Siết chặt kiểm soát trị giá hải quan, ngăn chặn gian lận thuế mùa cao điểm cuối năm
Mùa cao điểm cuối năm với bài toán chống thất thu ngân sách
Theo Cục Hải quan, thời điểm cuối năm 2026, cận kề dịp Tết Dương lịch 2027 và Tết Nguyên đán Đinh Mùi, nhu cầu tiêu dùng đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu như rượu, bia, đồ uống, bánh kẹo, thiết bị điện gia dụng, hàng tiêu dùng, gạch, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng... thường có xu hướng tăng cao. Các doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh nhập khẩu hàng hóa để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước.
Đáng chú ý, các mặt hàng này thường có thuế suất nhập khẩu cao, một số mặt hàng còn chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, tiềm ẩn nguy cơ gian lận thương mại về trị giá hải quan, "khai bớt, khai giảm" trị giá hàng hóa nhằm làm giảm số thuế phải nộp, gây thất thu ngân sách nhà nước.
Kiểm tra chặt chẽ trị giá khai báo của doanh nghiệp để xác định dấu hiệu nghi vấn
Để tăng cường quản lý nhà nước về hải quan, ngăn chặn tình trạng gian lận qua khai báo trị giá thấp, Cục Hải quan yêu cầu chi cục trưởng các chi cục hải quan khu vực tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về công tác quản lý trị giá hải quan trong toàn đơn vị.
Theo đó, các đơn vị phải tổ chức kiểm tra chặt chẽ trị giá khai báo của doanh nghiệp để xác định dấu hiệu nghi vấn; thực hiện tham vấn, xác định trị giá hải quan theo đúng quy định tại Điều 25 Thông tư số 38/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung tại khoản 12 Điều 1 Thông tư số 121/2025/TT-BTC và các quy định liên quan tại Thông tư số 39/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 60/2019/TT-BTC.
Trọng tâm kiểm soát là các nhóm hàng tiềm ẩn nguy cơ gian lận trị giá như rượu, bia, đồ uống, bánh kẹo, thiết bị điện gia dụng, hàng tiêu dùng, gạch, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng.
Cục Hải quan đặc biệt yêu cầu đánh dấu nghi vấn và thực hiện tham vấn đầy đủ đối với hàng hóa có trị giá khai báo thấp hơn mức giá tham chiếu tại Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu rủi ro về trị giá và cơ sở dữ liệu trị giá hải quan, không để xảy ra tình trạng bỏ lọt hàng hóa có dấu hiệu nghi vấn.
Đồng thời, nghiêm cấm việc tổ chức tham vấn qua loa, chiếu lệ rồi kết luận chưa đủ cơ sở bác bỏ trị giá khai báo; hoặc sau khi bác bỏ trị giá khai báo nhưng lại xác định trị giá thấp hơn cơ sở dữ liệu trị giá hải quan.
Ngoài ra, Cục Hải quan yêu cầu các chi cục hải quan khu vực phải cập nhật đầy đủ, kịp thời kết quả kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá hải quan vào Hệ thống GTT02 theo quy định tại Quyết định số 181/QĐ-CHQ ngày 28/1/2026 và Quyết định số 1018/QĐ-CHQ ngày 22/6/2026, đồng thời cập nhật vào các hệ thống liên quan khác theo quy định.
Cùng với đó, các đơn vị phải thường xuyên rà soát, thu thập thông tin để đề xuất Cục Hải quan sửa đổi, bổ sung mức giá tham chiếu tại Danh mục rủi ro về trị giá đối với những mặt hàng chưa có mức giá tham chiếu; hoặc điều chỉnh mức giá tham chiếu đối với mặt hàng có mức giá khai báo và thông tin thu thập được biến động tăng hoặc giảm 10% so với mức giá tham chiếu tại Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu rủi ro về trị giá theo quy định.
Xử lý nghiêm cán bộ, công chức buông lỏng quản lý
Cục Hải quan cũng yêu cầu bộ phận nghiệp vụ hằng ngày rà soát việc kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá hải quan và cập nhật dữ liệu vào hệ thống của các hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu trực thuộc quản lý, kịp thời phát hiện tồn tại để chấn chỉnh.
Đối với công tác kiểm tra sau thông quan, bộ phận Phúc tập và kiểm tra sau thông quan được giao tổ chức thu thập thông tin, rà soát, kiểm tra sau thông quan theo dấu hiệu vi phạm đối với các mặt hàng trọng điểm, tiềm ẩn rủi ro gian lận về trị giá.
Bên cạnh trách nhiệm của các chi cục hải quan khu vực, Ban Nghiệp vụ thuế hải quan có nhiệm vụ tăng cường thu thập thông tin, theo dõi, rà soát việc kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá hải quan và cập nhật kết quả vào hệ thống của các đơn vị. Đặc biệt, tập trung vào hàng hóa nhập khẩu có nhu cầu tăng cao dịp cuối năm để kịp thời phát hiện, tham mưu chỉ đạo đối với các trường hợp thực hiện không đúng quy định.
Cục Hải quan đồng thời yêu cầu xem xét, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật về cán bộ công chức đối với những trường hợp không thực hiện đúng quy định trong công tác kiểm tra, tham vấn, xác định trị giá hải quan.
