Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 4, ngày 14/7, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội giai đoạn 2021-2026".
Chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm
Trình bày tóm tắt những nội dung trọng tâm của dự thảo Kế hoạch và Đề cương giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, mục đích của giám sát nhằm đánh giá việc ban hành và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, trong đó trọng tâm là đánh giá việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và tổ chức thực hiện.
Chỉ rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; rút ra bài học kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Kiến nghị, đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, pháp luật và các quy định khác của pháp luật có liên quan, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và xử lý trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh (Ảnh: Media Quốc hội).
Nội dung giám sát tập trung vào việc ban hành, hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội: thể chế hóa các chủ trương của Đảng thông qua xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, tập trung vào ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (đánh giá tính kịp thời, đầy đủ, đồng bộ, thống nhất và chất lượng của các văn bản hướng dẫn thi hành).
Việc tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội, bao gồm: 3 công tác phổ biến, tuyên truyền chính sách, pháp luật bảo hiểm xã hội; công tác quản lý và phát triển đối tượng tham gia các loại hình bảo hiểm xã hội; công tác thu, chi bảo hiểm xã hội (bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm hưu trí bổ sung);
Công tác thanh tra, kiểm tra về bảo hiểm xã hội; cải cách thủ tục bảo hiểm xã hội, thực hiện giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội; hoạt động đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội... đồng thời, tổng hợp, đánh giá những kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong thời gian tới.
Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội.
Về phạm vi giám sát, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026 trên phạm vi cả nước.
Trong đó tổng hợp, đánh giá thông tin, dữ liệu theo 2 giai đoạn: Giai đoạn 1 (2021 - 30/6/2025) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Giai đoạn 2 (1/7/2025 - 31/12/2026) đánh giá việc thực hiện Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Về đối tượng giám sát gồm: Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các Bộ, ngành có liên quan, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Về tiến độ, ông Vinh cho hay, Đoàn Giám sát xây dựng, hoàn thiện dự thảo Báo cáo kết quả giám sát và dự thảo Nghị quyết giám sát chuyên đề, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại Phiên họp tháng 8/2027.
Nội dung giám sát cần tập trung, đảm bảo không dàn trải
Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất về định hướng của dự thảo Kế hoạch giám sát và các Đề cương báo cáo; giao Đoàn giám sát tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp và hoàn thiện các tài liệu.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất giám sát trên phạm vi cả nước từ năm 2021 đến hết ngày 31/12/2026.
Tổng hợp đánh giá theo hai giai đoạn: từ năm 2021 đến hết ngày 30/6/2025 theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, và từ ngày 1/7/2025 đến hết ngày 31/12/2026 theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh (Ảnh: Media Quốc hội).
Đối với nội dung không thay đổi, có thể đánh giá chung cả hai giai đoạn nhưng phải bảo đảm nhận diện được xu hướng và tác động của chính sách mới.
Rà soát thống nhất cách xác định đối tượng chịu sự giám sát và các cơ quan có liên quan trong tất cả các tài liệu.
Đồng thời, làm rõ phạm vi trách nhiệm báo cáo của Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, chính quyền địa phương, cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan, tổ chức liên quan; phân định rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước, trách nhiệm tổ chức thực hiện, quản lý quỹ và trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Việc đánh giá phải bảo đảm tính liên tục trước và sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, cập nhật đúng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức của hệ thống bảo hiểm xã hội và chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan sau sắp xếp.
Về nội dung giám sát và các đề cương, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung rà soát lại các nội dung và các đề cương của các chủ thể, đảm bảo không dàn trải.
Lưu ý tập trung vào nội dung tình hình thi hành pháp luật về bảo hiểm xã hội; quản lý và sử dụng hiệu quả Quỹ bảo hiểm xã hội; cân đối thu - chi trong thời gian ngắn hạn và dài hạn; vấn đề chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội; cải cách thủ tục hành chính; kết quả, tồn tại, nguyên nhân, kiến nghị về sửa đổi các luật liên quan đến bảo hiểm xã hội...
