Hội thảo "Xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, đổi mới mô hình phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở Việt Nam giai đoạn 2026-2030" - Ảnh: chinhphu.vn
Đây là vấn đề được đặt ra tại hội thảo "Xác lập mô hình tăng trưởng mới gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số, đổi mới mô hình phát triển kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở Việt Nam giai đoạn 2026-2030" do Bộ Tài chính tổ chức ngày 8/9 tại Hà Nội.
Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) cho biết, dư địa của một số động lực truyền thống đang thu hẹp, trong khi cạnh tranh quốc tế ngày càng dựa nhiều vào công nghệ, năng suất, nguồn nhân lực và khả năng tham gia các chuỗi giá trị có giá trị gia tăng cao.
Do đó, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ đặt ra yêu cầu về tốc độ mà còn đòi hỏi thay đổi cách tạo ra tăng trưởng, từ gia tăng đầu vào sang dựa nhiều hơn vào năng suất, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia, cơ cấu lại đầu tư, hệ thống tài chính và doanh nghiệp cần trở thành trọng tâm của quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng.
Ông Lực cho rằng trọng tâm của mô hình mới là nâng đóng góp của TFP thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục - đào tạo, hiệu quả thị trường, hạ tầng và thể chế.
Một yêu cầu quan trọng là nâng hiệu quả từng đồng vốn. Hệ số ICOR của nền kinh tế hiện ở mức 6,43, trong khi mục tiêu giai đoạn tới là vừa duy trì tỷ lệ đầu tư toàn xã hội khoảng 40% GDP, vừa đưa ICOR xuống khoảng 4-4,6.
Theo ông Lực, đây là một trong những điều kiện để chuyển trọng tâm tăng trưởng từ vốn và lao động sang TFP (Năng suất các nhân tố tổng hợp).
Ở góc nhìn về các động lực tăng trưởng, ông Lực cho rằng Việt Nam có một số động lực chính có thể đóng góp thêm vào GDP.
Trong đó, chuyển đổi số nếu làm tốt có thể đóng góp thêm 1-1,2% GDP mỗi năm. Cải cách thể chế, đặc biệt cắt giảm thủ tục hành chính và khơi thông nguồn lực, có thể đóng góp thêm 0,8-1% GDP. Các đầu tàu kinh tế cũng còn dư địa lớn. Theo ông Lực, 7 tỉnh, thành phố lớn gồm Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Bình Dương và Quảng Ninh đang đóng góp 64% GDP. Nếu mỗi đầu tàu bứt phá thêm, cả nước sẽ tăng trưởng nhanh.
Bên cạnh đó, chuyển đổi xanh vừa là xu thế bắt buộc, vừa mở ra cơ hội thu hút nguồn vốn xanh. Nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm hệ số ICOR xuống khoảng 4-4,5 thay vì trên 6 hiện nay cũng góp phần cải thiện chất lượng và tốc độ tăng trưởng.
Để khai thác các động lực này, ông Lực cho rằng trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế. "Cần một luật sửa nhiều luật" bởi doanh nghiệp hiện rất ngại sự chồng chéo giữa các luật, đồng thời, cần cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm để khơi thông tâm lý e ngại. Cải cách thị trường tài chính cần đi cùng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, bảo đảm chất lượng đào tạo gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, theo tính toán, các động lực tăng trưởng mới có thể giúp GDP tăng thêm khoảng 2,8-3,7 điểm phần trăm mỗi năm. Trong đó, khoa học công nghệ và chuyển đổi số đóng góp thêm 0,8-1,2 điểm phần trăm; cải cách thể chế 0,3-0,7 điểm phần trăm; thúc đẩy các đầu tàu và liên kết vùng 0,5-0,8 điểm phần trăm; chuyển đổi xanh 0,2-0,3 điểm phần trăm và xử lý các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực 0,3-0,7 điểm phần trăm.
Bên cạnh đó, TS. Cấn Văn Lực cho rằng cải cách thị trường tài chính cần gắn với yêu cầu huy động, phân bổ nguồn lực, đồng thời duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và điều chỉnh giảm lãi suất có trọng tâm cho các lĩnh vực ưu tiên. Qua đó, nâng cao chất lượng tăng trưởng, giảm ICOR và tăng năng suất lao động phải đi cùng cải cách thị trường tài chính. Từ đó, bài toán vốn giai đoạn 2026-2030 không chỉ là có bao nhiêu vốn mà còn là vốn đi vào đâu và tạo ra bao nhiêu giá trị.
Anh Minh
