Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trao các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng cho lãnh đạo TP. Hải Phòng - Ảnh: VGP/Thu Sa
Chiều 30/7, tại TP. Hải Phòng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu dự Hội nghị công bố các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Khu kinh tế và khởi động Khu Thương mại tự do Hải Phòng, với chủ đề "Kiến tạo không gian tăng trưởng mới".
Dự sự kiện có lãnh đạo các bộ, cơ quan: Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Văn phòng Chính phủ; Bộ Tài chính; Bộ Xây dựng; Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam. Về phía TP. Hải Phòng có Bí thư Thành uỷ Lê Ngọc Châu; Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Đỗ Thành Trung; lãnh đạo các sở, ban, ngành, xã, phường, đặc khu. Cùng với đó là sự tham dự của các tập đoàn, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Ngày 12/2/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 288/QĐ-TTg về việc thành lập Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng. Với quy mô 5.300 ha tại khu vực phía tây thành phố, Khu kinh tế chuyên biệt tập trung vào các ngành công nghiệp và dịch vụ có hàm lượng khoa học, công nghệ cao, trong đó có trí tuệ nhân tạo, robot, dữ liệu lớn, hóa chất và các hoạt động nghiên cứu, phát triển.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại buổi lễ - Ảnh: VGP/Thu Sa
Việc thành lập Khu kinh tế chuyên biệt mở rộng cơ cấu thu hút đầu tư của Hải Phòng sang các ngành dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bổ sung động lực tăng trưởng mới cho khu vực phía tây Thành phố.
Tiếp theo, ngày 14/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 431/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch chung Khu kinh tế ven biển phía nam Hải Phòng đến năm 2050. Đây là cơ sở để triển khai xây dựng khu vực ven biển phía nam trên diện tích khoảng 20.000 ha, xây dựng hình thành các khu công nghiệp, đô thị và dịch vụ đến cảng biển và hệ thống logistics.
Quy hoạch Khu kinh tế bao gồm 6 phân khu. Trong đó, trọng tâm là phân khu 1 - Khu Thương mại tự do được định hướng tổ chức các khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại-dịch vụ và các mô hình chức năng khác; ưu tiên các lĩnh vực nghiên cứu-phát triển, bán dẫn, công nghệ thông tin, tự động hóa, công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao, hạ tầng số và logistics.
Bí thư Thành uỷ Hải Phòng Lê Ngọc Châu phát biểu - Ảnh: VGP/Thu Sa
Đồng thời, các cơ chế về thủ tục đầu tư, đất đai, hải quan, xuất nhập khẩu và chính sách đối với chuyên gia, lao động chất lượng cao được thiết kế để rút ngắn thời gian triển khai dự án và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.
Lời mời hợp tác và cam kết hành động
Phát biểu tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh sự kiện không chỉ công bố các quyết định hành chính, mà còn là sự khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới; là lời mời hợp tác và cam kết hành động của Chính phủ Việt Nam, của TP. Hải Phòng đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.
Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chúc mừng Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP. Hải Phòng; biểu dương sự chủ động, quyết liệt của Thành phố, sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Phó Thủ tướng cho biết, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV vừa qua đã thống nhất thông qua Nghị quyết về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam nhằm định hình mô hình phát triển quốc gia đến năm 2045 và tương lai xa hơn nữa.
Tinh thần cốt lõi của Nghị quyết là thực hiện 4 bước chuyển đổi chiến lược: Từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực vận hành; từ quản lý phân tán sang quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực; từ tăng trưởng chủ yếu dựa vào mở rộng đầu vào sang phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người; từ xử lý từng nguy cơ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và khả năng thích ứng.
"Hội nghị hôm nay chính là một bước cụ thể hóa tinh thần đó trên mảnh đất thực tiễn của Hải Phòng", Phó Thủ tướng nhận định.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng các đại biểu thực hiện nghi thức công bố tại buổi lễ - Ảnh: VGP/Thu Sa
Chuyển từ lợi thế vị trí địa lý và hạ tầng sang lợi thế chất lượng quản trị và tốc độ thực thi
Theo Phó Thủ tướng, Hải Phòng có đủ các yếu tố nền tảng để đảm nhận vai trò tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng của đất nước. Sau hợp nhất, Thành phố có quy mô kinh tế thuộc nhóm đầu cả nước, không gian phát triển được rộng mở, kết nối trực tiếp giữa vùng sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, đô thị phía tây với hệ thống cảng biển và logistics phía đông.
