Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố sẽ "mở khóa" hơn 16,4 tỷ Euro quỹ bị đóng băng dành cho Hungary, đồng thời ca ngợi những tiến bộ bước đầu trong cải cách tại quốc gia Trung Âu dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng mới, Péter Magyar.
"Chúng ta đã có thể cảm nhận được một làn gió của sự đổi thay mạnh mẽ trên khắp Hungary", bà Von der Leyen nói trong một cuộc họp báo chung với ông Magyar tại Brussels ngày 29/5. "Chỉ trong vài tuần, ngài đã thúc đẩy những cải cách đã bị trì hoãn từ lâu", bà nói với tân Thủ tướng Hungary.
Tuyên bố này là một chiến thắng lớn đối với ông Magyar, người đã đánh bại người tiền nhiệm Viktor Orbán, một nhà lãnh đạo lâu năm theo chủ nghĩa dân tộc, trong cuộc bầu cử hồi tháng 4.
Chỉ trong vài tuần sau khi nhậm chức, chính phủ bảo thủ nhưng theo đuổi đường lối "thân châu Âu" của ông Magyar đã thúc đẩy hàng loạt cải cách quan trọng, đủ để khiến EU tin tưởng và sẵn sàng giải ngân khoản tiền lớn.
Khoản 16,4 tỷ Euro bao gồm khoảng 10 tỷ Euro từ Quỹ Phục hồi và Ổn định (RRF) sau đại dịch, cùng 2,2 tỷ Euro liên quan đến tự do học thuật và 4,2 tỷ Euro từ Quỹ Gắn kết.
Trước đó, EU đã đóng băng gần 18 tỷ Euro vì lo ngại về tham nhũng, suy thoái dân chủ và cách xử lý các vấn đề xã hội dưới thời ông Orbán.
Khoảng 2 tỷ Euro quỹ gắn kết đã bị mất vĩnh viễn do hết hạn, và hơn 530 triệu Euro vẫn bị đóng băng liên quan đến di cư, tị nạn và quyền LGBT.
Việc "mở khóa" quỹ cho Hungary tương tự trường hợp của Ba Lan năm 2024, khi chính phủ của ông Donald Tusk cam kết cải cách và nhanh chóng nhận được dòng tiền từ Brussels.
Thủ tướng Hungary Peter Magyar và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Brussels, Bỉ, ngày 29/5/2026. Ảnh: Anadolu
Đối với Hungary, đây là "liều thuốc" cần thiết cho nền kinh tế đang gặp khó khăn. Chính phủ mới thừa hưởng mức thâm hụt ngân sách lớn, có thể lên tới 6,2% GDP năm 2026.
Thủ tướng Magyar khẳng định sẽ sử dụng nguồn vốn này để "xây dựng lại Hungary, kích thích kinh tế, khôi phục và phát triển dịch vụ công, nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp vừa và nhỏ".
Ông ca ngợi cuộc gặp của mình với bà Von der Leyen ở Brussels là một bước đột phá, nhưng Hungary vẫn còn một chặng đường dài phải đi trước khi nhận được hàng tỷ Euro tiền quỹ của EU.
Theo Politico, các quan chức Ủy ban châu Âu đưa ra mô tả thận trọng hơn, cho biết rằng đây mới là thỏa thuận chính trị ở mức nguyên tắc. Hungary vẫn phải hoàn tất danh sách cải cách cụ thể và nộp kế hoạch sửa đổi trước ngày 31/8 để chính thức nhận tiền.
"Chúng tôi chưa đồng ý giải ngân các khoản tiền", một quan chức cấp cao của Ủy ban nói với Politico. "Chúng tôi đã đồng ý về một danh sách các cam kết, nếu hoàn thành trước ngày 31/8, sẽ kích hoạt việc thanh toán các khoản tiền đó".
Dù vậy, việc đạt được thỏa thuận nhanh chóng đã thể hiện rõ ý chí chính trị của cả hai bên trong việc tái thiết mối quan hệ.
Sự thay đổi tại Hungary không chỉ mang ý nghĩa tài chính. Nó mở ra cơ hội để EU thúc đẩy các hồ sơ bị ông Orbán chặn trước đây, đặc biệt là tiến trình kết nạp Ukraine vào khối 27 quốc gia này.
Ông Magyar cũng đã có những hành động biểu tượng mạnh mẽ, ví dụ như bỏ kế hoạch rút Hungary khỏi Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và cho phép tổ chức diễu hành Pride tháng 6 tại Budapest – điều từng bị cấm dưới thời ông Orbán.
Với ông Magyar, thử thách thực sự mới bắt đầu. Ông phải chứng minh rằng những cải cách không chỉ trên giấy mà còn đi vào thực tế, đồng thời cân bằng giữa kỳ vọng của cử tri Hungary và yêu cầu từ Brussels.
Minh Đức (Theo France24, Politico EU)
