Khi chỉ còn vài ngày nữa là đến Hội nghị Thượng đỉnh NATO ở Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), Tổng thống Donald Trump cho rằng việc Mỹ tiếp tục mối quan hệ "một chiều" với NATO là "vô lý".
Ông Trump cũng rất tức giận với các quốc gia đã hạn chế không phận hoặc quyền tiếp cận căn cứ đối với máy bay Mỹ được sử dụng trong cuộc chiến chống lại Iran.
"Họ đã không ở đó vì chúng ta!!!", Tổng thống Mỹ cho biết trong một bài đăng trên nền tảng Truth Social ngày 2/7, gọi mối quan hệ của Washington với NATO là "không có tính tương hỗ".
Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích các đồng minh châu Âu về phản ứng của họ đối với cuộc chiến ở Iran. Ông cũng khẳng định ông muốn châu Âu đóng vai trò lãnh đạo trong việc phòng thủ của chính mình, và Washington đã bắt đầu giảm bớt các cam kết.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: Getty
Bài đăng của ông Trump trên Truth Social ngày 2/7 còn bao gồm một biểu đồ cho thấy chi tiêu của NATO, trong đó Mỹ đầu tư nhiều hơn đáng kể so với các quốc gia thành viên khác.
"Các bạn biết đấy, cuộc họp ở Ankara thực sự sẽ là thước đo tiến độ thực hiện cam kết 5%", Đại sứ Mỹ tại NATO, Matthew Whitaker, nói với tờ Financial Times ngày 2/7.
"Chúng tôi tin rằng những nước đang nỗ lực hơn nên được hưởng lợi từ những nỗ lực đó", ông Whitaker nói, đề cập đến "các cơ hội, cho dù đó là nhiều thời gian hơn với các nhà lãnh đạo, cho dù đó là ưu tiên trong việc mua sắm và đấu thầu. Có rất nhiều cách để điều đó xảy ra".
Vị Đại sứ cũng cho biết một cuộc xem xét về lực lượng Mỹ triển khai ở châu Âu sẽ được tiến hành dựa trên các mối đe dọa quân sự và các yêu cầu để đối phó với chúng, và không liên quan đến bất kỳ "ảnh hưởng chính trị" nào.
Ông Trump đã chỉ trích các đồng minh, bao gồm Tây Ban Nha và Italy, vì đã phản đối việc Mỹ sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ của họ để hỗ trợ cuộc chiến chống lại Iran, làm dấy lên lo ngại rằng họ có thể bị nhắm mục tiêu trừng phạt trong cuộc xem xét này.
Ông Whitaker cho biết những vấn đề này sẽ được nêu ra riêng biệt.
"Chúng tôi cũng sẽ có các cuộc thảo luận với các đồng minh về việc tiếp cận các căn cứ và việc bay qua không phận, và đảm bảo rằng chúng tôi đồng thuận về cách thức sử dụng các căn cứ đó", Đại sứ Mỹ nói với các phóng viên, cho biết thêm rằng các kết luận "cần phải được thống nhất với các đồng minh liên quan".
Ngoài ra, ông Whitaker cũng cho biết Washington tin rằng những nỗ lực của EU nhằm hỗ trợ tăng cường sản xuất quốc phòng ở châu Âu là "chưa hoàn thiện", và nói thêm rằng "vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm để tuyên bố rằng điều này là thành công".
Theo Financial Times, chương trình cho vay đổi lấy vũ khí của EU, được gọi là SAFE (Hành động An ninh cho châu Âu), đã đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt về số tiền tài trợ dành cho các công ty ngoài EU, và điều này khiến Washington không hài lòng.
"Chúng tôi chắc chắn không ủng hộ ngôn ngữ bảo hộ mậu dịch mà nhiều sáng kiến quốc phòng của châu Âu thường sử dụng, ngôn ngữ đó sẽ loại bỏ các đồng minh, không chỉ Mỹ, mà còn tất cả các đồng minh ngoài EU, bao gồm cả Thổ Nhĩ Kỳ và các nước khác", ông Whitaker nói.
"Đó là một vấn đề có thể được nêu ra trong Hội nghị Thượng đỉnh ở Ankara, và chúng tôi hy vọng có thể đạt được một số thỏa thuận về thách thức đó", vị quan chức Mỹ nói thêm.
Hội nghị Thượng đỉnh NATO sắp tới, quy tụ lãnh đạo từ 32 quốc gia thành viên của liên minh xuyên Đại Tây Dương, sẽ được tổ chức tại thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 7-8/7.
Liên minh này, được thành lập năm 1949, đã trở thành một lực lượng quốc phòng do Mỹ dẫn đầu, được ghi nhận là đã duy trì sự ổn định ở châu Âu và củng cố vị thế cường quốc thế giới của Washington trong nhiều thập kỷ sau đó.
Minh Đức (Theo Financial Times, Euronews)
