Mô hình trồng sen tại Hà Nội. Ảnh: chinhphu.vn/Thiện Tâm
Mô hình sản xuất hoa sen do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai tại Hà Nội và Hưng Yên bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế rõ nét, đồng thời mở ra hướng phát triển mới cho các vùng trồng sen.
Mô hình "Xây dựng mô hình sản xuất hoa sen gắn với xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu và phát triển du lịch tại một số tỉnh đồng bằng sông Hồng giai đoạn 2025-2026" được Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai tại Hà Nội và Hưng Yên, với mục tiêu xây dựng vùng sản xuất sen áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất. Đồng thời hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu, bao bì sản phẩm, kết nối tiêu thụ và từng bước gắn sản xuất sen với phát triển du lịch.
Theo bà Trương Thị Mai, đại diện Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, dự án đã xây dựng 3 mô hình với tổng diện tích 22,5ha, có 18 hộ dân tham gia tại Hà Nội và Hưng Yên. Các hộ tham gia được lựa chọn công khai, bảo đảm các điều kiện về đất đai, diện tích và nhân lực; đồng thời được hỗ trợ giống, phân bón và vật tư theo quy định.
Qua theo dõi, các giống sen trong mô hình có tỷ lệ sống khá cao, khả năng thích nghi tốt với điều kiện sản xuất. Năm 2025, tỷ lệ sống đạt 90%-93%; năm 2026 đạt khoảng 90%. Một số chỉ tiêu sinh trưởng ban đầu năm 2026 chậm hơn năm trước nhưng cây vẫn phát triển phù hợp. Bên cạnh đó, các chỉ tiêu về khả năng che phủ tiếp tục được theo dõi để có đánh giá đầy đủ hơn.
Đặc biệt, hiệu quả kinh tế của mô hình bước đầu đã đạt và vượt mục tiêu đề ra. Tại Hà Nội, tổng thu nhập bình quân đạt khoảng 251,46-270,848 triệu đồng/ha/năm; tại Hưng Yên đạt 253,45 triệu đồng/ha/năm. Hiệu quả kinh tế của mô hình tăng bình quân 32,21%-36,36% so với sản xuất đại trà tại địa phương.
Riêng tại Hà Nội, tổng thu nhập bình quân đạt 251,46-270,848 triệu đồng/ha/năm, tăng khoảng 1%-1,08% so với mục tiêu dự án. Kết quả này cho thấy việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật, lựa chọn giống phù hợp và tổ chức sản xuất theo mô hình đã góp phần nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.
Hoa sen được sử dụng để ướp trà mang lại giá trị cao. Ảnh: chinhphu.vn/Thiện Tâm
Một trong những điểm đáng chú ý của mô hình là việc lựa chọn nhiều giống sen có thời gian sinh trưởng và thời điểm cho hoa khác nhau. Cách làm này giúp kéo dài thời gian thu hoạch, đồng thời tạo điều kiện khai thác thị trường trái vụ, khi giá hoa cao hơn.
Trong khi các giống như: Super, ánh hồng, bách diệp, hồng Đồng Tháp, mặt bằng, thường tàn dần vào cuối tháng 8 đến tháng 9, giống Quan Âm có thể tiếp tục cho hoa đến tháng 10, 11.
Nếu trong chính vụ, giá hoa sen khoảng 3.000-4.000 đồng/bông thì từ tháng 9 đến tháng 11, hoa sen Quan Âm có thể đạt 6.000-8.000 đồng/bông. Việc kéo dài thời gian thu hoạch thêm 2-3 tháng giúp tăng số lứa thu hái, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm trên cùng diện tích.
Tại Hợp tác xã trà sen Tân An, xã Hòa Xá, hiệu quả từ mô hình đang được thể hiện khá rõ. Theo bà Nguyễn Thị An, hợp tác xã hiện trồng khoảng 17,5ha sen, trong đó 7,5ha được Trung tâm Khuyến nông Hà Nội tổ chức sản xuất theo mô hình năm 2026. Vào chính vụ, năng suất bình quân đạt khoảng 20.000 bông/ha, mỗi ngày cung cấp ra thị trường khoảng 5.000-7.000 bông. Đặc biệt, hoa sử dụng để ướp trà có giá khoảng 25.000-30.000 đồng/bông, cao hơn nhiều so với hoa tươi thông thường.
Không chỉ tạo giá trị từ hoa, việc đa dạng hóa sản phẩm từ sen còn mở ra dư địa lớn cho chế biến. Các bộ phận như: Hạt, củ, ngó, lá và hoa có thể được sử dụng làm thực phẩm, dược liệu hoặc chế biến thành nhiều sản phẩm khác nhau. Phần phụ phẩm cũng có thể tận dụng để sản xuất phân bón hữu cơ, góp phần giảm chất thải và tăng tính tuần hoàn trong sản xuất nông nghiệp.
Khăn tơ sen, chăn tơ tằm tự dệt Hà Nội: Tự hào ghi danh OCOP 5 sao cấp quốc gia
Hà Nội mở rộng mô hình trồng sen chất lượng cao, thích ứng biến đổi khí hậuTừ thực tế triển khai, Giám đốc Hợp tác xã trà sen Tân An Nguyễn Văn Tân đề nghị các ngành chức năng tiếp tục hỗ trợ người dân về giống sen mới, chất lượng cao; quy trình sơ chế, chế biến; xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc; phát triển sản phẩm OCOP và đào tạo kỹ năng làm du lịch cộng đồng. Đồng thời, tăng cường kết nối vùng sản xuất với doanh nghiệp tiêu thụ, đơn vị lữ hành và các kênh phân phối để ổn định đầu ra.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Đoàn Đức Dân, khi sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu, tiêu thụ và du lịch được kết nối trong cùng một chuỗi, cây sen có thể tạo ra nhiều nguồn thu trên một đơn vị diện tích, đồng thời tạo thêm việc làm, sinh kế cho cộng đồng. Đây là cơ sở để Trung tâm Khuyến nông Hà Nội tiếp tục hoàn thiện mô hình, đánh giá những cách làm hiệu quả và từng bước nhân rộng tại các vùng có điều kiện phù hợp.
Với những kết quả đã đạt được, trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục đồng hành cùng người dân phát triển vùng sen theo hướng bền vững. Tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp; hỗ trợ xây dựng nhãn hiệu, phát triển chuỗi giá trị và khai thác tiềm năng du lịch sinh thái.
Thiện Tâm
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội
