Dân cư phân tán, đầu tư cấp nước gặp khó
Theo thống kê, Tp.Đồng Nai hiện có 139 công trình cấp nước tập trung nông thôn, nhưng chỉ 85 công trình đang hoạt động. Nhiều công trình đã ngừng vận hành do quy mô nhỏ, hư hỏng, xuống cấp. Năm 2026, Thành phố đặt mục tiêu 81% hộ dân nông thôn sử dụng nước đạt quy chuẩn. Đến tháng 9/2026, tỷ lệ này đạt 80,55%; mục tiêu đến năm 2030 là 85%.
Hệ thống cấp nước tập trung là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân nông thôn.
Tại 9 xã biên giới, vùng sâu phía Bắc, người dân vẫn chủ yếu sử dụng nước giếng khoan, giếng đào; một số khu vực thiếu nước vào mùa khô. Trong khi đó, dân cư phân bố rải rác, khoảng cách giữa các hộ xa nhau khiến chi phí xây dựng mạng lưới đường ống lớn, hiệu quả khai thác khó bảo đảm.
Trao đổi với Người Đưa Tin, ông Nguyễn Anh Đức, Trưởng phòng Kinh tế xã Lộc Thành, cho biết địa phương có công trình cấp nước sinh hoạt thuộc Dự án thủy lợi Phước Hòa, do Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai quản lý, vận hành. Tuy nhiên, công suất còn hạn chế, chỉ đáp ứng nhu cầu của một số ít hộ dân.
Theo ông Đức, nguồn lực đầu tư hạ tầng còn khó khăn, trong khi công trình hiện hữu chưa đủ khả năng phục vụ diện rộng. Địa phương kiến nghị Thành phố bố trí vốn sửa chữa, nâng cấp công trình, đồng thời đầu tư hệ thống đường ống phân phối để mở rộng phạm vi cấp nước.
Tương tự, ông Lê Văn Chung, Chủ tịch UBND xã Phú Trung, cho biết địa phương chưa có hệ thống cấp nước sạch tập trung. Người dân chủ yếu dùng nước giếng, một số khu vực thiếu nước vào mùa khô. Xã kiến nghị nghiên cứu kết nối mạng lưới từ khu vực lân cận hoặc đầu tư hệ thống cấp nước tập trung trên địa bàn.
Người dân tại xã Bù Gia Mập mang can đi lấy nước phục vụ sinh hoạt, phản ánh những khó khăn trong việc tiếp cận nguồn nước sạch ổn định.
Theo ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Tp.Đồng Nai, địa bàn rộng, dân cư thưa thớt khiến suất đầu tư lớn nhưng khả năng sinh lợi thấp, chưa tạo sức hút đối với doanh nghiệp, nhất là tại các xã biên giới, vùng sâu.
Bên cạnh đó, thói quen sử dụng nước giếng khiến một bộ phận người dân chưa mặn mà đấu nối vào mạng lưới tập trung. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thu hồi chi phí và hiệu quả vận hành công trình.
Thực tế cho thấy, bài toán nước sạch không chỉ nằm ở việc xây dựng nhà máy mà còn đòi hỏi sự đồng bộ giữa nguồn cấp, mạng lưới phân phối và nhu cầu đấu nối của người dân. Nếu thiếu kết nối, công trình khó phát huy công suất, trong khi nhu cầu nước sạch vẫn chưa được đáp ứng đầy đủ.
Ưu tiên dự án cấp thiết, đầu tư đồng bộ
Trước thực trạng trên, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai đã trình báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư 2 dự án cấp nước phục vụ các xã biên giới, vùng sâu.
Người dân vẫn chủ yếu sử dụng nước giếng khoan, giếng đào phục vụ sinh hoạt.
Ông Đặng Đình Thuần, Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai, cho biết Dự án Nhà máy nước Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư dự kiến cấp nước cho các xã Lộc Thạnh, Lộc Tấn, Lộc Thành, Lộc Hưng và phường Lộc Ninh. Dự án Nhà máy nước hồ Cần Đơn dự kiến phục vụ các xã Tân Tiến, Thiện Hưng và Hưng Phước.
Đối với 2 xã Bù Gia Mập và Đăk Ơ, doanh nghiệp đang nghiên cứu, khảo sát phương án đầu tư hồ chứa nước kết hợp nhà máy nước Bù Lư.
Tại các địa bàn khác, xã Tân Quan kiến nghị sớm đầu tư đường ống cấp nước, ưu tiên khu vực trung tâm có đông dân cư, trường học, cơ quan hành chính và cơ sở sản xuất, kinh doanh. Xã Lộc Thạnh đề xuất đẩy nhanh dự án nhà máy nước tại Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư; xã Phú Trung kiến nghị đánh giá khả năng kết nối mạng lưới từ địa bàn lân cận.
Để các dự án phát huy hiệu quả, Thành phố cần rà soát nhu cầu từng địa bàn, xác định phạm vi phục vụ và thứ tự ưu tiên đầu tư. Việc xây dựng nhà máy phải gắn với kế hoạch phát triển đường ống đến khu dân cư, tránh tình trạng có nguồn cấp nhưng người dân không thể đấu nối hoặc công trình hoạt động dưới công suất.
Với những khu vực khó kết nối mạng lưới tập trung, cần nghiên cứu mô hình cấp nước phù hợp điều kiện nguồn nước và khả năng vận hành. Đồng thời, việc huy động vốn, tổ chức quản lý công trình và hỗ trợ chi phí đấu nối cho hộ khó khăn cũng cần được tính toán.
Bà Nguyễn Thị Cát Tiên, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Tp.Đồng Nai (thứ 2 từ phải qua) cùng các sở ban ngành Thành phố khảo sát hiện trạng các công trình thủy lợi, cấp nước để xây dựng phương án đầu tư phù hợp với nhu cầu thực tế. (ảnh Bình Nguyên)
Bà Nguyễn Thị Cát Tiên, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND Tp.Đồng Nai, nhấn mạnh Thành phố quyết tâm huy động các nguồn lực đầu tư nước sạch cho 9 xã biên giới, vùng sâu phía Bắc, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Theo bà Tiên, việc khảo sát công trình thủy lợi, dự án cấp nước và lắng nghe báo cáo từ địa phương, đơn vị liên quan sẽ giúp thành phố xác định nhu cầu, nhận diện khó khăn trong thu hút đầu tư để lựa chọn phương án phù hợp. Trong đó, Dự án Nhà máy nước Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư được ưu tiên xem xét triển khai sớm.
Lãnh đạo Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các đơn vị cấp nước và địa phương xây dựng phương án đầu tư, trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Cùng với đầu tư hạ tầng, chính quyền cơ sở cần tăng cường tuyên truyền về lợi ích của nước sạch đã qua xử lý, vận động người dân đấu nối khi mạng lưới được triển khai. Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả khai thác công trình, đưa nguồn nước sạch đến gần hơn với người dân.
Người dân vùng nông thôn vẫn mong muốn được dùng nước sạch nhưng giá cả hợp lý, đấu nối dễ dàng, thủ tục thuận lợi.
Giải quyết bài toán nước sạch tại 9 xã phía Bắc không chỉ đòi hỏi nguồn vốn đầu tư mà còn cần giải pháp đồng bộ, sát thực tế từng địa bàn. Khi nguồn cấp và mạng lưới phân phối được triển khai hiệu quả, người dân mới có thể tiếp cận nguồn nước ổn định, góp phần thu hẹp chênh lệch chất lượng sống giữa các khu vực trên địa bàn Tp.Đồng Nai.
