Hà Nội đề nghị dừng chạy tàu qua phố cà phê đường tàu
Khi điểm đến độc lạ trở thành điểm nóng an toàn
Phố cà phê đường tàu Hà Nội đoạn đường sắt đi qua các phố Lê Duẩn, Khâm Thiên, Trần Phú và Phùng Hưng, nằm giữa hai ga Hà Nội và Long Biên từng được coi là một trong những trải nghiệm "độc nhất vô nhị" đối với du khách quốc tế. Hình ảnh đoàn tàu chạy sát nhà dân, chỉ cách người đứng hai bên đường vài chục centimet, đã góp phần đưa khu vực này trở thành điểm check-in nổi tiếng từ năm 2018.
Cà phê đường tàu nhộn nhịp đón khách nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông
Sự phát triển nhanh chóng của các quán cà phê dọc hành lang đường sắt mang lại nguồn thu không nhỏ cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, đi kèm với lợi ích kinh tế là những rủi ro an toàn ngày càng hiện hữu. Hành lang đường sắt vốn không được thiết kế cho hoạt động kinh doanh hay tụ tập đông người. Việc du khách đứng sát đường ray, thậm chí ngồi ngay trên đường tàu để chờ tàu chạy, đã nhiều lần buộc lực lượng chức năng phải can thiệp, nhắc nhở.
Một người dân sinh sống lâu năm tại phố Trần Phú cho biết: "Người ở đây quen với tàu hỏa từ mấy chục năm nay, nhưng vài năm gần đây khách đến đông quá, nhất là cuối tuần. Có lúc tàu sắp đến mà khách vẫn đứng chụp ảnh, chúng tôi cũng thấy rất lo."
Bàn ghế được kê san sát dọc hai bên đường tàu, đặc biệt đông đúc vào cuối giờ chiều và đầu tối, khi lượng khách đổ về các quán tăng mạnh. Ở nhiều điểm, bàn xếp thành hàng ngay cạnh thanh ray, chỉ cách khu vực chạy tàu vài centimet.
Không thể phủ nhận sức hấp dẫn đặc biệt của những con ngõ nằm sát đường ray, nơi mang lại cảm giác khác lạ đối với nhiều du khách. Tuy nhiên, sức hút đó không thể trở thành lý do để xem nhẹ các nguy cơ an toàn. Thực tế, đã nhiều lần ghi nhận cảnh tàu hỏa lướt qua sát bàn ghế, du khách vội vã né tránh chỉ trong gang tấc. Dẫu vậy, những hình ảnh cảnh báo này dường như vẫn chưa đủ sức ngăn chặn hoạt động kinh doanh và tụ tập mang tính tự phát tại khu vực hành lang đường sắt.
Trước câu hỏi về việc lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt, một chủ quán tại khu vực này thừa nhận, phố cà phê đường tàu là nguồn sinh kế chính nên các hộ kinh doanh luôn cố gắng nhắc nhở khách, hạn chế những hành vi bị cho là quá khích nhằm tránh nguy hiểm.
Trước thực trạng đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã nhiều lần đề nghị UBND Hà Nội xử lý dứt điểm tình trạng vi phạm hành lang an toàn đường sắt tại đây.
Mới đây, UBND Tp Hà Nội đã đề nghị điều chỉnh tổ chức chạy tàu khách qua khu vực trung tâm. Theo đó, các đoàn tàu khách từ phía Nam sẽ kết thúc hành trình tại ga Hà Nội, trong khi tàu khách từ phía Bắc chỉ dừng tại ga Gia Lâm.
Việc trung chuyển hành khách từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm và ngược lại sẽ giao cho Sở Xây dựng Hà Nội, các sở, ngành xây dựng phương án, tổ chức thực hiện. Đây là nội dung mà UBND thành phố Hà Nội đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thực hiện.
Nếu phương án này được thực hiện, đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Long Biên nơi tập trung phố cà phê đường tàu sẽ không còn tàu khách lưu thông, đặt dấu chấm hết cho mô hình "sống chung với tàu hỏa" vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro an toàn?
