Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện: Phát triển điện xanh phải gắn với thị trường tiêu thụ, sản xuất xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Sơn
Chiều 17/9, tại Hội nghị kết nối cung - cầu điện xanh, thúc đẩy sản xuất xanh và triển khai cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), Vĩnh Long đặt ra bài toán không chỉ là phát triển thêm bao nhiêu MW điện gió, điện mặt trời, mà quan trọng hơn là nguồn điện đó phục vụ doanh nghiệp nào và tạo thêm giá trị gì cho nền kinh tế.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Quỳnh Thiện nhấn mạnh tỉnh không chỉ quan tâm “sản xuất được bao nhiêu MW điện xanh”, mà còn phải quan tâm có bao nhiêu doanh nghiệp sử dụng điện xanh, bao nhiêu sản phẩm được làm ra bằng năng lượng sạch và giá trị kinh tế được tạo ra. Từ đó, Vĩnh Long định hướng hình thành chuỗi liên kết từ nguồn điện xanh, lưới điện, thị trường điện đến sản xuất, sản phẩm và xuất khẩu xanh.
Nguồn điện đã có, doanh nghiệp cần cơ chế dễ tiếp cận
Khảo sát của Sở Công Thương cho thấy cả nhu cầu và nguồn cung điện xanh tại Vĩnh Long đã xuất hiện, nhưng mức độ sẵn sàng chưa đồng đều. Từ 275 phiếu có số liệu hợp lệ, tổng nhu cầu điện xanh dự kiến khoảng 155 triệu kWh/năm; trong khi 8 dự án cho biết có thể phân bổ khoảng 626 MW, tương ứng 1,79 tỷ kWh/năm cho DPPA.
Nếu chỉ nhìn tổng sản lượng, nguồn cung tiềm năng lớn hơn nhu cầu đã định lượng khoảng 11–12 lần. Tuy nhiên, việc ghép nối còn phụ thuộc địa điểm, biểu đồ phụ tải, loại nguồn điện, thời hạn hợp đồng, đo đếm và điều kiện thương mại. Vì vậy, vấn đề là xác định bên mua - bên bán thực sự phù hợp để tiếp tục đàm phán.
Ông Nguyễn Quang Minh, Cục Điện lực cho biết DPPA hiện có hai hướng chính: Mua bán qua đường dây kết nối riêng và mua bán qua lưới điện quốc gia, thị trường điện. Quy định mới đã mở rộng khả năng tiếp cận, trong đó ngưỡng sử dụng điện trung bình đối với DPPA qua lưới kết nối riêng từ 20.000 kWh/tháng, còn qua lưới điện quốc gia từ 200.000 kWh/tháng.
Theo Cục Điện lực, cơ chế này giúp khách hàng lớn có thêm khả năng tiếp cận trực tiếp nguồn năng lượng tái tạo, đồng thời tạo thêm lựa chọn đầu ra cho nhà đầu tư điện sạch. Nhưng để đi vào thực tế, doanh nghiệp phải hiểu rõ điều kiện tham gia, quy trình đăng ký, đo đếm, dữ liệu, giá, thanh toán và trách nhiệm của từng bên.
Bà Nguyễn Ngọc Nhất Hạnh, Giám đốc Phát triển Dự án Công ty CP Cơ điện lạnh REE trao đổi tại Hội nghị - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Sơn
Doanh nghiệp cần rõ giá, rõ phí trước khi tham gia DPPA
Từ góc nhìn nhà phát triển năng lượng, bà Nguyễn Ngọc Nhất Hạnh, Giám đốc Phát triển Dự án Công ty CP Cơ điện lạnh REE cho rằng, DPPA có thể kết nối nhu cầu sử dụng điện xanh của doanh nghiệp với các dự án năng lượng tái tạo mới, đồng thời tạo thêm đầu ra dài hạn cho nhà phát triển điện sạch.
