Thông tin Mỹ và Iran đạt được một thỏa thuận tạm thời đã mang lại phần nào sự nhẹ nhõm cho thị trường. Tuy nhiên, những bất ổn mới xuất hiện vào thứ Sáu sau khi các cuộc đàm phán tiếp theo dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ bị hủy bỏ, cho thấy những thách thức trong việc biến thỏa thuận này thành một nền hòa bình lâu dài.
Mỹ mở lại đường biển cho Iran, tương lai đàm phán Thụy Sĩ còn mờ mịtĐỌC NGAYBộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết, các cuộc đàm phán Mỹ - Iran dự kiến diễn ra tại Burgenstock vào thứ Sáu sẽ không được tiến hành như kế hoạch.
Nhà Trắng cũng thông báo Phó Tổng thống JD Vance sẽ không tới Thụy Sĩ, với lý do các vấn đề hậu cần liên quan đến quá trình đàm phán vẫn chưa được giải quyết.
"Mọi kế hoạch cho các cuộc đàm phán kỹ thuật sắp tới vẫn chưa được hoàn tất và phái đoàn Mỹ luôn sẵn sàng lên đường ngay khi có thể", một phát ngôn viên Nhà Trắng cho biết.
"Tuy nhiên, các vấn đề hậu cần của những cuộc đàm phán này chưa bao giờ đơn giản hoặc dễ dự đoán".
Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance dự kiến sẽ bay đến Thụy Sĩ để đàm phán với Iran nhưng cuộc gặp đã bị hủy bỏ. (Ảnh: Michael Brochstein/ZUMA Press Wire/Shutterstock qua Theguardian)
Diễn biến trên xảy ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký bản ghi nhớ nhằm hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng.
Nhiều thách thức phía trước
Các chuyên gia cảnh báo rằng thỏa thuận hiện tại mới chỉ là bước khởi đầu cho một giải pháp toàn diện hơn.
"Dù là một bước đột phá quan trọng, thỏa thuận này thực sự đánh dấu sự khởi đầu chứ chưa phải kết thúc của tiến trình nhằm chấm dứt chiến tranh và xử lý vấn đề năng lực hạt nhân của Iran", ngân hàng UBS nhận định trong một báo cáo.
Ông Adel Abdel Ghafar, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Chính sách Chiến lược Australia, nói với CNBC rằng vẫn còn nhiều "nút thắt khó gỡ", trong đó có chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon.
"Nếu không giải quyết được những vấn đề đó, nguy cơ xung đột tái diễn vẫn hiện hữu, dù ở thời điểm hiện tại cả hai bên đều muốn tránh điều đó", ông nói.
Bất chấp những bất ổn còn tồn tại, thỏa thuận đã giúp giảm bớt gián đoạn tại eo biển Hormuz, nơi hoạt động vận tải từng bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Iran cũng như lệnh phong tỏa các cảng và vùng ven biển Iran do Hải quân Mỹ thực hiện theo chỉ đạo của ông Trump.
Ông David Roche, chiến lược gia tại Quantum Strategy, cho rằng việc lưu thông hàng hải được cải thiện có thể mang lại lợi ích cho các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu, bởi giá dầu giảm sẽ giúp kiềm chế lạm phát và giảm áp lực tăng lãi suất đối với các ngân hàng trung ương.
"Iran sẽ khiến Trung Đông trở nên bất ổn hơn, điều đó không tốt về dài hạn", ông nói, đồng thời cho rằng Israel khó có thể chấp nhận thỏa thuận này.
Tranh cãi quanh những nhượng bộ dành cho Iran
Thỏa thuận tạm thời cũng vấp phải chỉ trích từ một số ý kiến cho rằng Mỹ đã nhượng bộ "quá nhiều" cho Iran, buộc cả ông Trump lẫn Phó Tổng thống Vance phải lên tiếng bảo vệ.
"Nước Mỹ không chuyển cho Iran dù chỉ một xu", ông Vance nói khi bảo vệ cách tiếp cận của Tổng thống Trump.
Trong khi đó, ông Trump cũng phản bác những người chỉ trích trên mạng xã hội Truth Social hôm thứ Năm.
Thế Hải (Theo CNBC, Theguardian)