Cùng với đó, Hải Phòng được Quốc hội cho phép thí điểm 6 nhóm với 41 cơ chế, chính sách đặc thù; và sẽ được hưởng nhiều cơ chế chính sách vượt trội của đô thị đặc biệt khi Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua.
Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của Hải Phòng tăng 11,33%, đứng thứ ba cả nước và dẫn đầu các thành phố trực thuộc Trung ương. Tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thu hút đạt khoảng hơn 3,1 tỷ USD, trong đó trên 92% tập trung vào các khu công nghiệp, khu kinh tế; sản lượng hàng hóa qua cảng đạt trên 96 triệu tấn.
"Những con số này khẳng định vị trí của Hải Phòng là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics hàng đầu, đồng thời cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với môi trường kinh doanh của Thành phố", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
"Đòn bẩy" thể chế và nền tảng kết nối các khu kinh tế
Giai đoạn mới, Hải Phòng sẽ có ba không gian động lực chiến lược, với chức năng bổ sung, bổ trợ cho nhau.
Một là, Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải tiếp tục là động lực của chuỗi cung ứng hiện hữu, phát huy hệ thống cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, công nghiệp xuất khẩu, logistics.
Hai là, Khu kinh tế ven biển phía nam là không gian phát triển kinh tế biển thế hệ mới, gắn với cảng Nam Đồ Sơn, hạ tầng logistics quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, đô thị, dịch vụ và tăng trưởng xanh.
Ba là, Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng ở phía tây mở rộng không gian công nghiệp-dịch vụ về khu vực Hải Dương trước đây, ưu tiên cho công nghiệp hỗ trợ, cơ khí chính xác, logistics, đổi mới sáng tạo và liên kết với vùng Thủ đô.
Cùng với đó, Khu Thương mại tự do Hải Phòng có vị trí gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía nam là đòn bẩy thể chế và nền tảng kết nối các khu kinh tế của Thành phố thành một hệ sinh thái thống nhất.
Theo Phó Thủ tướng, nếu tổ chức tốt, các thiết chế này sẽ tạo ra một "bản đồ phát triển" mới cho Hải Phòng, kết nối từ phía tây ra biển, từ sản xuất đến thương mại quốc tế, từ thu hút vốn đến tiếp nhận công nghệ, nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam; trở thành cực tăng trưởng chiến lược của vùng đồng bằng sông Hồng, vùng duyên hải Bắc Bộ và cả nước.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý quy mô và số lượng các khu kinh tế không tự động tạo ra hiệu quả và động lực tăng trưởng. Nếu không phân định rõ chức năng, thứ tự ưu tiên và điều kiện thực hiện, sẽ dễ dẫn đến đầu tư dàn trải, cạnh tranh nội bộ trong chính các khu kinh tế của thành phố.
Phó Thủ tướng: Giai đoạn mới, Hải Phòng sẽ có ba không gian động lực chiến lược, với chức năng bổ sung, bổ trợ cho nhau - Ảnh: VGP/Thu Sa
Ưu tiên các dự án hạ tầng dùng chung, có sức lan tỏa
Để các quyết định được công bố hôm nay sớm chuyển hóa thành dự án, sản phẩm cụ thể, Phó Thủ tướng đề nghị Thành phố và các bộ, ngành tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ.
Thứ nhất, xây dựng chiến lược phát triển tổng thể và cơ chế điều phối giữa các khu kinh tế, khu công nghiệp và Khu thương mại tự do. Phân định rõ chức năng, ngành ưu tiên, phân khúc nhà đầu tư và lợi thế của từng khu, bảo đảm bổ trợ lẫn nhau, không trùng lặp, không cạnh tranh nội bộ.
