công diesel-điện hiện đại này tại cảng Novorossiysk đã được lắp đặt các khung lưới chống máy bay không người lái (UAV/drone) phía trên tháp chỉ huy.
Hình ảnh vệ tinh cho thấy 3 tàu này đã nới lỏng dây neo và lặn xuống trong khu vực lòng cảng. Mặc dù phần lớn thân tàu nằm dưới mặt nước, tháp chỉ huy vẫn nhô lên trên, điều này giải thích cho sự cần thiết của việc lắp đặt khung lưới chống drone.
Chiếc tàu ngầm thứ 4 – vốn chưa được lắp khung lưới chống drone – đã tháo dây neo, di chuyển ra xa các tàu mặt nước lân cận và lặn xuống trong cảng, với tháp chỉ huy vẫn lộ rõ trên mặt nước.
Việc thiếu khung lưới chống drone cho thấy có thể chiếc tàu ngầm thứ 4 này không được ưu tiên bằng 3 chiếc kia.
Theo Army Recognition, biện pháp trên giúp tăng khả năng sống sót của tàu ngầm tại cảng nhờ được che chắn phần tháp chỉ huy và giảm diện tích mục tiêu lộ diện, nhưng nó không giúp cải thiện hiệu suất tác chiến dưới nước của những chú "thủy quái" này.
Báo cáo tình báo không nêu rõ số hiệu thân tàu của 4 chiếc tàu ngầm nói trên, và chỉ riêng hình ảnh vệ tinh là không đủ để xác định tình trạng kỹ thuật hay tải trọng vũ khí của chúng.
Tàu ngầm lớp Kilo cải tiến Krasnodar của Hải quân Nga. Ảnh: ESD
Hạm đội Biển Đen Nga ban đầu tiếp nhận 6 tàu ngầm Kilo thuộc Dự án 636.3 Varshavyanka trong giai đoạn 2014-2016, bao gồm Novorossiysk, Rostov-on-Don, Stary Oskol, Krasnodar, Veliky Novgorod và Kolpino.
Gã khổng lồ Á-Âu cũng vận hành một tàu ngầm cũ hơn thuộc Dự án 877V là chiếc Alrosa tại khu vực này.
Một số tàu ngầm thuộc Dự án 636.3 đã dành thời gian dài hoạt động bên ngoài Biển Đen, trong khi chiếc Rostov-on-Don bị hư hại nặng tại Sevastopol vào ngày 13/9/2023 và tiếp tục bị tấn công vào ngày 2/8/2024.
Do đó, không nên vội vàng định danh 4 chiếc tàu ngầm đang neo đậu tại Novorossiysk nếu thiếu hình ảnh bổ sung hoặc dữ liệu về hoạt động di chuyển tại cảng, Army Recognition cho biết.
Về vũ khí trên tàu ngầm Kilo, vũ khí được triển khai qua 6 ống phóng ngư lôi cỡ 533 mm ở mũi tàu. Các tài liệu của Nga và phương Tây cho biết, tải trọng tối đa là 18 quả ngư lôi và tên lửa, hoặc 24 quả thủy lôi khi được cấu hình chủ yếu cho tác chiến rải lôi.
Các loại vũ khí tương thích bao gồm ngư lôi đa năng USET-80, ngư lôi chống hạm tự dẫn đường theo vệt nước 53-65K và ngư lôi dẫn đường bằng dây TEST-71, mặc dù tải trọng vũ khí thực tế trong thời chiến của mỗi tàu không được công khai.
Các tàu thuộc dự án 636.3 cũng có khả năng phóng các loại tên lửa thuộc dòng Kalibr-PL qua ống phóng ngư lôi.
Vũ khí thường thấy bao gồm tối đa 4 tên lửa Kalibr: tên lửa hành trình tấn công mặt đất 3M-14K, tên lửa chống hạm 3M-54K và – tùy thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ – các biến thể chống ngầm thuộc cùng dòng tên lửa này.
Các ước tính từ nguồn mở cho thấy tầm bắn của biến thể 3M-14K thông thường vào khoảng 1.500-2.000 km, cho phép tàu ngầm hoạt động gần bờ biển Kavkaz của Nga tấn công các mục tiêu trên khắp lãnh thổ Ukraine mà không cần tiến vào khu vực phía Tây Biển Đen – nơi bị giám sát chặt chẽ hơn.
Novorossiysk đã trở thành trung tâm hoạt động của Hạm đội Biển Đen sau khi các đợt tấn công dồn dập của Ukraine vào giai đoạn sớm hơn của cuộc xung đột buộc Moscow phải rút tàu chiến và các khí tài khác khỏi căn cứ Sevastopol – nơi họ từng đóng quân lâu năm trên bán đảo Crimea.
Ukraine đã thực hiện nhiều cuộc tấn công bằng drone nhắm vào căn cứ Novorossiysk, đặc biệt là sử dụng xuồng tự sát (xuồng không người lái mang thuốc nổ). Nga đã nỗ lực bảo vệ căn cứ hải quân này bằng cách lắp đặt các rào chắn dưới mặt nước.
Các hệ thống lồng chống drone cho thấy những nỗ lực mới nhằm bảo vệ tàu ngầm, mặc dù các hệ thống như vậy chủ yếu được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa từ trên không.
Việc sử dụng giáp lồng là một chiến thuật phổ biến trên chiến trường, thường thấy trên xe tăng và xe bọc thép để tăng cường khả năng bảo vệ trước các loại UAV cỡ nhỏ hoặc mảnh văng. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp này cho tàu thuyền, đặc biệt là tàu ngầm, lại là điều hiếm thấy.
Lưới chống drone cũng được sử dụng để bảo vệ cơ sở hạ tầng, chẳng hạn như các tuyến đường tiếp tế huyết mạch gần tiền tuyến tại Ukraine, cũng như các cơ sở năng lượng và nhà máy sản xuất vũ khí tại Nga.
Minh Đức (Theo Defense Express, Army Recognition)
