Giao diện Trung tâm IOC THADS hỗ trợ lãnh đạo và các cơ quan thi hành án theo dõi dữ liệu, chỉ số nghiệp vụ tập trung trên phạm vi toàn quốc. Ảnh: Cục Quản lý THADS
THADS là khâu đưa bản án, quyết định của Tòa án và các cơ quan có thẩm quyền ra thi hành trên thực tế, góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền, lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Vì vậy, yêu cầu đối với công tác quản lý không chỉ là tổng hợp kết quả về việc, về tiền theo từng kỳ báo cáo mà còn phải theo dõi được tiến độ, kịp thời nhận diện những hạn chế, khó khăn, vướng mắc để có biện pháp chỉ đạo phù hợp.
Áp lực từ mô hình mới và yêu cầu dữ liệu kịp thời
Từ ngày 01/7/2025, Hệ thống THADS vận hành theo mô hình mới: 34 cơ quan THADS tỉnh, thành phố trực tiếp quản lý 355 Phòng THADS khu vực (được sắp xếp lại từ hơn 700 Chi cục THADS cấp huyện). Phạm vi quản lý rộng hơn, số lượng việc và tiền phải thi hành tiếp tục tăng với nhiều vụ việc phức tạp, trong khi đội ngũ công chức tiếp tục được tinh gọn. Thực tế này đòi hỏi phải đổi mới phương thức điều hành, giảm phụ thuộc vào báo cáo thủ công có độ trễ.
Bên cạnh việc thích ứng với mô hình mới, công tác quản lý THADS đòi hỏi thông tin phải ngày càng cụ thể và kịp thời. Nếu chỉ dựa vào báo cáo tháng, báo cáo quý hay báo cáo chuyên đề, cơ quan quản lý rất khó theo dõi thường xuyên các biến động trong quá trình tổ chức thi hành án. Trong khi đó, việc nắm bắt dữ liệu hằng ngày sẽ cho biết chi tiết kết quả thi hành xong về việc, về tiền; mức độ tăng, giảm của từng địa phương; tiến độ so với ngày trước đó; đồng thời hỗ trợ xác định chính xác đơn vị, lĩnh vực hoặc nhóm việc cần tập trung theo dõi.
Mặt khác, việc chỉ đạo điều hành cần có tính cụ thể và có cơ sở rõ ràng để kiểm tra kết quả. Thay vì chỉ ghi nhận chung chung một đơn vị chưa đạt tiến độ hay chỉ tiêu, cơ quan quản lý cần nắm thông tin chi tiết về mức còn thiếu, diễn biến những ngày gần nhất, nguyên nhân cụ thể và kết quả có được sau khi ban hành chỉ đạo, đôn đốc.
Trước những yêu cầu thực tiễn đó, IOC THADS đã được xây dựng. Hệ thống ra đời nhằm hỗ trợ Lãnh đạo Cục và cơ quan THADS các cấp theo dõi sát tình hình trên cơ sở dữ liệu cập nhật thường xuyên, xuyên suốt từ phạm vi toàn quốc đến từng địa phương, đơn vị và khi cần thiết có thể truy xuất đến từng chấp hành viên, vụ việc cụ thể.
Quá trình xây dựng IOC THADS nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao từ Ban Thường vụ Đảng ủy, Lãnh đạo Bộ Tư pháp và Ban Chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Tư pháp. Hệ thống không đơn thuần là một nhiệm vụ công nghệ thông tin mà gắn liền với yêu cầu đổi mới phương thức quản lý dựa trên dữ liệu. Các văn bản pháp lý quan trọng đã tạo cơ sở triển khai gồm Thông báo kết luận số 77/TB-BTP ngày 30/8/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp và Quyết định số 3439/QĐ-BTP ngày 08/12/2025 của Bộ Tư pháp phê duyệt nhiệm vụ, dự toán kinh phí thuê dịch vụ.
Trước khi có IOC, Nền tảng số THADS đã hình thành nguồn dữ liệu nghiệp vụ tương đối lớn. Tuy nhiên, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị quản lý khi được tổng hợp, phân tích và trình bày đúng nhu cầu điều hành. Do đó, IOC được thiết kế như một lớp hỗ trợ điều hành trên nền dữ liệu số, giúp kết nối, so sánh dữ liệu theo thời gian, xem theo từng cấp và hỗ trợ phát hiện các dấu hiệu chậm tiến độ hay bất thường. Dù vậy, việc đánh giá và đưa ra quyết định xử lý cuối cùng vẫn thuộc về trách nhiệm của người có thẩm quyền.