Theo phân tích của REE, DPPA giúp doanh nghiệp mở rộng lựa chọn mua điện tái tạo dài hạn, hỗ trợ các mục tiêu ESG, RE100 và giảm phát thải gián tiếp từ điện năng mua vào. Với nhà phát triển năng lượng tái tạo, hợp đồng dài hạn có thể tăng khả năng dự báo doanh thu, hỗ trợ huy động vốn và tạo tín hiệu thị trường cho đầu tư nguồn điện mới.
Tuy nhiên, để DPPA đủ sức thu hút vốn và mở rộng quy mô, REE cho rằng bên mua và bên bán phải có khả năng dự báo tổng chi phí trong suốt thời hạn hợp đồng. Phương pháp xác định các khoản phí cần minh bạch, cơ chế điều chỉnh rõ ràng và hạn chế chi phí biến động khó lường hoặc chồng chéo với cơ chế giá điện khác.
REE cũng lưu ý quy trình triển khai phải đủ đơn giản, từ đăng ký, đo đếm, đối chiếu sản lượng theo chu kỳ 30 phút đến thanh toán và xuất hóa đơn. Cách xử lý phần sản lượng khớp, không khớp giữa nguồn phát và phụ tải, cùng mối quan hệ giữa hợp đồng chênh lệch, giá bán lẻ điện và các khoản phí DPPA cần được làm rõ để doanh nghiệp tính toán hiệu quả và rủi ro.
Một kiến nghị khác là hình thành nền tảng thông tin tập trung về các dự án sẵn sàng tham gia DPPA, thể hiện loại nguồn điện, vị trí, trạng thái dự án và mức độ sẵn sàng. Theo REE, cách làm này có thể giúp bên mua nhanh chóng nhận diện nguồn cung phù hợp, đồng thời giúp bên bán tiếp cận rõ hơn nhu cầu thực tế.
Tại Vĩnh Long, REE Energy cũng đang tiếp tục nghiên cứu các cơ hội phát triển điện gió, gồm một số dự án gần bờ và khảo sát điện gió ngoài khơi; đồng thời đề xuất bổ sung các nguồn điện phù hợp vào quy hoạch và kế hoạch thực hiện. Điều này cho thấy cơ chế DPPA không chỉ được doanh nghiệp nhìn từ phía tiêu thụ điện, mà còn liên quan trực tiếp đến khả năng hình thành thêm các dự án năng lượng tái tạo trong tương lai.
Biến lợi thế năng lượng thành lợi thế sản xuất
Sau hợp nhất, Vĩnh Long có diện tích khoảng 6.296 km², dân số khoảng 4,2 triệu người và khoảng 130 km bờ biển. Điều kiện gió, bức xạ mặt trời cùng nguồn phụ phẩm nông nghiệp tạo dư địa phát triển điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối và điện từ chất thải. Tổng công suất các nguồn điện đang vận hành thương mại trên địa bàn hiện khoảng 5.460 MW.
Quan điểm của tỉnh là phát triển nguồn điện phải đi cùng phụ tải và thị trường tiêu thụ. Vĩnh Long sẽ tăng kết nối các nhà máy điện tái tạo với khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu và khách hàng có nhu cầu điện xanh; đồng thời từng bước hình thành cơ sở thông tin về nguồn cung và nhu cầu để các bên chủ động tìm cơ hội hợp tác.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Quỳnh Thiện đề nghị sau hội nghị, Sở Công Thương tổng hợp nhu cầu của bên cung và bên mua, phân nhóm vướng mắc, xác định đầu mối để doanh nghiệp tiếp tục làm việc. Những vấn đề chưa thể giải quyết ngay cần được chuyển đúng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền để hướng dẫn và phản hồi.
Với Vĩnh Long, điện xanh chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi vào dây chuyền sản xuất, giúp doanh nghiệp giảm phát thải, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng sức cạnh tranh. Khi nguồn năng lượng tái tạo được kết nối với nhu cầu thực bằng một cơ chế minh bạch, dự báo được và thuận lợi triển khai, lợi thế về nguồn điện mới có thể chuyển hóa thành lợi thế đầu tư, sản xuất và tăng trưởng cho địa phương.
Lê Sơn
