Tác phẩm "Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới" của Thượng tá – nhà văn Dương Bình Nguyên vừa được trao giải Nhất của Hội Nhà văn và Bộ Công an, ghi nhận nỗ lực sáng tác văn học trong chủ đề hình sự – an ninh, một mảng vốn ít tác giả theo đuổi nhưng luôn đòi hỏi sự hiểu biết thực tế lẫn kinh nghiệm chuyên môn.
Tác phẩm “Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới” của Thượng tá – nhà văn Dương Bình Nguyên.
Ngay từ khi phát hành, cuốn sách đã gây chú ý bởi cách đặt vấn đề rất khác với dòng tiểu thuyết phá án truyền thống. "Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới" không đi theo lộ trình quen thuộc kiểu "cảnh sát – tội phạm – truy đuổi – kết thúc", mà bắt đầu bằng những cái chết được gọi tên là tự sát. Càng đi sâu, độc giả càng nhận ra chữ "tự" trong đó chứa nhiều dấu hỏi. Những bi kịch xuất hiện không ồn ào, không kịch tính, nhưng âm thầm và đáng sợ, bởi chúng đến từ sự lạnh lùng của dữ liệu, của những thói quen công nghệ, của các khoản nợ vô hình và những giao dịch số tưởng như vô thưởng vô phạt.
Bằng văn phong "lạnh" và "tỉnh rụi", tác giả viết về những tội ác không nhất thiết phải mang mặt người. Các nhân vật trong truyện vừa làm án, vừa đi qua đời sống của chính họ (với đầy vết xước, loay hoay và mệt mỏi) như bất kỳ con người bình thường nào. Ở đó, không có hình tượng cảnh sát được tô vẽ sáng loáng, mà là những cán bộ điều tra chịu áp lực công việc, mang nhiều ký ức khó gọi tên, và đôi khi phải bám vào công việc để tránh khỏi cảm giác vô cảm hóa trước những vấn đề của xã hội hiện đại.
Điểm nổi bật của tác phẩm nằm ở cách nêu vấn đề tội phạm thời công nghệ. Thay vì gào thét, rượt đuổi hay bạo lực như trong phim ảnh, tội phạm trong sách "buông rèm nhiếp chính", tức là đứng sau, không xuất hiện, nhưng chi phối mọi thứ. Nó giống như mạng Wi-Fi công cộng – ai cũng dùng nhưng ít ai biết nguồn gốc ra sao, và khi mất kết nối thì thiệt hại thuộc về người dùng.
Đọc cuốn sách, không ít độc giả thừa nhận mình vừa đọc vừa muốn kiểm tra lại điện thoại, đổi mật khẩu, tắt bớt ứng dụng hoặc rà soát lại những gì đã từng "bấm đồng ý". Đây không phải cuốn sách đọc để thư giãn. Nó không giúp dễ ngủ, cũng không mang tính giải trí đơn thuần. Trái lại, đọc xong dễ khiến người ta trằn trọc, băn khoăn về việc con người thời số hóa "chết" rồi liệu đã hết rắc rối hay vẫn còn bị dữ liệu, dư luận và công nghệ đeo bám.
Thượng tá – nhà văn Dương Bình Nguyên
Bên cạnh mảng hình sự – công nghệ, tác giả còn đưa vào truyện một lớp truyện tình yêu rất tiết chế nhưng đúng tinh thần hiện đại. Nhân vật Lãnh Hoàng Bách là kiểu người "vừa khao khát vừa sợ hãi" tình yêu. Có tình cảm, nhưng không lãng mạn; có yêu thương, nhưng giữ khoảng cách an toàn như cách bật AirDrop mà không muốn kết nối nhầm. Sự "khô lạnh" trong văn phong giúp thứ tình cảm đó trở nên thật hơn, không bị bọc đường, không sáo rỗng, và cũng không mang màu đạo đức học.
Tổng thể, "Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới" là cuốn tiểu thuyết nghiêm túc nhưng không làm bộ, không lên gân đạo lý, không hù dọa công nghệ và cũng không hứa hẹn cứu rỗi ai. Nó chỉ nhắc rằng, trong thời đại dữ liệu, con người có thể bị tổn thương vì chính sự chủ quan của mình và vì sự vô cảm tập thể. Khi đọc xong nếu độc giả muốn đổi mật khẩu, xóa bớt ứng dụng hay đơn giản là ngồi im một lúc để nghĩ về đời sống, thì có lẽ tác giả đã làm đúng điều ông muốn làm: khiến người ta suy nghĩ.
Tác giả Dương Bình Nguyên (hiện mang quân hàm thượng tá, Trưởng ban Chuyên đề, Truyền hình Công an nhân dân, Bộ Công an), anh từng là một trong những cây bút được yêu mến đầu thập niên 2000 với các tập truyện "Làng nhan sắc", "Về lại thiên đường", "Hoa ẩn hương", "Giày đỏ", "Chuyện tình Paris".
Hà Nam
