Tại phiên chất vấn, đại biểu (ĐB) Vũ Tiến Anh, Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Gia Lai đã đưa ra vấn đề liên quan tới việc phân bổ vốn dựa trên nguồn thu sử dụng đất cho các dự án trong khi thực tế chưa thu được. Theo ông, việc trình các dự án như thế giống như việc "đếm chim bay".
Giải ngân cao hơn mức trung bình chung cả nước
Tại phiên giải trình, Sở Tài chính tỉnh Gia Lai thông tin kết quả phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, tính đến 30/7, con số này là 9.323 tỷ đồng, chưa đầy 34% kế hoạch. Trong khi, ngay từ đầu năm UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND tỉnh xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tậm, đặt mục tiêu là hết quý III/2026 tỷ lệ giải ngân đạt trên 60%, hết quý IV đạt trên 90% và chậm nhất tới 31/1/2027 phải giải ngân xong 100%.
Ông Rah Lan Chung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Gia Lai chủ trì.
Tính đến cuối tháng 8/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đã thay đổi hoàn toàn. Theo đó, Ban Quản lý các dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai, đơn vị có khối lượng vốn lớn nhất tỉnh (10.811 tỷ đồng), từ chỗ giải ngân đạt 21,8% vào cuối tháng 7 đã tăng lên 75,61% vào cuối tháng 8. Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh đạt 63,09%, Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh 54,48%, Ban Quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đạt 55,37%...
"Tính đến thời điểm gần nhất, tỷ lệ giải ngân chung của toàn tỉnh đã đạt 62,85% so với chỉ tiêu Trung ương giao và 56,25% so với chỉ tiêu HĐND tỉnh giao. Đây mức cao hơn bình quân chung của cả nước", ông Nguyễn Hữu Quế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho hay.
Ông Trần Cang, Giám đốc Sở Tài chính Gia Lai giải trình.
Dù tỷ lệ giải ngân khả quan như thế, song theo như lãnh đạo Sở Tài chính, bức tranh giải ngân của tỉnh cũng chưa toàn diện. Bên cạnh những chủ đầu tư đã có bước "nhảy vọt" đáng kể về tiến độ giải ngân, có những đơn vị khác lại rất thấp như Sở Nông nghiệp và Môi trường (3,23%), Sở Y tế (6,84%), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (9,51%). Điều đáng chú ý là dù vốn không lớn, song các dự án của 3 chủ đầu tư nêu trên lại vướng mắc rất nhiều, từ thủ tục đầu tư tới triển khai thực tế.
Ông Nguyễn Hữu Quế, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai làm rõ thêm về công tác giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
Một nút thắt khác cũng được mổ xẻ tại phiên họp là nguồn thu từ tiền sử dụng đất. Đây chính là nguồn vốn chủ yếu của các dự án hạ tầng đầu tư phát triển của tỉnh, song tới 30/7 mới thu được 21,3% so với kế hoạch, dẫn tới tiến độ giải ngân chậm.
Đại biểu chất vấn nguồn vốn thừa- thiếu không hợp lý
Sau phiên giải trình, các đại biểu tập trung chất vấn, yêu cầu lãnh đạo Sở Tài chính làm rõ nhiều nội dung cụ thể, không trả lời chung chung. ĐB Vũ Tiến Anh, Chánh Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Gia Lai, đề nghị Sở Tài chính làm rõ số liệu, cụ thể của từng dự án, không ghi vướng mắc chung chung, không chỉ rõ vướng ở đâu, ai chịuị trách nhiệm.
Theo ĐB Vũ Tiến Anh, nguyên nhân chậm giải ngân thường xoay quanh 4 nhóm vấn đề cụ thể: thiếu vốn, không có khối lượng, phân bổ vốn chậm và vướng giải phóng mặt bằng. Do đó, phải cụ thể hóa tới từng dự án cụ thể để bóc tách rõ được nguyên nhân vướng ở đâu, ai chịu trách nhiệm cho sự chậm trễ đó.
Quang cảnh buổi làm việc.
"Một vấn đề không mới nhưng năm nào cũng lặp lại. Đó là có tình trạng dự án làm tốt nhưng thiếu tiền giải ngân.Trong khi có những dự án chậm thì giữ tiền không tiêu được, mà việc điều chuyển vốn giữa 2 nhóm này còn chậm, dù Luật Ngân sách mới đã nới thời gian điều chỉnh tới tận 15/12. Đừng chờ đến đúng hạn mới làm, mà Sở Tài chính cần chủ động tham mưu điều chuyển ngay khi thấy rõ dự án không có khả năng giải ngân hết vốn", ĐB Vũ Tiến Anh, nêu.