5 nguyên tắc cốt lõi trong xây dựng và vận hành IOC THADS
Để bảo đảm hệ thống vận hành sát thực tế, Cục Quản lý THADS đã xác định 5 nguyên tắc chủ yếu trong quá trình xây dựng IOC.
Thứ nhất, xuất phát từ yêu cầu quản lý, không xuất phát đơn thuần từ khả năng công nghệ. Mỗi chỉ số đưa lên hệ thống phải làm rõ nội dung phản ánh, đối tượng sử dụng và ý nghĩa chỉ đạo. Với các chỉ tiêu về việc và tiền, ngoài tỷ lệ đạt được, hệ thống phải chỉ ra đơn vị đạt tiến độ, đơn vị còn thấp, mức còn thiếu và các yếu tố ảnh hưởng. Đối với thủ tục hành chính, hệ thống phản ánh số hồ sơ quá hạn, xu hướng tăng giảm và đơn vị cần xử lý, thay vì chỉ cung cấp số liệu tổng hợp chung.
Thứ hai, bảo đảm khả năng theo dõi từ tổng thể đến chi tiết. Lãnh đạo Cục có thể bao quát toàn quốc; cơ quan THADS cấp tỉnh theo dõi các Phòng THADS khu vực trực thuộc; khi phát hiện vấn đề có thể xem chi tiết đến từng Chấp hành viên và vụ việc. Ngoài các nhiệm vụ thường xuyên, IOC còn cho phép xây dựng bảng điều hành (dashboard) và bộ chỉ số phục vụ nhiệm vụ trọng tâm, đột xuất. Điển hình là việc hệ thống đã được dùng để theo dõi Chiến dịch 100 ngày tăng cường thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và theo dõi kết quả thi hành các vụ án tham nhũng, kinh tế trọng điểm thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Thứ ba, tăng khả năng theo dõi thường xuyên, không phụ thuộc vào các kỳ báo cáo cố định. Dữ liệu được so sánh theo ngày, tuần để nhận diện xu hướng biến động. Sau khi phát lệnh chỉ đạo, dữ liệu tiếp tục được theo dõi để đánh giá sự chuyển biến, giúp bổ sung nguồn thông tin thường xuyên cho công tác điều hành.
Thứ tư, từng bước tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn. IOC khai thác dữ liệu từ Nền tảng số THADS, phần mềm kế toán nghiệp vụ, Hệ thống văn bản điều hành của Bộ, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung và các nguồn dữ liệu khác. Ở giai đoạn chuyển tiếp, những nguồn chưa thể kết nối tự động vẫn được cập nhật qua 13 biểu mẫu, làm cơ sở xác định các nguồn cần ưu tiên kết nối tiếp theo.
Thứ năm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ở mức hỗ trợ, không thay thế con người. AI hỗ trợ tổng hợp, so sánh, phát hiện bất thường hay đưa ra gợi ý, cảnh báo. Tuy nhiên, các kết quả này bắt buộc phải được kiểm tra, đối chiếu trước khi sử dụng. Cảnh báo của hệ thống không phải là kết luận sai phạm và không thay thế đánh giá nghiệp vụ của Chấp hành viên hay quyết định của người có thẩm quyền.
Mặc dù đạt kết quả bước đầu, IOC THADS vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Một số nguồn dữ liệu chưa được kết nối tự động, việc cập nhật một số nội dung còn thực hiện thủ công. Chất lượng, tính đồng bộ của dữ liệu, các chỉ số, bảng điều hành và ngưỡng cảnh báo cũng cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh theo thực tiễn.
Cục Quản lý THADS đang hoàn thiện quy định về quản lý, vận hành, khai thác IOC; xác định rõ trách nhiệm của từng cấp và từng bước mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu với Nền tảng số THADS và các hệ thống liên quan. IOC cũng được khai thác trong giao ban, theo dõi chỉ tiêu, kiểm tra và đánh giá kết quả nhiệm vụ.
Việc xây dựng IOC nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong mô hình tổ chức mới, giúp các cấp nắm tình hình kịp thời, phát hiện sớm vấn đề và có thêm cơ sở dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành. Hiệu quả của hệ thống phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối, quy trình vận hành và việc khai thác trong thực tế.
Diệu Anh