Thành phố cần thống nhất một đầu mối xúc tiến, tiếp nhận và điều phối các dự án đầu tư; đồng thời, coi việc hỗ trợ các nhà đầu tư hiện hữu là phương thức xúc tiến hiệu quả nhất.
Thứ hai, tập trung thu hút nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm. Trước mắt, ưu tiên các dự án hạ tầng dùng chung, có sức lan tỏa cao như cảng biển, hạ tầng logistics, giao thông kết nối, năng lượng, hạ tầng số, xử lý nước thải và nhà ở công nhân.
Thứ ba, xây dựng Khu thương mại tự do thành không gian thử nghiệm có kiểm soát các phương thức quản trị và dịch vụ hành chính theo chuẩn quốc tế. Thực hiện thực chất cơ chế "một cửa tại chỗ" trên nền tảng số, bảo đảm doanh nghiệp chỉ cung cấp thông tin một lần và có một đầu mối chịu trách nhiệm xuyên suốt từ chuẩn bị đầu tư đến vận hành.
Thứ tư, chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang thu hút theo chất lượng, hiệu quả và khả năng lan tỏa để hình thành các cụm liên kết ngành. Ưu tiên các nhà đầu tư chiến lược trong những lĩnh vực Thành phố có lợi thế và phù hợp với xu hướng phát triển như bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, ô tô điện, năng lượng sạch, công nghiệp hàng hải, logistics…
Thứ năm, phát triển nhanh phải gắn với phát triển xanh và bền vững. Do đó, các yêu cầu về bảo vệ môi trường, an ninh trật tự, chất lượng cuộc sống người dân, quốc phòng, an ninh kinh tế, dữ liệu, năng lượng và an toàn hạ tầng trọng yếu phải được tính toán ngay từ khâu quy hoạch và lựa chọn nhà đầu tư.
Thứ sáu, Hải Phòng cần tăng cường liên kết với các địa phương trong vùng về hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, nhân lực và chuỗi cung ứng; không cạnh tranh dịch chuyển dự án, mà cùng hình thành một hệ sinh thái đủ sức cạnh tranh với các trung tâm kinh tế hàng đầu của khu vực.
Đối với các bộ, ngành Trung ương, Phó Thủ tướng đề nghị khẩn trương hoàn thiện và hướng dẫn các quy định về đầu tư, thuế, hải quan, đất đai, lấn biển, năng lượng, lao động, xuất nhập cảnh và môi trường đối với các khu kinh tế và Khu thương mại tự do theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền; kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với các nội dung vượt thẩm quyền và đồng thời đề xuất phương án xử lý cụ thể.
Bên cạnh đó, cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư cần thực hiện đúng cam kết về tiến độ, vốn, công nghệ và môi trường; tăng cường nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp trong nước; cùng Thành phố xây dựng hệ sinh thái đầu tư minh bạch, có trách nhiệm và phát triển lâu dài.
"Chính phủ cam kết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhà đầu tư; duy trì môi trường chính sách ổn định và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn", Phó Thủ tướng cho biết.
Đồng thời, Phó Thủ tướng kêu gọi các tập đoàn, quỹ đầu tư, doanh nghiệp và đối tác trong nước, quốc tế lựa chọn Hải Phòng là địa điểm đầu tư chiến lược; cùng Thành phố kiến tạo những chuỗi giá trị mới, ngành công nghiệp tương lai và trung tâm thương mại, logistics có sức cạnh tranh quốc tế.
Cũng trong khuôn khổ Hội nghị, TP. Hải Phòng đã trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cấp mới và điều chỉnh tăng vốn cho 13 Dự án đầu tư với tổng vốn đầu tư khoảng 2,6 tỷ USD. Như vậy, cùng với 2 biên bản ghi nhớ hợp tác các nhà đầu tư dự kiến nghiên cứu và đầu tư phát triển hạ tầng khu công nghiệp với tổng vốn đầu tư dự kiến 540 triệu USD, tổng vốn đầu tư của các dự án trao giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Biên bản ghi nhớ tại Hội nghị đạt khoảng 3,2 tỷ USD./.
Thu Sa
