Quốc hội thảo luận Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)

Thờ ơ, bàng quan mới là người có lỗi

Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) bổ sung quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện của người đó. Đề xuất này đã nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ người dân, đặc biệt sau khi có thông tin ban soạn thảo lấy ý kiến trẻ 7 tuổi về nội dung này.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) ngày 21/10 (Ảnh: Media Quốc hội).

Chiều 27/10, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã chủ trì họp báo, thông tin về dự án luật và những vấn đề được dư luận quan tâm.

Theo Bộ trưởng, dự án luật được xây dựng nhằm tháo gỡ những vướng mắc sau gần 20 năm triển khai, trong bối cảnh khoa học kỹ thuật có nhiều tiến bộ. 

Ghép mô, bộ phận cơ thể người là một trong những lĩnh vực có nhiều thành tựu của ngành y tế, với nỗ lực của đội ngũ thầy thuốc nhằm cứu sống ngày càng nhiều người bệnh.

Với những người mắc bệnh suy tạng giai đoạn cuối, ghép tạng có thể là cơ hội sống duy nhất. Ranh giới giữa sự sống và cái chết của người bệnh cũng là nỗi trăn trở không chỉ của các bác sĩ trực tiếp điều trị mà còn của những người xây dựng chính sách.

Bộ trưởng cho biết bà đã tìm hiểu kỹ trường hợp của bé Khế, một bệnh nhi đang chờ cơ hội ghép tim. Cha của bé là bộ đội công tác tại Trường Sa, trong khi hai mẹ con phải đối mặt với nhiều khó khăn. Tương lai của trẻ không biết sẽ thế nào khi chưa biết có thể chờ được đến lúc tìm thấy trái tim phù hợp hay không.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan chia sẻ về dự án luật tại họp báo ngày 27/10 (Ảnh: T.D).

"Nếu chúng ta thờ ơ, bàng quan trước những trường hợp như vậy thì mới là người có lỗi", Bộ trưởng bày tỏ.

Theo người đứng đầu ngành y tế, việc góp ý xây dựng luật cần xuất phát từ tinh thần nhân văn, hướng tới mục tiêu cứu sống người bệnh, thay vì chỉ nhìn nhận vấn đề theo hướng phản đối hoặc không làm vì lo ngại. 

Điều quan trọng là xây dựng được quy định mang lại nhiều lợi ích hơn cho người dân, nhất là những bệnh nhân đang từng ngày chờ đợi cơ hội được ghép tạng.

Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần của dự án luật không phải là ép buộc bất kỳ ai hiến mô, bộ phận cơ thể. Ngay cả với người trưởng thành, việc hiến tạng cũng cần dựa trên sự tự nguyện, vận động và chia sẻ, với trẻ lại càng không.

Bộ trưởng cho rằng cần nhìn nhận vấn đề từ góc độ nhân văn, nếu một gia đình không may mất đi người thân và có nguyện vọng hiến tạng, họ có thể mong muốn nhìn thấy bóng dáng của đứa con thân yêu trong hình hài khác. Trong khi đó, vẫn còn nhiều trẻ em đang chờ đợi nguồn tạng phù hợp để có cơ hội sống.

Bộ trưởng cũng khẳng định những thông tin cho rằng việc xây dựng dự án luật nhằm phục vụ mục đích kinh tế hoặc thúc đẩy những hoạt động không đúng bản chất của chính sách là không chính xác.

GS.TS Nguyễn Hoàng Định - Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược Tp.Hồ Chí Minh cũng đã kể câu chuyện của bé Khế, cô bé đang chờ cơ hội ghép tim để được sống. Các bác sĩ không biết bé còn có thể chờ đợi bao lâu. Trong nửa năm qua, cô bé đã ngất 3 lần.

"Chúng tôi có thể lấy một phần gan để ghép cho trẻ (từ cha mẹ cho con hoặc từ người chết não), nhưng với trái tim chúng tôi không thể cắt nhỏ trái tim hay lấy trái tim từ người cho sống được. Chúng tôi chưa có câu trả lời cho những trường hợp trẻ nhỏ tuổi cần được ghép", GS Định chia sẻ.

Do đó, theo ông Định nếu pháp luật cho phép hiến tạng sau khi chết não ở người dưới 18 tuổi với những điều kiện bảo vệ nghiêm ngặt, nguồn tạng hiến sẽ có thêm cơ hội đến với những bệnh nhi đang chờ ghép.

PGS.TS Dương Đức Hùng - Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Ảnh: T.D).

Là bệnh viện có số lượng ca ghép tạng nhiều nhất cả nước, PGS.TS Dương Đức Hùng - Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ủng hộ quan điểm nên mở rộng nguồn tạng hiến từ người dưới 18 tuổi chết não, chết tuần hoàn.

Bản thân ông cũng từng day dứt khi có một trường hợp trẻ gần 18 tuổi không may chết não, gia đình đồng ý hiến tạng nhưng các bác sĩ không thể lấy vì pháp luật hiện không cho phép, trong khi cùng thời điểm đó có một trẻ đang phải thở ECMO, cần được ghép tim để được sống.

