EC đang xem xét một cuộc cải tổ lớn đối với một trong những cơ quan lâu đời nhất của mình, trong bối cảnh Chủ tịch Ursula von der Leyen muốn kiểm soát trực tiếp hơn đối với các khoản chi tiêu của EU.
Thời điểm then chốt cho bất kỳ cuộc cải tổ nào có lẽ là cuộc rà soát quy mô lớn của Ủy ban châu Âu. (Ảnh: Nicolas Tucat/AFP qua Getty Images, Politico)
Tổng vụ Chính sách Khu vực và Đô thị, thường được gọi là DG Regio, hiện quản lý gần một phần ba ngân sách chi tiêu của EU thông qua chính sách gắn kết khu vực - tương đương khoảng 600 tỷ euro nhằm hỗ trợ các khu vực nghèo hơn trong khối.
Lệnh ngừng bắn vừa hết hiệu lực, kho nhiên liệu Ukraine trúng đòn giữa đêmĐỌC NGAYTuy nhiên, theo 9 quan chức và nhà ngoại giao EU am hiểu các cuộc thảo luận, DG Regio có thể trở thành "nạn nhân" trong nỗ lực tái tổ chức rộng hơn của EC nhằm phục vụ các ưu tiên mới như năng lực cạnh tranh, quốc phòng và đầu tư chiến lược. Các nguồn tin được giấu tên do tính chất bảo mật của kế hoạch.
Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách các vấn đề khu vực Raffaele Fitto hôm thứ Tư xác nhận rằng quá trình xem xét lại vai trò của DG Regio đang diễn ra, đồng thời không loại trừ khả năng cơ quan này có thể bị giải thể hoàn toàn.
"Trong nội bộ DG Regio, chúng tôi đang đánh giá cơ hội và khả năng xây dựng một tổng vụ hiệu quả hơn, đồng thời xác định mô hình phù hợp nhất, mô hình tốt nhất", ông Fitto nói.
Cuộc tranh luận phản ánh sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách EU quản lý ngân sách. Trước đây, các quỹ gắn kết khu vực chủ yếu được quản lý chung giữa chính phủ các nước và địa phương. Tuy nhiên, trong đại dịch, EU đã chuyển sang mô hình tập trung hơn, với các kế hoạch phục hồi quốc gia được đàm phán trực tiếp giữa các thủ đô và Brussels.
Theo các quan chức, mô hình đó cho thấy EU có thể giải ngân nhanh hơn khi các quyết định chi tiêu được kiểm soát chặt chẽ hơn từ Brussels. Logic tương tự hiện cũng đang định hình các cuộc thảo luận về ngân sách dài hạn tiếp theo của khối.
Bà Ursula von der Leyen đã thúc đẩy việc chuyển nhiều ngân sách EU hơn sang các lĩnh vực quốc phòng và năng lực cạnh tranh. Theo hai kịch bản tái cấu trúc đang được lưu hành tại Brussels, bà sẽ có quyền kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các chương trình chi tiêu lớn.
Một phương án là thành lập một "siêu tổng vụ" mới, tạm gọi là DG Invest, phụ trách giám sát các quỹ phát triển vùng, quỹ xã hội và cả quỹ năng lực cạnh tranh trong tương lai, theo lời bốn quan chức EU.
Iran đưa ra 5 "bảo đảm tối thiểu" cho vòng đàm phán hòa bình thứ hai với Mỹ
Nga siết gọng kìm từ Kharkiv tới Zaporizhzhia, Ukraine dồn quân vào "điểm nóng" mới
Ukraine đề nghị châu Âu làm trung gian cho "lệnh ngừng bắn sân bay" với NgaMột quan chức cho biết, động thái này sẽ tạo cơ hội để bà von der Leyen tái định hình một phần lớn bộ máy Ủy ban theo các ưu tiên riêng của mình: "Nếu xây dựng một cơ cấu từ đầu, bạn sẽ định hình nó theo hình ảnh của chính mình".
Phương án thứ hai sẽ không giải thể hoàn toàn DG Regio do cơ quan này có lịch sử lâu đời và ảnh hưởng chính trị đáng kể. Thay vào đó, DG Regio có thể được sáp nhập với Nhóm công tác Cải cách và Đầu tư, gọi tắt là SG REFORM. Ba quan chức cho biết, SG REFORM hiện quản lý quỹ phục hồi hậu Covid của EU và có quan hệ gần gũi với bà von der Leyen thông qua Ban Thư ký Tổng hợp.
Tuy nhiên, bà Ľubica Karvašová cho rằng các ý tưởng trên cho thấy "sự thất bại trong việc hiểu đúng bản chất của chính sách gắn kết khu vực".
Theo bà Karvašová, các khu vực của châu Âu không thể được quản lý bằng một mô hình đầu tư quá tập trung. Bà cũng cảnh báo sẽ xuất hiện phản ứng chính trị nếu các cơ quan khác trong Ủy ban được tăng quyền lực bằng cách làm suy yếu DG Regio.
Bên trong DG Regio, tâm lý lo lắng đang lan rộng. Một quan chức mô tả đội ngũ nhân sự hiện giống như "quả trứng trong tủ lạnh" mang theo "hạn sử dụng". Người này cho biết dù nhiều quan chức đã chuyển sang các bộ phận khác của Ủy ban, nhưng hiện chưa xảy ra "làn sóng tháo chạy hoảng loạn".
Các quan chức nhận định thời điểm then chốt cho bất kỳ cuộc cải tổ nào nhiều khả năng sẽ là đợt rà soát quy mô lớn của Ủy ban châu Âu, dự kiến diễn ra vào cuối năm 2026 trước chu kỳ ngân sách mới bắt đầu năm 2028.
Ngoài ra, việc Tổng vụ trưởng DG Regio Themis Christophidou dự kiến nghỉ hưu vào năm tới cũng đang làm dấy lên đồn đoán rằng DG Regio có thể bị xóa sổ hoàn toàn, theo hai quan chức của Ủy ban châu Âu.
Thế Hải (Theo Politico, Euractiv)
