Bà Vũ Thị Thúy Ngà, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX): Nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin vẫn là nền tảng để doanh nghiệp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn và phát triển bền vững - Ảnh: chinhphu.vn
Nâng hạng không phải đích đến
Phát biểu tại Hội nghị Doanh nghiệp thường niên năm 2026, chiều 10/11, bà Vũ Thị Thúy Ngà, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) nhấn mạnh, việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 là dấu mốc quan trọng sau nhiều năm nỗ lực của các cơ quan quản lý và thành viên thị trường.
Tuy nhiên, theo bà Ngà, nâng hạng không phải đích đến mà là điểm khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới. Diễn biến thị trường thời gian qua chưa phản ánh hết những chuyển biến tích cực của nền kinh tế. Thanh khoản giảm, sức cầu vẫn đối mặt với nhiều thách thức.
Bên cạnh đó, thông tin sai lệch và tin giả trên không gian mạng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức cầu và tâm lý thị trường. Trách nhiệm giải trình, chất lượng quản trị tại nhiều doanh nghiệp chưa đồng đều, đòi hỏi tiếp tục cải thiện.
Theo báo cáo của HNX, tính đến cuối tháng 10/2026, hai thị trường cổ phiếu niêm yết và UPCoM có tổng cộng 1.110 doanh nghiệp, gồm 299 doanh nghiệp niêm yết và 811 doanh nghiệp đăng ký giao dịch. Tổng giá trị niêm yết và đăng ký giao dịch đạt 693.000 tỉ đồng, tăng 5% so với cuối năm 2025; quy mô vốn hóa đạt 1,721 triệu tỉ đồng, tăng 3%.
Số lượng doanh nghiệp giảm chủ yếu do gần 70 doanh nghiệp trên UPCoM bị hủy đăng ký giao dịch sau khi bị hủy tư cách công ty đại chúng. Dù vậy, giá trị niêm yết và đăng ký giao dịch vẫn tăng nhờ sự tham gia của các doanh nghiệp quy mô lớn như Chứng khoán KAFI, Ngân hàng TMCP Đại chúng Việt Nam, Giấy Thuận An, Tracodi và hoạt động phát hành cổ phiếu bổ sung.
Trong 10 tháng đầu năm, doanh nghiệp niêm yết trên HNX phát hành cổ phiếu và thực hiện niêm yết bổ sung với tổng giá trị theo mệnh giá 42.300 tỉ đồng, gấp 1,8 lần cả năm 2025. Trên UPCoM, giá trị đăng ký giao dịch bổ sung đạt 25.400 tỉ đồng, tương đương 75% mức thực hiện cả năm trước.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát hành ra công chúng cũng tiếp tục mở rộng. Đến cuối tháng 10/2026, quy mô trái phiếu niêm yết đạt khoảng 144.000 tỉ đồng, tăng 16% so với cuối năm 2025.
UPCoM còn vi phạm, HNX tính phương án phân bảng
Một trong những vấn đề đáng chú ý là chất lượng công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp. Theo HNX, vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin định kỳ trong năm 2026 có xu hướng cải thiện. Tuy nhiên, những hạn chế về báo cáo tài chính và quản trị công ty vẫn tồn tại tại một bộ phận doanh nghiệp.
Thống kê cho thấy có 94 cổ phiếu UPCoM thuộc diện cảnh báo do báo cáo tài chính năm có ý kiến kiểm toán ngoại trừ từ 3 năm trở lên; 65 cổ phiếu bị hạn chế giao dịch do kiểm toán từ chối đưa ra ý kiến hoặc đưa ra ý kiến trái ngược.
Một số vi phạm khác gồm chưa công bố đầy đủ giao dịch với người có liên quan, không tổ chức đại hội đồng cổ đông thường niên đúng thời hạn, hội đồng quản trị không họp đủ mỗi quý một lần, chưa bổ nhiệm người phụ trách quản trị công ty hoặc chưa ban hành quy chế nội bộ về quản trị công ty.
Trước thực tế này, theo bà Hồ Thị Phương Tú, Giám đốc Phòng Quản lý niêm yết HNX, nâng cao chất lượng doanh nghiệp tiếp tục là một trong những trọng tâm hoạt động của sở trong năm 2027.
Đáng chú ý, HNX đang nghiên cứu phương án phân bảng thị trường UPCoM nhằm giúp nhà đầu tư nhận diện rõ hơn các nhóm doanh nghiệp, trong đó có nhóm cần lưu ý về rủi ro và nhóm đáp ứng điều kiện niêm yết. Việc phân bảng hướng tới hỗ trợ nhà đầu tư đánh giá, lựa chọn cổ phiếu, đồng thời nâng cao tính minh bạch và chất lượng thị trường.
Cùng với đó, trong quý IV/2026 và năm 2027, HNX tiếp tục tổ chức các chương trình đào tạo về công bố thông tin và quản trị công ty, đặc biệt chú trọng cập nhật quy định mới khi Bộ Tài chính ban hành thông tư thay thế Thông tư 96 năm 2020.
HNX cũng sẽ thực hiện chuyển cổ phiếu niêm yết sang Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM theo lộ trình quy định và xây dựng thị trường giao dịch cổ phiếu dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo sau khi Chính phủ ban hành nghị định liên quan.
Theo Tổng Giám đốc HNX Vũ Thị Thúy Ngà, trong nhiều năm qua, HNX là nơi được nhiều doanh nghiệp lựa chọn để lần đầu niêm yết cổ phiếu, từng bước tiếp cận thị trường vốn. Việc chuyển cổ phiếu niêm yết sang HOSE là bước tiếp theo trong quá trình tái cấu trúc, hướng tới tổ chức thị trường thống nhất, vận hành thông suốt và bảo đảm quyền lợi nhà đầu tư.
Dù niêm yết trên thị trường nào, nâng cao chất lượng quản trị và minh bạch thông tin vẫn là nền tảng để doanh nghiệp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn và phát triển bền vững.
Ở góc độ vĩ mô, PGS.TS Trần Đình Thiên, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa trên tài nguyên, đất đai và lao động giá rẻ đã chạm ngưỡng giới hạn. Nền kinh tế cần chuyển đổi sang những động lực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo.
Việt Nam cần tiếp tục đổi mới tư duy, thực hiện cải cách sâu rộng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực thể chế; xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, khuyến khích đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số và kinh tế xanh. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế. Yêu cầu cốt lõi được đặt ra là cải cách thể chế thực chất, chuyển tư duy từ quản lý, kiểm soát sang kiến tạo và phục vụ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng nhằm phát huy sức mạnh của khu vực kinh tế tư nhân trong nước.
Anh Minh
