Người dân sống quanh khu vực cho biết, tình trạng này đã kéo dài nhiều tháng, đặc biệt nghiêm trọng từ sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. “Ban đầu nghe nói chỉ tập kết tạm vài ngày rồi chuyển đi, nhưng giờ rác cứ chất lên, ngày càng cao. Mùi hôi thì không chịu nổi, nhất là buổi trưa và chiều tối”, một người dân bức xúc.
Không riêng Nam Phước, các xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên và Thu Bồn cũng rơi vào cảnh tương tự. Các điểm tập kết tạm thời đều đã quá tải, trong khi rác mới vẫn phát sinh mỗi ngày. Theo thống kê hiện nay, tổng lượng rác tồn đọng tại các điểm tập kết tạm thời của 4 xã đã lên đến hơn 2.100 tấn. Trong đó, xã Nam Phước tồn đọng khoảng 702 tấn, xã Thu Bồn khoảng 650 tấn, xã Duy Nghĩa khoảng 425 tấn và xã Duy Xuyên khoảng 360 tấn.
Ông Văn Bá Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Nam Phước, thừa nhận: “Các điểm tập kết tạm thời hiện đã gần như chạm ngưỡng lưu chứa. Việc để rác tồn lâu ngày không chỉ gây ô nhiễm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt của người dân”.
Điểm nghẽn xuất phát từ cuối tháng 9/2025, khi Nhà máy xử lý chất thải rắn sinh hoạt Bắc Quảng Nam – nơi tiếp nhận, xử lý rác chính của khu vực buộc phải dừng hoạt động để phục vụ công tác điều tra.
Do đơn vị thu gom chỉ lấy rác một tuần 1-2 lần, nên rác chất thành đống trên quốc lộ 14H, đoạn qua các xã Nam Phước, Duy Xuyên, Thu Bồn.
Trước đó, nhà máy do Công ty Cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco vận hành bị phát hiện chôn lấp hàng chục nghìn tấn rác trái quy định ngay trong khuôn viên. Dù được giao xử lý rác thải sinh hoạt theo quy trình, từ năm 2024 doanh nghiệp đã lén lút xử lý sai quy định, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Sau khi vụ việc bị phát hiện, nhà máy buộc phải ngừng tiếp nhận rác, khiến toàn bộ lượng rác sinh hoạt phát sinh hằng ngày tại các địa phương rơi vào tình trạng “không có đầu ra”. Rác buộc phải dồn về các điểm tập kết tạm trong khu dân cư – giải pháp tình thế nhưng kéo dài ngoài dự tính, tiềm ẩn nhiều hệ lụy về môi trường và sức khỏe.
Từ ngày 26/9/2025, khi nhà máy chính thức dừng hoạt động, áp lực rác thải gia tăng nhanh chóng. Trước tình hình đó, chính quyền các xã Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước và Thu Bồn đã đồng loạt gửi đơn kiến nghị đến UBND Tp.Đà Nẵng, phản ánh tình trạng rác tồn đọng kéo dài, không có nơi xử lý, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân.
Bãi chứa rác thải tạm tại thôn Mỹ Phước, xã Nam Phước.
Để giải quyết trước mắt, ngày 7/10/2025, UBND Tp.Đà Nẵng ban hành Công văn số 256, cho phép thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt từ bốn xã đến Khu xử lý rác Tam Nghĩa, giao Hợp tác xã Dịch vụ môi trường Duy Xuyên Xanh tổ chức thực hiện. Từ ngày 11/10/2025, việc vận chuyển bắt đầu triển khai, song nhanh chóng bộc lộ nhiều vướng mắc.
Theo báo cáo của đơn vị vận chuyển, Khu xử lý rác Tam Nghĩa chỉ tiếp nhận tối đa 7 chuyến xe mỗi ngày, tương đương khoảng 42 tấn rác, trong khi lượng rác phát sinh thực tế tại bốn xã dao động từ 55–60 tấn/ngày. Khoảng chênh lệch lớn này khiến rác không thể giải tỏa hết trong ngày, dẫn đến tình trạng tồn đọng ngày càng nghiêm trọng tại các điểm tập kết.