Với đề xuất hiến mô tái sinh khi còn sống ở trẻ, ông cho rằng tôn trọng ý kiến của trẻ là chưa đủ vì trẻ chưa đủ trưởng thành về nhận thức để đồng ý hiến hay không. Khi đó, cần cơ chế bảo vệ chính là vai trò của bố mẹ, của y tế.

"Bệnh viện thực hiện ca ghép, Hội đồng khoa học của bệnh viện phải trả lời bằng văn bản việc lấy mô tái sinh có ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ về lâu dài không. Pháp luật luôn bảo vệ trẻ một cách tối đa", ông Hùng cho hay.

Cần Hội đồng Y khoa

Trao đổi với báo chí bên hành lang Quốc hội xung quanh đề xuất trẻ dưới 18 tuổi được hiến mô, bộ phận cơ thể, ĐBQH Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) cho rằng, dự thảo đã quy định rất chặt chẽ về các điều kiện. 

Việc hiến xác, mô, bộ phận cơ thể người đối với người trưởng thành đã được thực hiện. Vấn đề đặt ra là phải quản lý chặt chẽ, không để bị lợi dụng, đặc biệt phải bảo đảm minh bạch và xử lý những vấn đề phát sinh, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

"Đối với người dưới 18 tuổi, đây đúng là vấn đề mới. Tuy nhiên, không phải vì mới mà chúng ta không dám nghiên cứu hoặc không xây dựng chính sách phù hợp", đại biểu Trịnh Xuân An chia sẻ.

ĐBQH Trịnh Xuân An (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng, bệnh tật, nhất là bệnh hiểm nghèo, không chỉ xảy ra với người cao tuổi. Trẻ em cũng có thể mắc bệnh hiểm nghèo, bị đe dọa tính mạng, ngoài thuốc điều trị còn cần các biện pháp y tế để thay thế bộ phận bị tổn thương, khiếm khuyết, giúp các em tiếp tục sống bình thường. Đó là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn y tế.

Theo quy định trong dự thảo, việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người đối với người dưới 18 tuổi phải đáp ứng đồng thời 3 điều kiện. Thứ nhất, bản thân người dưới 18 tuổi phải biết và đồng ý. Thứ hai, phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ. Thứ ba, người dưới 18 tuổi phải ở tình trạng chết não,

Đại biểu Trịnh Xuân An cho rằng các điều kiện như vậy rất chặt chẽ. Tuy nhiên, đại biểu cũng đề xuất trong thảo rằng cần bổ sung sự đánh giá của Hội đồng Y khoa hoặc Hội đồng Đạo đức để bảo đảm việc xem xét được đầy đủ, chặt chẽ.

"Theo tôi, 3 điều kiện nêu trên mới là điều kiện đủ, còn điều kiện cần về mặt y tế là phải có thêm sự đánh giá chuyên môn của Hội đồng Y khoa. Khi liên quan đến người dưới 18 tuổi, cần có cơ chế này để xem xét đầy đủ", đại biểu Trịnh Xuân An nói.

Trước đó, phát biểu tại phiên thảo luận tại hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước vào ngày 30/10, Hòa thượng Thích Thanh Quyết (đoàn Tp.Hà Nội) nhắc đến dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Hòa thượng Thích Thanh Quyết (Ảnh: Quang Vinh).

"Tôi cho rằng đây là dự án Luật rất nhân đạo, rất từ bi", đại biểu nói.

Hòa thượng Thích Thanh Quyết cho biết Đức Phật Thích Ca thường thực hành việc bố thí thân thể trong quá trình tu hành. Công chúa Ba tại chùa Hương Tích cũng từng dùng tay, mắt của mình để cứu cha, cứu người.

Theo đại biểu, do vấn đề giáo hóa chưa đúng mức, một số người cũng có trách nhiệm nhưng thiếu thông tin lại suy diễn không phù hợp với giá trị từ bi, cứu khổ, cứu nạn của dự án Luật này.

"Từ ý nghĩa nhân đạo lại trở thành một tội đồ, thương thay Bộ trưởng Y tế!", Hòa thượng Thích Thanh Quyết chia sẻ.

Từ góc nhìn Phật giáo, Hòa thượng Thích Thanh Quyết cho rằng nếu chúng ta, kể cả những người còn ít tuổi, không còn đủ duyên để trụ trên thế gian này mà một phần cơ thể của mình được chuyển sang sống ở cơ thể người khác thì người đó vẫn còn sống.

"Vị tha là sống mãi, phúc đức là vô lượng. Hiện nay, hàng ngàn tăng ni của học viện Phật giáo chúng tôi thường xuyên hiến máu, đăng ký hiến mô, hiến tạng, còn tôi đã xin hiến tất", Hòa thượng Thích Thanh Quyết nhấn mạnh.

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) được Quốc hội thảo luận tại hội trường sáng 2/11 (Ảnh: Media Quốc hội).