Sinh kế, trải nghiệm du lịch và bài toán không dễ cân bằng
"Cà phê đường tàu" có thể mang lại sự tò mò và hấp dẫn đối với nhiều du khách, nhưng không thể trở thành vùng cấm quản lý. Những trải nghiệm mang tính "giật gân" không thể được đánh đổi bằng sự an toàn của người tham gia và cộng đồng. Việc Hà Nội kiên quyết xử lý vấn đề này không nhằm xóa bỏ hoạt động kinh doanh, mà hướng tới bảo vệ hình ảnh một Thủ đô văn minh, nơi yếu tố an toàn luôn được đặt lên hàng đầu trong mọi hoạt động du lịch.
Theo phương án đang được xem xét, các chuyến tàu khách từ phía Nam sẽ kết thúc hành trình tại ga Hà Nội, trong khi tàu khách từ phía Bắc chỉ dừng tại ga Gia Lâm. Khi đó, đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Long Biên nơi tập trung phố cà phê đường tàu sẽ không còn tàu khách lưu thông. Điều này đồng nghĩa với việc mô hình cà phê đường tàu có thể mất đi yếu tố cốt lõi tạo nên sức hút.
Sau khi tàu đi qua, nhiều du khách lại thoải mái xuống đường ray tạo dáng chụp ảnh. Không thể phủ nhận sức hút của những ngõ sát đường tàu, song điều đó không thể trở thành lý do để xem nhẹ yếu tố an toàn. Thực tế, không ít video và hình ảnh ghi lại cảnh tàu hỏa va quệt bàn ghế, du khách hốt hoảng né tránh từng gây xôn xao dư luận, nhưng dường như vẫn chưa đủ sức trở thành bài học răn đe.
Đối với các hộ kinh doanh, đây là thông tin khiến nhiều người lo lắng. Chủ một quán cà phê trên phố Phùng Hưng chia sẻ: "Chúng tôi biết là nguy hiểm và cũng luôn nhắc khách tuân thủ khi tàu chạy. Nhưng nếu dừng tàu hoàn toàn thì quán gần như không còn khách. Mong muốn của người dân là có giải pháp vừa đảm bảo an toàn, vừa không cắt đứt nguồn thu một cách đột ngột."
Ngay sau khi tàu đi qua, nhiều người lại thoải mái xuống đường ray tạo dáng chụp ảnh, biến đường sắt thành không gian check-in.
Ở chiều ngược lại, không ít du khách cũng bày tỏ sự tiếc nuối, song thừa nhận những rủi ro hiện hữu. Một du khách đến từ Pháp cho biết: "Tôi thấy trải nghiệm này rất đặc biệt, nhưng cũng khá nguy hiểm. Khi tàu đến gần, cảm giác vừa thú vị vừa sợ, nó như trò chơi mạo hiểm. Nếu thành phố quyết định đóng cửa vì lý do an toàn, tôi nghĩ đó là điều dễ hiểu nhưng chắc chắn sẽ tiếc nuối."
Nhiều hoạt động buôn bán kinh doanh diễn ra ngay trên hành lang đường tàu.
Từ góc độ quản lý đô thị, câu chuyện phố cà phê đường tàu cho thấy khó khăn trong việc xử lý các không gian du lịch tự phát. Khi một mô hình hình thành ngoài quy hoạch, nhưng lại thu hút đông đảo du khách và mang lại lợi ích kinh tế, việc lựa chọn giữa bảo tồn, kiểm soát hay chấm dứt luôn là bài toán không đơn giản.
Dù có biển cấm và rào chắn, hoạt động kinh doanh và tụ tập tự phát vẫn diễn ra, cho thấy công tác quản lý gặp không ít khó khăn.
Nhiều ý kiến cho rằng, nếu không thể bảo đảm an toàn tuyệt đối, việc chấm dứt tình trạng "sống chung với tàu hỏa" là điều cần thiết. Tuy nhiên, cùng với đó, các cơ quan chức năng cũng cần có lộ trình rõ ràng, tránh gây xáo trộn lớn cho đời sống người dân và hình ảnh du lịch của thành phố.
Phố cà phê đường tàu Hà Nội, nếu khép lại, sẽ đánh dấu sự kết thúc của một điểm đến gây nhiều tranh cãi. Nhưng quan trọng hơn, đây có thể là dịp để Hà Nội nhìn lại cách quản lý các không gian đô thị đặc thù, nhằm tránh lặp lại những "điểm nóng" tương tự trong tương lai nơi an toàn, sinh kế và trải nghiệm du lịch luôn đứng trước những lựa chọn khó khăn.