Khó khăn càng chồng chất khi cuối tháng 10 và đầu tháng 11/2025, khu vực liên tiếp hứng chịu các đợt mưa lũ kéo dài. Rác cũ chưa kịp xử lý, rác mới tiếp tục phát sinh khiến các điểm tập kết nhanh chóng quá tải, nhiều nơi rơi vào tình trạng “vỡ trận”, bốc mùi hôi nồng nặc, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân.
Đến dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, áp lực rác thải tiếp tục tăng đột biến do nhu cầu tiêu dùng, dọn dẹp tăng cao, trong khi năng lực tiếp nhận tại Khu xử lý Tam Nghĩa không thay đổi. Hệ thống xử lý vốn đã quá tải càng thêm “đuối sức”, khiến rác tồn đọng kéo dài.
Để giảm áp lực trong khu dân cư, chính quyền các xã buộc phải tạm thời đưa rác về các bãi tập kết của địa phương chờ vận chuyển dần. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế. Tại xã Nam Phước, do địa hình thấp trũng, việc bố trí điểm tập kết gặp nhiều khó khăn, nhiều khu vực không có vị trí phù hợp, khiến rác tồn đọng kéo dài, tiếp tục “phình to” theo thời gian, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Trước áp lực rác thải tồn đọng kéo dài, ngay đầu tháng 3/2026, bốn xã Duy Nghĩa, Nam Phước, Duy Xuyên và Thu Bồn tiếp tục có báo cáo kiến nghị tăng tần suất vận chuyển, kéo dài thời gian tiếp nhận tại Khu xử lý rác Tam Nghĩa, đồng thời mở rộng phương án đưa rác đến các khu xử lý khác nhằm giảm tải trước mắt.
Trên cơ sở đó, ngày 10/3/2026, UBND Tp.Đà Nẵng ban hành Công văn số 1444/UBND-SNNMT, yêu cầu các sở, ngành và địa phương khẩn trương phối hợp, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, hoàn thiện hồ sơ để sớm đưa Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Bắc Quảng Nam hoạt động trở lại theo đúng quy định pháp luật.
UBND Tp.Đà Nẵng yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương phối hợp, tháo gỡ vướng mắc pháp lý, hoàn thiện hồ sơ để sớm đưa Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Bắc Quảng Nam hoạt động.
Theo chỉ đạo, Công ty Cổ phần Môi trường Huy Hoàng Eco phải chủ động liên hệ với các cơ quan chức năng, cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan đến đất đai, quy hoạch, môi trường, công nghệ xử lý… để phục vụ việc rà soát, hoàn thiện thủ tục pháp lý. Đồng thời, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm quản lý lượng rác tồn đọng, xử lý chất thải phát sinh, đảm bảo các quy định về bảo vệ môi trường.
UBND Tp.Đà Nẵng cũng giao các sở, ngành như Tài chính, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Nông nghiệp và Môi trường cùng Công an thành phố phối hợp hướng dẫn, xử lý hồ sơ, tạo điều kiện sớm đưa nhà máy hoạt động trở lại. Chính quyền địa phương được yêu cầu tăng cường quản lý địa bàn, đảm bảo an ninh trật tự và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Đối với lượng rác phát sinh trong thời gian nhà máy chưa hoạt động trở lại, thành phố thống nhất chủ trương thuê đơn vị tư vấn khảo sát, đánh giá tổng thể hạ tầng và sức chứa của khu xử lý rác Đại Hiệp, từ đó đề xuất phương án vận hành phù hợp, đảm bảo hiệu quả và an toàn môi trường.
Khánh Linh (theo Công an nhân dân, báo Đà Nẵng)
