Các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng
Theo Văn bản số 6854/BXD-VP gửi Bộ Tư pháp về việc tiếp tục rà soát để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, Bộ Xây dựng cho biết, việc cải cách được thực hiện trên cơ sở chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 3905/VPCP-CĐS ngày 2/5/2026 của Văn phòng Chính phủ.
Theo Bộ Xây dựng, hiện nay thủ tục hành chính liên quan đến cấp phép xây dựng được thực hiện theo Luật Xây dựng năm 2025, Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) và Nghị định số 175/2024/NĐ-CP.
Qua rà soát, dù nhiều thành phần hồ sơ đã được tinh gọn, nhưng vẫn tồn tại tình trạng chồng chéo giữa hồ sơ thẩm định thiết kế cơ sở, thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở và hồ sơ cấp phép xây dựng. Thời gian giải quyết hiện dao động từ 15 - 20 ngày tùy loại công trình, đồng thời người dân vẫn phải nộp 2 bộ hồ sơ giấy.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã thực hiện nhiều giải pháp cắt giảm thủ tục theo tinh thần Công điện số 78/CĐ-TTg ngày 29/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ và được cụ thể hóa tại Luật Xây dựng năm 2025.
Theo đó, nhiều đối tượng được miễn giấy phép xây dựng đã được bổ sung và làm rõ hơn, gồm các công trình xây dựng đặc thù, công trình quốc phòng - an ninh, công trình cảng hàng không và công trình bảo đảm bay, công trình thuộc dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định hoặc các công trình thuộc lĩnh vực điện lực theo quy định pháp luật chuyên ngành.
Mỗi công trình, dự án chỉ phải thực hiện 1 thủ tục hành chính
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện triệt để nguyên tắc: "Từ giai đoạn chuẩn bị dự án đến khi khởi công xây dựng, mỗi công trình, dự án chỉ phải thực hiện 1 thủ tục hành chính".
Theo Bộ Xây dựng, với nguyên tắc này, các công trình đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi sẽ được miễn giấy phép xây dựng. Ngược lại, các công trình không thuộc diện phải thẩm định sẽ thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng.
Do đó, đối tượng còn phải thực hiện thủ tục cấp phép xây dựng trên thực tế chủ yếu là nhà ở riêng lẻ tại một số khu vực đô thị, khu vực có yêu cầu quản lý quy hoạch, kiến trúc và một số ít công trình cấp III, IV không thuộc đối tượng phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.
Đẩy mạnh số hóa, chỉ nộp 1 bộ hồ sơ điện tử
Theo Bộ Xây dựng, Bộ đã chủ động đưa nhiều nội dung sửa đổi vào Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, nội dung này cũng đã được Bộ trình Chính phủ ngày 6/5/2026.
Theo đó, tất cả đối tượng đủ điều kiện sẽ được thực hiện thủ tục trực tuyến toàn trình. Người dân chỉ phải nộp 1 bộ hồ sơ điện tử thay vì 2 bộ hồ sơ giấy như hiện nay. Đồng thời, cơ quan quản lý không yêu cầu cung cấp lại các giấy tờ đã khai thác được trên cơ sở dữ liệu quốc gia như giấy tờ quyền sử dụng đất.
Ngoài nội dung về cấp phép xây dựng, Bộ Xây dựng đề xuất cắt giảm nhiều thủ tục khác như: Cắt giảm đối tượng phải thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi tại cơ quan chuyên môn về xây dựng; giảm nội dung thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi; đơn giản hóa hồ sơ trình thẩm định; rút ngắn thời gian thẩm định dự án.
Cùng với đó là đề xuất bãi bỏ thủ tục thẩm định thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở; bãi bỏ thủ tục cấp chứng chỉ năng lực hoạt động xây dựng cho tổ chức, chuyển sang cơ chế doanh nghiệp tự công bố năng lực hoạt động xây dựng.
Giảm thời gian cấp phép còn 7 - 10 ngày làm việc
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục cấp giấy phép xây dựng so với hiện hành. Theo đó, nhà ở riêng lẻ, giải quyết trong 7 ngày làm việc; các công trình còn lại, tối đa 10 ngày làm việc.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng đề xuất quy định rõ thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng của từng cơ quan như UBND cấp xã, Ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế và Sở Xây dựng nhằm tránh chồng chéo, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục.
Theo Tờ trình số 36/TTr-BXD ngày 6/5/2026 gửi Chính phủ về dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng, Bộ Xây dựng xác định mục tiêu trọng tâm tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc chuẩn hóa, số hóa toàn bộ quy trình giải quyết thủ tục trên môi trường số, liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan; rút ngắn tối đa thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp. Việc sửa đổi các quy định lần này nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, khắc phục bất cập thực tiễn, đồng thời tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho hoạt động đầu tư xây dựng trong giai đoạn mới.
Phan Trang
