Trong tháng này, Nga đã tận dụng việc Mỹ dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động mua dầu diesel để nối lại xuất khẩu mặt hàng này sang cả Mỹ lẫn các quốc gia khác trong một động thái được xem là một thắng lợi ngoại giao đối với Moscow, đồng thời cho thấy những vết nứt trong chế độ trừng phạt của châu Âu.
Việc bán dầu diesel không chỉ mang lại nguồn thu cho Nga, mà còn tạo ra sự chia rẽ giữa Mỹ ở một bên, với Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu (EU) ở bên kia – do cả London và Brussels đều tuyên bố sẽ duy trì các lệnh trừng phạt của mình.
Cảng Primorsk trên Biển Baltic. Ảnh: Splash247
Danh tính và điểm đến của các con tàu tham gia vào hoạt động nối lại xuất khẩu dầu diesel của Nga hiện chưa hoàn toàn rõ ràng; thông tin này phụ thuộc vào các thông báo từ chính phủ Nga cũng như các tín hiệu từ Hệ thống Nhận dạng Tự động (AIS) liên tục thay đổi trên các tàu có khả năng liên quan.
Tuy nhiên, những chia rẽ nảy sinh từ việc nối lại xuất khẩu này được thể hiện rõ qua hành trình của tàu chở sản phẩm dầu mỏ Leruo (IMO 9385831) – con tàu treo cờ Sierra Leone và hiện vẫn nằm trong danh sách trừng phạt của cả Anh lẫn EU.
Theo dữ liệu vận tải biển từ Kpler và LSEG, tàu Leruo khởi hành từ cảng Primorsk của Nga trên Biển Baltic vào ngày 16/10, mang theo khoảng 40.000 tấn dầu diesel (tương đương 300.000 thùng).
Ban đầu, điểm đến được khai báo là Manaus (Brazil). Nhưng tín hiệu phát trên hệ thống AIS cho thấy nó hướng về phía bờ biển Đại Tây Dương "để chờ lệnh", và dự kiến cập cảng New York vào khoảng ngày 7/11.
Hành trình này diễn ra chỉ vài ngày sau khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định nới lỏng các hạn chế đối với việc nhập khẩu dầu diesel từ Nga.
Bước đi này nhằm hạ nhiệt áp lực đối với giá nhiên liệu nội địa trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ vào ngày 3/11.
Cụ thể, Bộ Tài chính Mỹ đã ban hành Giấy phép Chung số 135 vào ngày 9/10, cho phép tạm thời thực hiện các giao dịch liên quan đến dầu diesel của Nga cho đến ngày 7/4/2027.
Phó Thủ tướng Nga Alexander Novak sau đó cũng xác nhận có 3 tàu chở nhiên liệu của Nga đang hướng về bờ biển phía Đông nước Mỹ.
Đáng chú ý, trên hành trình của mình, tàu Leruo đã suôn sẻ băng qua vùng biển gần Vương quốc Anh, gây ra phản ứng gay gắt từ các nhà vận động người Ukraine.
Bà Svitlana Romanko, giám đốc điều hành của nhóm vận động Ukraine "Razom We Stand", cho rằng việc cho phép các tàu bị trừng phạt tiếp tục vận chuyển nhiên liệu làm suy yếu các nỗ lực hạn chế nguồn tài chính cho chiến sự tại Ukraine.
"Anh đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với tàu chở dầu này từ một năm trước, vậy mà nó vẫn ngang nhiên đi qua vùng biển Shetland mà không gặp bất kỳ trở ngại nào; hơn nữa, giấy phép mới của Washington về mặt hàng dầu diesel lại tạo điều kiện cho con tàu này tìm được bên mua", bà Romanko nói.
Tàu Leruo đã bị đưa vào danh sách trừng phạt của Anh vào tháng 10/2025, trong khi cơ quan tình báo quân sự Ukraine xác định đây là một phần trong "hạm đội bóng tối" chuyên giúp Nga lách các hạn chế trên biển.
Vào tháng 3, sau nhiều tháng thảo luận pháp lý giữa Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao và Bộ Nội vụ, chính phủ Anh đã cho phép quân đội và các cơ quan thực thi pháp luật nước này chặn các tàu nằm trong danh sách trừng phạt khi chúng đi vào vùng biển của Anh.
Điều này dẫn đến việc một số tàu thay đổi lộ trình hoặc bị lực lượng Thủy quân lục chiến Anh bắt giữ như trường hợp tàu Smyrtos vào tháng 6.
Tuy nhiên, chuyến đi của tàu Leruo gần quần đảo Shetland tiếp tục đặt ra nhiều câu hỏi về hiệu quả thực thi các biện pháp kiểm soát.
Vị trí chính xác của tàu chở dầu này so với vùng lãnh hải của Anh vẫn chưa được xác định một cách độc lập, do đó chưa rõ liệu các nhà chức trách trong khu vực có đủ cơ sở pháp lý để can thiệp hay không.
Một nữ phát ngôn viên chính phủ Anh đã lên tiếng bảo vệ kết quả thực thi các biện pháp trừng phạt của nước này, khẳng định: "Vương quốc Anh đang ngăn chặn và răn đe các tàu thuộc hạm đội bóng tối cùng các hoạt động hàng hải gây hại của chúng. Kể từ tháng 10/2024, chúng tôi đã kiểm tra và chất vấn hơn 700 tàu bị nghi ngờ thuộc đội tàu này".
"Chúng tôi sẽ không bình luận về các kế hoạch tác chiến cụ thể hay đưa ra thông tin cập nhật liên tục, vì điều này có thể làm tổn hại đến khả năng thực hiện thành công các biện pháp chống lại những con tàu đó, đồng thời chỉ mang lại lợi ích cho các đối thủ của chúng ta", vị phát ngôn viên nói.
Minh Đức (Theo Maritime Executive, National Security News)
