Tại Hội nghị An ninh Rikskonferensen hàng năm ở Sälen (Thụy Điển) đầu tuần này, Bộ trưởng Ngoại giao Phần Lan Elina Valtonen và Bộ trưởng Ngoại giao Thụy Điển Maria Malmer Stenergard đã cùng đưa ra lời kêu gọi mạnh mẽ đối với Liên minh châu Âu (EU).
Theo 2 nhà ngoại giao hàng đầu của các quốc gia Bắc Âu, EU cần áp dụng lập trường cứng rắn hơn đối với Nga thông qua gói trừng phạt kinh tế mới.
Hai nước Bắc Âu này đã gửi thư chính thức tới Đại diện cấp cao của EU về Đố ngoại và An ninh Kaja Kallas, đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm đưa vào gói trừng phạt thứ 20 của EU, dự kiến được thông qua vào khoảng tháng 2/2026 – trùng với dấu mốc kỷ niệm 4 năm ngày Nga phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" ở Ukraine.
"Chúng ta cần tiếp tục gây thêm áp lực lên Nga, đáp trả các cuộc tấn công liên tục của Nga nhằm vào Ukraine và làm suy yếu vị thế của Nga trong các cuộc đàm phán", bức thư nêu rõ.
Các đề xuất chính bao gồm: Tăng thuế quan đối với mọi sản phẩm và dịch vụ nhập khẩu từ Nga; áp đặt thêm hạn chế xuất khẩu, đặc biệt là hàng hóa xa xỉ; cấm hoàn toàn tàu chở dầu, khí đốt hoặc than từ các cảng Nga cập bến cảng EU; và cấm nhập khẩu phân bón Nga.
Riêng biện pháp cấm phân bón được ước tính có thể gây thiệt hại 1,4 tỷ Euro cho nền kinh tế Nga, đồng thời giúp EU giảm phụ thuộc bằng cách thúc đẩy sản xuất nội địa hoặc nhập khẩu từ các nguồn thay thế như Canada.
"Chúng tôi tin rằng mối đe dọa là dài hạn. Điều đó có nghĩa là chúng ta cần duy trì áp lực bất kể có lệnh ngừng bắn hay thỏa thuận hòa bình nào đi nữa", Ngoại trưởng Phần Lan Valtonen nhấn mạnh.
"Chúng tôi đề xuất cấm hoàn toàn tàu chở dầu, khí đốt hoặc than từ cảng Nga đến cảng EU", Ngoại trưởng Thụy Điển Stenergard khẳng định, đồng thời lưu ý rằng các biện pháp hiện tại nhắm vào lĩnh vực năng lượng và "hạm đội bóng tối" của Nga đã làm giảm đáng kể nguồn thu mà Moscow dùng để tài trợ cho cuộc chiến.
Ngoại trưởng Thụy Điển Maria Malmer Stenergard (trái) và Ngoại trưởng Phần Lan Elina Valtonen tại hội nghị an ninh Rikskonferensen ở Sälen, Thụy Điển, ngày 12/1/2026. Ảnh: YLE
Lời kêu gọi gia tăng áp lực lên Nga được đưa ra sau khi chính phủ Anh hồi tháng 11 năm ngoái tuyên bố rằng Anh, quốc gia có thị trường bảo hiểm hàng hải lớn nhất thế giới, dự định cấm các dịch vụ hàng hải vận chuyển khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga đến các nước thứ ba vào năm 2026.
Nga là một trong những nhà xuất khẩu dầu mỏ và LNG lớn nhất thế giới. Hiện tại, EU và G7 cho phép các nhà cung cấp dịch vụ hàng hải tham gia xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ bằng đường biển của Nga nếu giá bán dưới một ngưỡng nhất định, và tham gia giao dịch LNG của Nga miễn là các đối tác không bị trừng phạt, bất kể giá cả.
Các nhà khai thác tàu chở dầu ở Hy Lạp, quốc gia sở hữu đội tàu lớn nhất EU, đã tiếp tục hoạt động tại Nga tuân thủ các chế độ trừng phạt quốc tế khác nhau kể từ khi chiến sự nổ ra.
Theo dữ liệu từ S&P Global Commodities at Sea và Maritime Intelligence Risk Suite, các nhà khai thác Hy Lạp chịu trách nhiệm vận chuyển 844.000 thùng dầu thô của Nga mỗi ngày trong 11 tháng đầu năm 2025, chiếm 18% tổng lượng xuất khẩu bằng đường biển của Nga.
Dynagas, một trong những công ty vận tải biển lớn nhất Hy Lạp, cũng có các tàu chở LNG phục vụ dự án Yamal theo hợp đồng thuê dài hạn.
Đề xuất của Phần Lan và Thụy Điển nhận được sự chú ý lớn trong bối cảnh EU đang chuẩn bị gói trừng phạt mới.
Đây là tín hiệu cho thấy các quốc gia Bắc Âu, cùng với các quốc gia Đông Âu như Ba Lan và các nước vùng Baltic, tiếp tục thúc đẩy đường lối cứng rắn, ngay cả khi một số nước khác có thể lo ngại về tác động kinh tế ngược hoặc khả năng đàm phán hòa bình.
Minh Đức (Theo YLE, S&P Global)
