Chiều 6/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.
Có cơ chế bảo vệ thành quả phân loại rác
Góp ý kiến về vấn đề người dân đã phân loại rác, nhưng hệ thống chưa bảo đảm thu gom và xử lý chưa đúng, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn Tp. Hồ Chí Minh) dẫn thông tin trên báo chí từng phản ánh một thực tế trong cuộc sống người dân phân loại rác đúng, nhưng xe thu gom lại trộn chung do thiếu phương tiện chuyên dụng; công sức của người dân bị vô hiệu hóa ngay từ khâu đầu tiên.
"Để phân loại rác, người dân đã phải vất vả thay đổi thói quen. Nếu rác bị đổ chung lên một xe, nỗ lực này trở nên vô nghĩa. Khi đó, không chỉ lãng phí tài nguyên mà còn đánh mất niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân", đại biểu nêu ý kiến.
ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo đại biểu, tại Điều 75 và 77 của Luật hiện hành đã quy định phải lưu giữ và vận chuyển riêng biệt rác đã phân loại. Tuy nhiên, để Luật không "nằm trên giấy", lần sửa đổi này cần làm rõ cơ chế thực thi và quy định rõ trách nhiệm ở từng khâu.
Đại biểu đề xuất phải có cơ chế bảo vệ thành quả phân loại rác của người dân cho đến khâu xử lý cuối cùng. Đề nghị hoàn thiện dự thảo luật theo hướng bảo đảm duy trì kết quả phân loại rác trong suốt quá trình tiếp nhận, thu gom, vận chuyển và chuyển giao đến cơ sở xử lý.
Trách nhiệm của từng đơn vị phải được xác định rõ theo phạm vi công việc được giao, gắn với kiểm tra thực tế và giám sát của người dân.
"Khi phát hiện tình trạng trộn lẫn rác, phải xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm, yêu cầu khắc phục và xử lý vi phạm theo quy định", đại biểu nêu.
Đại biểu cũng đề nghị đưa yêu cầu bảo đảm duy trì kết quả phân loại thành tiêu chí bắt buộc trong hợp đồng và hồ sơ nghiệm thu dịch vụ công. Dịch vụ vi phạm phải bị giảm trừ thanh toán hoặc xử lý nghiêm.
"Phải bỏ tư duy nghiệm thu chỉ dựa trên số tấn rác chở đi, vì điều đó làm lãng phí công sức của hàng triệu gia đình. Tiền thuế của người dân đóng góp và ngân sách Nhà nước chi trả phải được đổi lấy một chất lượng dịch vụ thực sự tương xứng", nữ đại biểu phân tích.
Cùng với đó, đại biểu cũng đề xuất yêu cầu phân loại rác phải đồng bộ với năng lực thu gom và gắn liền với lợi ích của nhân dân.
Đại biểu đề nghị dự thảo luật hoàn thiện theo hướng quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong việc bảo đảm phân loại rác tại nguồn đồng bộ với thu gom, vận chuyển và xử lý. Đồng thời, làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã trong tổ chức thực hiện, kiểm tra và giải quyết phản ánh của người dân.
Phương án này đề nghị phải rõ người, rõ việc, rõ nguồn lực và thời hạn; đồng thời công khai lịch trình, điểm tiếp nhận để nhân dân giám sát. Đặc biệt, cần tăng cường thanh tra, kiên quyết không để lý do thiếu xe, thiếu hạ tầng để thoái thác trách nhiệm, kéo dài việc thu gom rác lẫn lộn.
Đại biểu cho rằng, có thể linh hoạt cách thu gom theo chuyến, theo giờ hoặc dùng xe nhiều ngăn chuyên dụng, nhưng nguyên tắc cốt lõi là: Rác đã phân loại phải được giữ tách biệt đến cuối cùng.
Để thực thi, Nhà nước cần hỗ trợ lực lượng dân lập chuyển đổi phương tiện; đồng thời phải tính đúng, tính đủ chi phí thu gom riêng vào đơn giá dịch vụ làm cơ sở siết chặt chất lượng.
Sau khi phân loại, rác thải có được thu gom, vận chuyển và xử lý đúng?
Cùng tham gia góp ý kiến về bảo đảm tính đồng bộ trong phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (đoàn Cà Mau) tán thành với việc giao UBND cấp tỉnh quyết định lộ trình phân loại chất thải phù hợp điều kiện thực tế tại địa phương.
Tuy nhiên, theo đại biểu vấn đề người dân quan tâm không chỉ là phân loại rác như thế nào, mà quan trọng hơn là sau khi phân loại, rác thải có được thu gom, vận chuyển và xử lý đúng theo từng nhóm hay không.
ĐBQH Lê Thị Ngọc Linh (Ảnh: Media Quốc hội).
Thực tế, nếu người dân đã thực hiện phân loại nhưng đơn vị thu gom vẫn gộp kết, vận chuyển chung thì không chỉ gây ra lãng phí công sức, chi phí mà còn làm giảm niềm tin và sự đồng thuận của người dân.
Vì vậy, đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ hơn trách nhiệm của chính quyền địa phương và đơn vị cung ứng dịch vụ trong việc tổ chức thu gom riêng; bố trí phương tiện, tuyến đường và tần suất thu gom tương ứng với từng loại chất thải; đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý trách nhiệm khi đơn vị thu gom không thực hiện đúng như cam kết trong dịch vụ.
Liên quan đến bảo đảm tính đồng bộ giữa phân loại, thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (đoàn Lạng Sơn) đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục cụ thể hóa nội dung đã tiếp thu bằng việc bổ sung trách nhiệm của UBND cấp tỉnh tổ chức hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt phù hợp với phương án phân loại đã lựa chọn, bảo đảm các nhóm chất thải sau phân loại được quản lý, tái chế hoặc xử lý theo đúng mục đích.
ĐBQH Nguyễn Đặng Ân (Ảnh: Media Quốc hội).
Quy định tổ chức phân loại chất thải rắn sinh hoạt bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương như trong dự thảo luật tạo điều kiện linh hoạt, nhưng nếu không có hướng dẫn, quy chuẩn cụ thể thì có thể dẫn đến việc áp dụng tùy nghi.
"Việc quy định rõ trách nhiệm này ngay trong luật sẽ tạo cơ sở pháp lý để các địa phương chủ động xây dựng lộ trình, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện đồng bộ, tránh tình trạng quy định về phân loại đã triển khai nhưng điều kiện thu gom chưa đáp ứng được nhu cầu", đại biểu Đặng Ân nói.
