Thủy điện đối mặt với điều kiện thủy văn kém thuận lợi
Nhu cầu tiêu thụ điện tăng trong 9 tháng đầu năm 2026 tạo thêm dư địa cho các doanh nghiệp phát điện cải thiện hoạt động kinh doanh.
Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống tháng 9/2026 đạt 29,97 tỷ kWh, tăng 9,2% so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng, sản lượng toàn hệ thống đạt 265,79 tỷ kWh, tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, nhiệt điện than đạt 132,63 tỷ kWh, chiếm tới 49,9%; thủy điện dẫn thứ hai với 68,48 tỷ kWh, chiếm 25,8%; tua bin khí đạt 20,48 tỷ kWh, chiếm 7,7%; năng lượng tái tạo đạt 33,6 tỷ kWh, chiếm 12,6%; điện nhập khẩu đạt 10,3 tỷ kWh, chiếm 3,9%.
Dù vậy, khi xem xét từng doanh nghiệp sản xuất điện, có thể nhận thấy bức tranh kinh doanh phân hóa rõ rệt, gắn với đặc thù của nguồn điện. Đặc biệt, với các doanh nghiệp thủy điện, điều kiện thủy văn là yếu tố quan trọng quyết định sản lượng phát điện và kết quả kinh doanh.
Thực tế tại CTCP Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (HoSE: VSH) cho thấy tác động này đã phản ánh vào kết quả kinh doanh quý III. Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 419 tỷ đồng, giảm 25% so với cùng kỳ và lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 121 tỷ đồng, giảm 43%.
Theo giải trình từ VSH, sản lượng điện trong quý III đạt 314 triệu kWh, giảm 44% so với mức 560 triệu kWh cùng kỳ năm 2025. VSH cho biết lưu lượng nước về các nhà máy thủy điện giảm mạnh dưới tác động của tình hình El Nino đã khiến doanh thu sản xuất điện giảm gần 137 tỷ đồng, tương ứng giảm 25%.
Lũy kế 9 tháng, VSH đạt doanh thu thuần khoảng 1.613 tỷ đồng, giảm 4% và lợi nhuận sau thuế đạt 628 tỷ đồng, giảm 3% so với cùng kỳ.
Một trường hợp khác là CTCP Thủy điện - Điện lực 3 (HoSE: DRL). Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần quý III đạt 17 tỷ đồng, giảm 19% và lợi nhuận sau thuế đạt gần 6 tỷ đồng, giảm 25% so với cùng kỳ.
Các nhà máy thủy điện chịu áp lực lớn khi điều kiện thủy văn kém thuận lợi dưới tác động của hiện tượng El Nino (Ảnh minh họa).
Trong quý, lượng nước về phục vụ sản xuất điện tại DRL thấp hơn kỳ vọng khiến sản lượng điện thương phẩm giảm 16%, kéo doanh thu bán điện giảm 18%. Dù một số khoản chi phí như phí dịch vụ môi trường rừng và thuế tài nguyên nước giảm, mức tiết giảm vẫn không đủ bù đắp sự thụt lùi doanh thu.
Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, DRL ghi nhận doanh thu thuần đạt 60 tỷ đồng, giảm 14% so với cùng kỳ năm trước. Sau thuế, doanh nghiệp lãi gần 28 tỷ đồng, giảm khoảng 18% so với cùng kỳ năm 2025.
Dù vậy, không phải doanh nghiệp thủy điện nào cũng ghi nhận kết quả đi xuống. CTCP Thủy điện Đa Nhim - Hàm Thuận - Đa Mi (UPCoM: DNH) lại có một quý kinh doanh tích cực. Doanh thu thuần quý III đạt 653 tỷ đồng, tăng 26% và lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 364 tỷ đồng, tăng 74% so với cùng kỳ.
Giải trình của doanh nghiệp cho biết kết quả cải thiện chủ yếu nhờ giá thị trường điện toàn phần bình quân tăng. Lũy kế 9 tháng, DNH đạt lợi nhuận sau thuế khoảng 1.031 tỷ đồng, tăng gần 60%, tiếp tục là một trong những doanh nghiệp có mức đóng góp lợi nhuận lớn trong nhóm thủy điện.
Bức tranh kinh doanh tích cực của nhiệt điện
Trái với áp lực thủy văn tại một số nhà máy thủy điện, các doanh nghiệp nhiệt điện, điện khí và phát điện đa nguồn lại có nhiều điểm sáng về kết quả kinh doanh trong 9 tháng đầu năm.
Nổi bật là Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power, HoSE: POW). Báo cáo tài chính hợp nhất quý III ghi nhận doanh thu thuần đạt khoảng 16.772 tỷ đồng, tăng 114% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 2.073 tỷ đồng, cao hơn gấp đôi mức 948 tỷ đồng của quý III/2025.
Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt hơn 49.405 tỷ đồng, tăng 95% và lợi nhuận sau thuế đạt gần 6.899 tỷ đồng, tăng khoảng 216% so với cùng kỳ năm trước.
Đà tăng trưởng của POW có sự hỗ trợ từ sản lượng điện thương phẩm tăng mạnh, trong đó có đóng góp của các nhà máy hiện hữu và cụm nhà máy điện khí Nhơn Trạch 3 và 4 bắt đầu đóng góp vào hoạt động sản xuất kinh doanh.
Một doanh nghiệp khác có kết quả nổi bật là Tổng công ty Phát điện 3 (HSX: PGV). Trong quý III, doanh thu thuần đạt 11.963 tỷ đồng, tăng 43% so với cùng kỳ. Giá vốn tăng chậm hơn doanh thu, giúp lợi nhuận gộp đạt 1.577 tỷ đồng, gấp hơn hai lần cùng kỳ.
Nhiệt điện than tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong cơ cấu nguồn điện, chiếm gần một nửa tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống trong 9 tháng đầu năm 2026 (Ảnh minh họa).
Trong quý, doanh thu tài chính đạt 380 tỷ đồng, tăng 213%, trong khi chi phí tài chính giảm 38%, còn 316 tỷ đồng. Trừ các chi phí, lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 1.220 tỷ đồng, tăng đến 632% so với quý III/2025.
Động lực chủ yếu trong quý đến từ sản lượng điện bán cao hơn 1.253 triệu kWh so với cùng kỳ và ảnh hưởng của việc thay đổi chính sách kế toán liên quan đến ghi nhận chi phí sửa chữa lớn theo Thông tư 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của PGV đạt 37.289 tỷ đồng, tăng 21% và lợi nhuận sau thuế đạt gần 3.395 tỷ đồng, gấp khoảng 3 lần cùng kỳ.
Trong khi đó, Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) cũng ghi nhận kết quả kinh doanh tích cực nhờ sản lượng điện tăng. Riêng quý III, doanh thu đạt khoảng 2.815 tỷ đồng, tăng 37% và lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 76 tỷ đồng, tăng 129% so với cùng kỳ.
Tính chung 9 tháng, doanh thu của QTP đạt 9.173 tỷ đồng, tăng 17%, và lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 600 tỷ đồng, tăng 51%. Sản lượng điện thương phẩm đạt 5.453 triệu kWh, tăng 10% so với cùng kỳ.
Năng lượng tái tạo phân hóa, lợi nhuận lũy kế vẫn chịu sức ép
Ở nhóm năng lượng tái tạo, kết quả kinh doanh trong quý III có sự phân hóa giữa các doanh nghiệp. Một số đơn vị ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh so với cùng kỳ, song mức tăng này không hoàn toàn đến từ hoạt động phát điện cốt lõi.
CTCP Điện Gia Lai (HoSE: GEG) ghi nhận doanh thu thuần quý III đạt khoảng 722 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ và lợi nhuận sau thuế khoảng 100 tỷ đồng, tăng 25%. Tuy nhiên, lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 2.069 tỷ đồng, giảm 14% và lợi nhuận sau thuế còn 372 tỷ đồng, giảm 56%.
Kết quả này chịu tác động từ mức nền so sánh cao của cùng kỳ năm trước, khi doanh nghiệp ghi nhận khoản thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng đầu tư. Bên cạnh đó, doanh thu bán điện trong 9 tháng đạt 2.012 tỷ đồng, giảm so với mức 2.364,1 tỷ đồng cùng kỳ.
Trái ngược với GEG, CTCP BCG Energy (UPCoM: BGE) ghi nhận lợi nhuận quý III tăng mạnh. Doanh thu thuần đạt khoảng 332 tỷ đồng, giảm gần 5%, nhưng lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 283 tỷ đồng, tăng 322% so với cùng kỳ năm trước.
BGE giải trình kết quả kinh doanh tăng do doanh thu hoạt động tài chính trong kỳ tăng, đến từ một phần lãi vay được Sembcorp Energy Vietnam Project I Pte. Ltd. miễn giảm khi Công ty Cổ phần Aurai Wind Energy tất toán khoản vay (Công ty con) và tỷ giá thuận lợi góp phần cải thiện kết quả kinh doanh trong kỳ. Bên cạnh đó, chi phí quản lý doanh nghiệp giảm so với cùng kỳ do tăng cường kiểm soát và cắt giảm các chi phí không cần thiết.
Lũy kế 9 tháng, BGE đạt doanh thu thuần khoảng 1.059 tỷ đồng, tăng 5% và lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 266 tỷ đồng, tăng khoảng 180% so với cùng kỳ. Dù vậy khoản lợi nhuận vẫn thấp hơn riêng kết quả quý III do nửa đầu năm thua lỗ khoảng 17 tỷ đồng.
