Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản phải gắn chặt với dữ liệu từ Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia - Ảnh minh họa
Điểm sáng tăng trưởng trong bối cảnh nhiều biến động
Chiều ngày 30/7, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức Hội nghị với các Hiệp hội ngành hàng về thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 6 tháng cuối năm 2026. Hội nghị có ý nghĩa quan trọng nhằm triển khai ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về việc thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Báo cáo tại hội nghị, ông Ngô Hồng Phong, Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, dù kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, ngành nông nghiệp vẫn khẳng định vai trò là trụ cột của nền kinh tế. GDP toàn ngành ước tăng 3,8 - 3,85%, vượt mục tiêu Chính phủ giao (3,7%).
Tính chung nửa đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản (NLTS) đạt 35,88 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, tính đến hết tháng 7/2026, con số này đã vươn lên mức gần 42,6 tỷ USD, đạt 57,6% kế hoạch năm. Cán cân thương mại ngành duy trì thặng dư ấn tượng với mức xuất siêu 9,2 tỷ USD.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, dù đối mặt với cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị và chi phí logistics tăng cao, ngành nông nghiệp dưới sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Nhiều mặt hàng như rau quả, thủy sản, gỗ vẫn là những điểm sáng rực rỡ. Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản quốc gia đã chính thức vận hành, tạo bước ngoặt về tính minh bạch và năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.
Trên cơ sở kết quả đạt được, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm đạt 4% và đưa kim ngạch xuất khẩu NLTS vượt mốc 74 tỷ USD. Để hiện thực hóa con số này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xác định 8 mặt hàng trọng điểm cần giữ vững đà tăng trưởng: Gỗ và sản phẩm gỗ phấn đấu đạt 17,7 tỷ USD (tăng 2,15%); Thủy sản đề ra mục tiêu 12,034 tỷ USD (tăng 6,63%); Rau quả kỳ vọng đạt 9,81 tỷ USD (tăng mạnh 14,62%); Cà phê hướng tới mốc 9,64 tỷ USD (tăng 8,03%); Hạt điều dự kiến đạt 5,42 tỷ USD; Sắn và sản phẩm sắn đạt 1,34 tỷ USD; Sản phẩm chăn nuôi phấn đấu đạt 686 triệu USD; Chè mục tiêu 239 triệu USD.
Bên cạnh đó, ngành cũng theo dõi sát sao để có giải pháp cho các mặt hàng có dấu hiệu suy giảm về giá trị như gạo và cao su.
Cải cách thủ tục "thần tốc" và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệpĐiểm nhấn quan trọng nhất tại hội nghị là thông điệp mạnh mẽ từ Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng. Bộ trưởng khẳng định, công tác quản lý nhà nước phải chuyển từ "quản lý" sang "đồng hành" cùng doanh nghiệp và người dân.
Bộ trưởng thẳng thắn chỉ rõ: "Phải lấy lợi ích của nông dân, doanh nghiệp và quốc gia làm trung tâm. Phải tôn trọng người tiêu dùng. Toàn ngành cần kiên quyết triệt tiêu hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu tại tất cả các khâu quản lý". Đồng thời yêu cầu việc điều hành xuất khẩu phải gắn chặt với dữ liệu từ Hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, tránh tình trạng phản ứng chậm, xử lý bị động trước các rào cản kỹ thuật của thế giới.
"Người dân phải được ăn sạch, uống sạch trước khi nghĩ đến xuất khẩu. Chỉ khi bảo đảm minh bạch và nâng cao chất lượng sản phẩm thì xuất khẩu mới phát triển bền vững", Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh.
Để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đưa ra thông tin: Từ ngày 1/8/2026, quy trình cấp mã số vùng trồng mới sẽ được đơn giản hóa, thời gian rút ngắn từ 10 ngày xuống chỉ còn 3 ngày. Đây là nỗ lực rất lớn trong cải cách hành chính nhằm hỗ trợ kịp thời cho các mặt hàng đang có sức nóng như sầu riêng.
Về phía các Hiệp hội, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), nhận định mục tiêu xuất khẩu 8 triệu tấn gạo năm 2026 là khả thi. Tuy nhiên, ông Nam kiến nghị Bộ cần tăng cường đối thoại với các thị trường lớn như Philippines để tháo gỡ các rào cản chính sách mới, đồng thời hỗ trợ vốn tín dụng và đầu tư kho bãi bảo quản sau thu hoạch.
Trong khi đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) dự báo xuất khẩu thủy sản cả năm có thể đạt 12,3 - 12,5 tỷ USD nếu các điểm nghẽn về nguyên liệu và logistics được giải quyết. VASEP đề xuất Chính phủ sớm có chương trình giảm chi phí vận tải, phát triển đội tàu container lạnh để giảm phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài.
Những tháng cuối năm 2026 được dự báo sẽ còn nhiều thách thức do rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu và các tiêu chuẩn xanh như Quy định chống mất rừng của EU (EUDR). Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định sẽ tập trung vào nhóm giải pháp ngắn hạn: theo dõi sát thị trường, điều hành linh hoạt theo quý; đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường tiềm năng mới như Trung Đông, châu Phi, Mỹ La-tinh; và tăng cường hỗ trợ tín dụng lưu động cho các ngành hàng dễ hư hỏng.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng yêu cầu các địa phương và hiệp hội phải chủ động báo cáo ngay các vướng mắc phát sinh, không để ách tắc kéo dài. Toàn ngành phải chuyển mạnh từ tăng trưởng về sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, xây dựng thương hiệu quốc gia mạnh mẽ để tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với sự quyết tâm từ cấp cao nhất và những hành động quyết liệt trong cải cách, ngành nông nghiệp Việt Nam đang tự tin hướng tới cột mốc lịch sử 74 tỷ USD, góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế chung của đất nước.
Đỗ Hương
