Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 17/8 đã lên tiếng kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với tập đoàn năng lượng hạt nhân nhà nước Nga Rosatom.
Lời kêu gọi này được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Politico EU công bố kết quả điều tra về những cáo buộc vi phạm an toàn và sai sót kỹ thuật nghiêm trọng tại dự án nhà máy điện hạt nhân El Dabaa ở Ai Cập – một trong những công trình trọng điểm của Rosatom ở nước ngoài.
Trong bài đăng trên nền tảng mạng xã hội X, ông Sybiha khẳng định: "Rosatom không chỉ là một công ty năng lượng thông thường. Đây là công cụ để Nga thực hiện tham vọng độc quyền toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân".
Ông nhấn mạnh rằng những phát hiện mới từ cuộc điều tra của Politico EU là bằng chứng thêm cho thấy Rosatom "không phải là đối tác đáng tin cậy" và kêu gọi các thủ đô châu Âu nối lại các cuộc thảo luận về việc trừng phạt tập đoàn này.
Việc Ukraine liên tục kêu gọi trừng phạt Rosatom không phải là mới. Ảnh: Asharq Al Awsat
Theo điều tra của Politico EU, các tài liệu nội bộ và cảnh báo từ phía cơ quan quản lý hạt nhân Ai Cập đã nêu ra hàng loạt vấn đề tại công trường El Dabaa, bao gồm chất lượng bê tông kém, chậm tiến độ, quản lý yếu kém và thậm chí cáo buộc "sự bất cẩn có chủ ý" cũng như vi phạm "văn hóa an toàn hạt nhân". Hiện nhiên liệu hạt nhân chưa được đưa vào nhà máy.
Trước đó, Rosatom đã lên tiếng bảo vệ hồ sơ an toàn của mình tại dự án El Dabaa và nhấn mạnh rằng dự án thường xuyên chịu sự giám sát chặt chẽ từ các quan chức Ai Cập, Nga cũng như Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Trong một tuyên bố, công ty khẳng định không có cáo buộc nào được Politico EU đưa ra lại được "xác nhận trong khuôn khổ các quy trình hợp đồng, kỹ thuật và giám sát đã được thiết lập cho dự án".
Công ty này đã không phản hồi yêu cầu bình luận về những phát biểu của ông Sybiha vào ngày 17/8.
Việc Ukraine liên tục kêu gọi trừng phạt Rosatom không phải là mới. Kiev từ lâu đã chỉ ra rằng tập đoàn này vẫn hoạt động bình thường ở châu Âu dù đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp hạt nhân Nga và có liên quan đến việc kiểm soát Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia – nhà máy lớn nhất châu Âu.
Ngoại trưởng Ukraine cáo buộc Rosatom dính líu đến việc bắt cóc, giam giữ các nhân viên người Ukraine tại nhà máy này, một cáo buộc mà phía Nga kiên quyết phủ nhận.
Bên cạnh đó, các lực lượng của Moscow còn bị chỉ trích vì gây thiệt hại cho lớp bảo vệ an toàn mới tại Chernobyl và tấn công các trạm biến áp quan trọng phục vụ nhà máy điện hạt nhân.
Rosatom hiện vẫn chưa bị EU đưa vào danh sách trừng phạt, dù tập đoàn này đang tham gia xây dựng khoảng 20 tổ máy điện hạt nhân ở nước ngoài, trong đó có dự án Paks II tại Hungary sử dụng công nghệ VVER-1200 tương tự như dự án El Dabaa ở Ai Cập.
Tuần trước, Thủ tướng Hungary Peter Magyar cho biết chính phủ của ông đang tiến hành rà soát toàn diện dự án Paks II, bao gồm cả các vấn đề về tài chính và hệ thống làm mát.
Việc duy trì hợp tác với Rosatom khiến một số nước EU tiếp tục phụ thuộc vào công nghệ và dịch vụ hạt nhân của Nga.
Ông Sybiha nhấn mạnh đã đến lúc châu Âu chấm dứt hoàn toàn sự phụ thuộc vào Nga trong lĩnh vực hạt nhân. Lời kêu gọi này đã đặt thêm áp lực lên các chính phủ EU vẫn đang duy trì quan hệ hợp tác với gã khổng lồ năng lượng hạt nhân của Moscow.
Minh Đức (Theo LIGA, Politico EU)
