Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ra tín hiệu rằng sự can thiệp của Washington vào Venezuela có thể sẽ kéo dài rất lâu, đồng thời cho biết “có thể sẽ là một sự lựa chọn” đối với Mỹ giữa việc theo đuổi tham vọng kiểm soát Greenland và giữ vững liên minh NATO.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ New York Times được công bố ngày 8/1, khi được hỏi liệu sự can thiệp của Mỹ sẽ kéo dài trong vài tháng hay vài năm, ông Trump trả lời: "Chỉ thời gian mới trả lời được. Tôi nghĩ là lâu hơn nhiều".
Ông định nghĩa vai trò của Washington là cả chiến lược và kinh tế. "Chúng tôi sẽ tái thiết đất nước đó theo một cách rất có lợi nhuận", ông Trump nói, cho biết rằng Mỹ sẽ sử dụng dầu mỏ của Venezuela để giúp giảm giá xăng ở Mỹ đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính cho Caracas.
Theo ông, chương trình nghị sự kinh tế đó đang được theo đuổi song song với sự tham gia trực tiếp với chính quyền lâm thời của Venezuela. Ông cho biết quan hệ với chính phủ lâm thời Venezuela, do bà Delcy Rodrguez lãnh đạo, đang diễn ra suôn sẻ.
Tuy nhiên, Tổng thống lâm thời Venezuela đã chỉ trích gay gắt Mỹ về vấn đề năng lượng và những gì bà mô tả là những tuyên bố "sai sự thật" liên quan đến buôn bán ma túy và vi phạm nhân quyền trong nhiệm kỳ của người tiền nhiệm, ông Nicolas Maduro.
Trong cuộc phỏng vấn kéo dài 2 giờ với báo Mỹ, ông Trump đã bác bỏ bất kỳ sự so sánh nào giữa hoạt động của Mỹ ở Venezuela và các điểm nóng khác trên thế giới, bao gồm Đài Loan (Trung Quốc) hoặc xung đột Nga-Ukraine.
Để biện minh cho cuộc đột kích chớp nhoáng vào Caracas cuối tuần qua, ông Trump nhắc lại cáo buộc rằng ông Maduro đã đưa các thành viên băng đảng vào Mỹ, gọi tình hình này là một "mối đe dọa thực sự". Ông tuyên bố rằng những động thái này không xảy ra ở các quốc gia như Trung Quốc hay Nga.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: NY Times
Trong cuộc phỏng vấn, Tổng thống Mỹ cũng đã được hỏi liệu việc giành được Greenland có quan trọng hơn đối với ông so với việc bảo tồn liên minh quân sự 76 năm tuổi hay không?
Câu hỏi này ngày càng trở nên cấp bách đối với các đồng minh châu Âu của Mỹ trong những ngày gần đây khi vấn đề giành quyền kiểm soát hòn đảo khổng lồ ở Bắc Cực trở nên “nóng” hơn bao giờ hết.
Ông Trump đã không trả lời trực tiếp câu hỏi nhưng cho biết “có thể sẽ là một sự lựa chọn” đối với Mỹ giữa việc theo đuổi tham vọng kiểm soát Greenland và giữ vững liên minh NATO.
Khi được hỏi tại sao ông muốn Mỹ kiểm soát Greenland, ông Trump nói: “Bởi vì tôi cảm thấy đó là điều cần thiết về mặt tâm lý để thành công. Tôi nghĩ rằng quyền sở hữu mang lại cho bạn một thứ mà bạn không thể làm gì được nếu chỉ ký hợp đồng thuê hoặc hiệp ước. Quyền sở hữu mang lại cho bạn những thứ và yếu tố mà bạn không thể có được chỉ bằng cách ký một văn bản”.
Tổng thống Mỹ cũng nói với tờ New York Times rằng ông không cảm thấy mình phải chịu trách nhiệm trước luật pháp quốc tế và chỉ bị ràng buộc bởi lương tâm của chính mình. “Đạo đức của chính tôi. Lý trí của chính tôi. Đó là điều duy nhất có thể ngăn cản tôi”, ông nói.
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen gần đây cảnh báo rằng nếu Mỹ sử dụng biện pháp quân sự để kiểm soát Greenland, thì điều này sẽ đánh dấu sự kết thúc của liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.
“Nếu Mỹ chọn tấn công một quốc gia NATO khác bằng quân sự, thì mọi thứ sẽ dừng lại, bao gồm cả NATO, và do đó là an ninh đã được thiết lập kể từ khi kết thúc Thế chiến II”, bà Frederiksen nói.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trong bài phát biểu chính sách đối ngoại thường niên ngày 8/1, cũng cho biết Washington đang “dần dần quay lưng lại với một số đồng minh của mình và thoát khỏi các quy tắc quốc tế mà họ từng thúc đẩy”.
Ông Trump, người từ lâu đã hoài nghi về NATO, tuần này lại đặt thêm nghi ngờ về cam kết của mình đối với liên minh, nói rằng ông không tin rằng liên minh này sẽ đến giúp đỡ Washington trong một cuộc khủng hoảng.
“Tôi nghi ngờ NATO sẽ không ở bên cạnh chúng ta nếu chúng ta thực sự cần họ”, ông viết trên Truth Social, mặc dù ông nói thêm rằng Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các đồng minh NATO của mình.
Liên quan thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân lớn cuối cùng giữa Mỹ và Nga, ông Trump dường như không lo ngại khi thỏa thuận này sắp hết hạn trong 4 tuần nữa.
Một khi nó hết hạn mà không có gì thay thế, sẽ không có gì kiềm chế 2 cường quốc hạt nhân lớn nhất thế giới tự do mở rộng kho vũ khí của mình, lần đầu tiên sau nửa thế kỷ.
“Nếu nó hết hạn, thì cứ để nó hết hạn”, ông Trump nói. “Chúng ta sẽ ký một thỏa thuận tốt hơn”, ông bổ sung, nhấn mạnh rằng Trung Quốc, quốc gia được cho là có kho vũ khí phát triển nhanh nhất thế giới, nên được đưa vào bất kỳ thỏa thuận nào trong tương lai.
“Có lẽ bạn cũng muốn có thêm một vài bên tham gia nữa”, ông Trump nói.
Minh Đức (Theo Politico, India Today, NY Times)
