Trong ngày 25/10, các điểm bỏ phiếu mở cửa trên khắp Serbia trong cuộc bầu cử lập pháp trước thời hạn, với 6,45 triệu cử tri đủ điều kiện tham gia bầu chọn 250 đại biểu vào quốc hội khóa mới.
18 danh sách ứng cử viên, với hơn 2.400 người tham gia tranh cử, đang cạnh tranh trong cuộc bầu cử này. Việc bỏ phiếu diễn ra tại gần 8.400 điểm trên khắp cả nước.
Các điểm bỏ phiếu bắt đầu mở cửa từ 7h sáng (giờ địa phương) và dự kiến sẽ đóng cửa vào lúc 8h tối tại quốc gia thuộc khu vực Tây Balkan này, và kết quả sơ bộ dự kiến sẽ được công bố khoảng 2 tiếng sau đó.
Theo ghi nhận của Reuters tại thủ đô Belgrade, rất nhiều người đã xuất hiện trước các điểm bỏ phiếu trước giờ mở cửa.
Các quan sát viên trong nước và quốc tế, bao gồm đại diện từ Văn phòng các Tổ chức Dân chủ và Nhân quyền thuộc Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE/ODIHR), Hội đồng Nghị viện Hội đồng châu Âu (PACE) và Nghị viện châu Âu, đang giám sát cuộc bầu cử này.
Công dân Serbia sinh sống ở nước ngoài cũng có thể bỏ phiếu tại 93 điểm bầu cử ở 37 quốc gia, với hơn 102.000 người đã đăng ký bỏ phiếu từ xa.
Cuộc bầu cử ở Serbia diễn ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn đầu đã kéo dài nhiều tháng, cùng với một cuộc khủng hoảng chính trị dẫn đến việc Tổng thống Aleksandar Vucic từ chức vào tháng 9.
Ông Vucic đang tìm cách quay trở lại chính phủ với tư cách là Thủ tướng thông qua Đảng Tiến bộ Serbia (SNS) cầm quyền.
Đảng SNS, vốn thống trị chính trường Serbia từ năm 2012, tham gia tranh cử dưới danh sách "Aleksandar Vucic – Serbia Thống nhất".
Theo hiến pháp Serbia, ông Aleksandar Vucic không thể tranh cử nhiệm kỳ tổng thống thứ ba. Ảnh: DW
Một trong những đối thủ cạnh tranh là liên danh "Danh sách Sinh viên – Sinh viên Chiến thắng" (Student List – Students Win). Liên danh này hình thành từ các cuộc biểu tình sau thảm kịch sập mái che nhà ga đường sắt ở Novi Sad vào tháng 11/2024, khiến 16 người thiệt mạng.
Phong trào sinh viên yêu cầu làm rõ trách nhiệm về thảm kịch này, đòi hỏi sự minh bạch cao hơn, cũng như các cải cách nhằm củng cố pháp quyền và các thể chế công.
Các ứng cử viên khác bao gồm Đảng Xã hội Serbia (SPS), liên minh "Serbia châu Âu" ủng hộ châu Âu và khối "Cánh hữu Đích thực" theo đường lối dân tộc chủ nghĩa.
Các cuộc thăm dò dư luận dự báo một cuộc đua sít sao. Trong một cuộc thăm dò của Ipsos công bố ngày 22/10, Đảng SNS của ông Vucic đang dẫn trước với 47% số phiếu, so với 40% dành cho nhóm sinh viên. Tuy nhiên, một số cuộc thăm dò khác lại cho thấy nhóm sinh viên đang chiếm ưu thế.
Nếu phe sinh viên giành chiến thắng, đây sẽ là một bước ngoặt chính trị sâu sắc tại quốc gia với khoảng 6 triệu dân này.
Serbia áp dụng hệ thống đại diện tỉ lệ để bầu ra 250 nghị sĩ, trong đó số ghế được phân bổ cho các danh sách tranh cử dựa trên phương pháp D’Hondt (còn gọi là phương pháp Jefferson hoặc phương pháp ước số lớn nhất).
Thông thường, các danh sách tranh cử cần giành được ít nhất 3% số phiếu bầu để có ghế trong quốc hội; tuy nhiên, các danh sách đại diện cho các nhóm dân tộc thiểu số được miễn trừ khỏi ngưỡng này.
Một đảng hoặc liên minh cần giành được ít nhất 126 ghế để chiếm đa số và thành lập chính phủ.
Ủy ban Bầu cử Serbia chịu trách nhiệm tổng hợp và công bố kết quả bầu cử chung sau khi nhận báo cáo từ các điểm bầu cử.
Quốc hội mới phải được thành lập trong vòng 30 ngày kể từ khi kết quả cuối cùng được công bố, trong khi một chính phủ mới phải được thành lập trong vòng 90 ngày kể từ khi quốc hội được hiến định.
Serbia là quốc gia ứng viên đang tìm cách gia nhập Liên minh châu Âu (EU), nhưng vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với Moscow và từ chối tham gia các biện pháp trừng phạt của phương Tây đối với Nga liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine.
Kết quả bầu cử sẽ quyết định thành phần của quốc hội khóa tới, cũng như xác định đảng nào có thể giành được sự ủng hộ cần thiết để thành lập chính phủ mới.
Cuộc bỏ phiếu ngày 25/10 đánh dấu kỳ bầu cử quốc hội lần thứ 15 tại Serbia kể từ khi thể chế dân chủ đa đảng được thiết lập vào năm 1990, và là kỳ bầu cử quốc hội trước thời hạn lần thứ 10 của nước này. Kỳ bầu cử quốc hội gần nhất ở quốc gia Tây Balkan này đã diễn ra vào tháng 12/2023.
Minh Đức (Theo Anadolu, Internazionale)
