Quốc hội Litva (Seimas) vừa bỏ phiếu ủng hộ đề xuất sơ bộ về loại bỏ quy định cấm triển khai vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ quốc gia khỏi Hiến pháp, qua đó mở đường cho khả năng triển khai vũ khí hạt nhân của NATO trong tương lai.
Theo đài LRT, trong vòng bỏ phiếu vào ngày 22/9, các nghị sĩ đã ủng hộ đề xuất này với tỉ lệ 99 phiếu thuận và 13 phiếu chống. Tuy nhiên, bản sửa đổi cần phải vượt qua 2 vòng bỏ phiếu nữa, cách nhau 3 tháng, trước khi chính thức có hiệu lực.
Chủ tịch Quốc hội Juozas Olekas cho biết, cuộc bỏ phiếu đầu tiên dự kiến diễn ra vào ngày 6/10, và cuộc bỏ phiếu cuối cùng dự kiến vào ngày 12/1 năm sau. Cần có sự ủng hộ của ít nhất 94 trong tổng số 141 nghị sĩ tại Seimas ở mỗi vòng bỏ phiếu.
Điều 137 Hiến pháp hiện hành của Litva cấm đặt vũ khí hủy diệt hàng loạt và các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ quốc gia. Bản sửa đổi được đề xuất, nếu được thông qua, sẽ loại bỏ hoàn toàn quy định này.
Quốc hội Litva (Seimas). Ảnh: Militarnyi
Một số nghị sĩ phản đối. Ví dụ, lãnh đạo Đảng Nemunas Dawn, ông Remigijus Zemaitaitis, cho rằng đối thủ có thể lợi dụng việc này vào mục đích tuyên truyền, đồng thời khẳng định các nước có vũ khí hạt nhân vẫn có thể dùng chúng để bảo vệ Litva mà không cần dỡ bỏ quy định. Ông cũng đề nghị chỉ nên thay đổi điều khoản này thông qua trưng cầu dân ý.
Ngược lại, phe ủng hộ nhấn mạnh yếu tố răn đe. Các nghị sĩ ủng hộ thay đổi cho biết điều này không đồng nghĩa với quyết định triển khai vũ khí hạt nhân tại Litva.
Thay vào đó, nó sẽ loại bỏ rào cản hiến pháp đối với việc Vilnius tham gia vào cơ chế răn đe hạt nhân của NATO, đồng thời duy trì khả năng tiếp nhận loại vũ khí này nếu tình hình an ninh đòi hỏi.
Ông Zelensky nói về “cơ hội tốt nhất” để gặp trực tiếp ông PutinĐỌC NGAYÔng Laurynas Kasciunas, một lãnh đạo phe đối lập, chỉ ra rằng Litva là nước duy nhất trong khu vực còn duy trì hạn chế này, trong khi Latvia, Estonia, Ba Lan không có và Phần Lan vừa dỡ bỏ.
Hồi tháng 7, kế hoạch dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân ở Litva đã được Tổng thống Gitanas Nauseda công bố. Khi đó, nhà lãnh đạo này khẳng định đất nước ông muốn trở thành "một phần không thể thiếu" trong cơ chế răn đe hạt nhân của NATO.
Diễn biến tại Litva nằm trong bối cảnh thảo luận rộng hơn ở châu Âu về răn đe hạt nhân. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron từng thúc đẩy ý tưởng khung răn đe hạt nhân châu Âu, trong đó các nước đối tác có thể đón máy bay chiến lược Pháp trang bị vũ khí hạt nhân.
Tờ Financial Times hồi đầu tháng 6 đã đưa tin về khả năng Mỹ mở rộng chương trình chia sẻ hạt nhân trên "cựu lục địa", tập trung chủ yếu vào sườn Đông NATO, bao gồm Ba Lan và các nước Baltic, nhưng không đề cập đến Litva.
Trước tình hình này, Nga đã phản ứng mạnh mẽ. Vào ngày 15/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova đánh giá kế hoạch của Vilnius là hành động hoàn toàn vô trách nhiệm.
Phát biểu trên đài truyền hình nhà nước vào ngày 11/9 khi được hỏi về kế hoạch trên, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov khẳng định, đây sẽ là "một bước ngoặt rất nghiêm trọng làm leo thang căng thẳng".
"Nếu có vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nhằm vào chúng tôi, thì lãnh thổ của nước đó sẽ nằm trong tầm ngắm của vũ khí hạt nhân của chính chúng tôi", vị phát ngôn viên cho biết.
Minh Đức (Theo LRT, Arab News)