ĐB Vũ Tiến Anh cũng nêu thêm một vấn đề đó là "đếm chim bay" khi nói về việc trình các dự án dựa trên nguồn thu tiền sử dụng đất, trong khi thực tế nguồn này chưa thu được. "Sở Tài chính làm rõ giải pháp thu tiền sử dụng đất. Chứ như bây giờ chưa thu được nhưng ngay từ đầu năm là trình rất nhiều dự án, tức là đang "đếm chim bay", ĐB Vũ Tiến Anh, nêu rõ.
ĐB Vũ Tiến Anh chất vấn
Tiếp nối mạch chất vấn này, ĐB Nguyễn Trung Kiên, Phó Trưởng ban Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh đã yêu cầu Sở Tài chính nhìn thẳng vào con số 21,3 % thu nguồn sử dụng đất sẽ tác động tới tiến độ giải ngân các dự án thế nào. Đặc biệt là nguồn thu này chi cho các dự án đầu tư phát triển của tỉnh mà các chủ đầu tư đang phụ thuộc vào nguồn thu này như Ban Quản lý dự án Giao thông và Dân dụng, Trung tâm Phát triển Quỹ đất tỉnh, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh.
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên chất vấn
"Trong khi toàn tỉnh là nỗ lực thực hiện đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, thì báo cáo lại chỉ ra cái nhóm các sở chuyên ngành là có tỷ lệ giải ngân thấp, cụ thể như 3 đơn vị đã được nêu ra ở trên. Giám đốc Sở Tài chính làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về tài chính đầu tư của Sở khi để xảy ra tình trạng trì trệ ở một số sở chuyên môn như thế này?", ĐB Kiên nêu thâm tại phiên chất vấn.
Nhìn thẳng vấn đề, giải quyết từng điểm nghẽn
Trả lời chất vấn, ông Trần Cang, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai nhìn nhận rằng, khả năng giải ngân đạt 100% vào cuối năm rất khó khăn. Nguyên nhân có cả khách quan lẫn chủ quan, từ thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng đến sự đôn đốc chưa quyết liệt của chính các chủ đầu tư.
Theo ông Cang, về vấn đề điều chuyển vốn, đây không phải là việc có thể làm ngay mà phải chờ chủ đầu tư xác định rõ khả năng thì Sở mới có thể tham mưu UBND tỉnh thực hiện điều chỉnh phù hợp được. Còn về việc ví von "đếm chim bay" như ĐB Vũ Tiến Anh nêu ra chưa thực sự phù hợp. Do khó khăn trong thu tiền sử dụng đất, tỉnh buộc phải xây dựng các kịch bản điều hành, xác định thứ tự ưu tiên phân bổ vốn theo khả năng thực tế.
Việc giải ngân quyết định lớn tới tiến độ các dự án.
Để làm rõ hơn vấn đề chậm giải ngân vốn đầu tư công, tại phiên chất vấn, đại diện Sở Y tế tỉnh Gia Lai cũng đã giải trình làm vấn đề này. Theo đó, tỷ lên 6,84% (tính đến 30/7/2026) được tính trên gói vốn 172 tỷ đồng sau điều chỉnh, trong đó có 136 tỷ đồng cho bệnh án điện tử và thiết bị công nghệ thông tin mới chuyển về đầu tháng 7. Nhờ đẩy nhanh ngay sau đó, đến cuối tháng 8 tỷ lệ giải ngân của sở đã lên 50, 96%, mục tiêu là hoàn thành phần lọc máu tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Bồng Sơn vào tháng 10/2026.
Khép lại phiên giải trình, ông Rah Lan Chung, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Gia Lai đã đưa ra kết luận, yêu cầu mọi con số phải gắn với một cái tên cụ thể chịu trách nhiệm, mốc thời gian cụ thể, không chấp nhận những giải pháp nói chung chung "sẽ rà soát", "sẽ nghiên cứu".
"Trong tháng 9/2026, Sở Tài chính phải rà soát toàn bộ kế hoạch đầu tư công đến từng dự án, từng nguồn vốn, phân loại rõ dự án nào còn khả năng giải ngân hết, dự án nào cần tháo gỡ và dự án nào không còn khả năng thực hiện để điều chỉnh vốn đúng thẩm quyền theo Luật Đầu tư công. Nếu cuối tháng 10/2026 xảy ra hụt thu tiền sử dụng đất, Sở phải chủ động tham mưu ngay giải pháp tài chính. Công tác quyết toán vốn đầu tư dự án cũng được yêu cầu rà soát song song, không để công trình hoàn thành, bàn giao sử dụng nhưng hồ sơ quyết toán tồn đọng", Chủ tịch HĐND tỉnh Gia Lai Rah Lan Chung, nhấn mạnh. Đồng thời, đề nghị UBND tỉnh báo cáo kết quả thực hiện kết luận chậm nhất ngày 15/10/2026.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai: Không vì áp lực thu ngân sách mà hạ giá đất, làm trái quy định
