Ít ai ngờ rằng nữ tiến sĩ từng miệt mài trong các phòng nghiên cứu về tội phạm công nghệ cao lại có ngày góp mặt trong chương trình chinh phục không gian của Trung Quốc.
Lai Ka-ying, nữ phi hành gia đầu tiên đến từ Hong Kong (Trung Quốc), được lựa chọn giữ vai trò chuyên gia tải trọng trong sứ mệnh tàu vũ trụ Thần Châu 23. Ảnh: Wang Xiayang/Dotdotnews
Theo Giáo sư Chow Kam-pui, người hướng dẫn tiến sĩ của Lai Ka-ying tại Đại học Hong Kong (Trung Quốc), lần đầu tiên ông nghe học trò tiết lộ về giấc mơ đặc biệt này là vào năm 2023. Trong một buổi gặp mặt đồng nghiệp, Lai cho biết cô đang tham gia tuyển chọn chuyên gia tải trọng cho chương trình vũ trụ có người lái, thông tin khiến nhiều người bất ngờ.
Các đồng nghiệp khi đó lo ngại cô khó có thể chịu đựng được những điều kiện khắc nghiệt của chuyến bay vũ trụ như trạng thái không trọng lực hay lực gia tốc lớn khi phóng tàu.
Tuy nhiên, Lai cho biết cô đã vượt qua các bài kiểm tra thể lực ban đầu. Nhóm nghiên cứu cũng nhắc tới việc cô sẽ phải xa 3 người con trong thời gian huấn luyện kéo dài. Nữ tiến sĩ thừa nhận sẽ rất nhớ các con, nhưng tin tưởng gia đình có thể sắp xếp ổn thỏa việc chăm sóc.
Lai Ka-ying, nữ phi hành gia đầu tiên đến từ Đặc khu hành chính Hong Kong (Trung Quốc) . Ảnh: Wang Xiayang/Dotdotnews
Lai Ka-ying hoàn thành chương trình cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ tại Đại học Hong Kong (Trung Quốc). Sau khi tốt nghiệp thạc sĩ chuyên ngành mật mã học năm 2007, cô tình nguyện tham gia nhóm nghiên cứu của giáo sư Chow để nghiên cứu về điều tra tội phạm công nghệ cao. Đến năm 2011, cô hoàn thành chương trình tiến sĩ.
Theo giáo sư Chow, Lai là người cực kỳ chú trọng chi tiết. Sự cẩn thận của cô thể hiện cả trong những việc nhỏ như nhắc đồng nghiệp tiêm vắc xin trước chuyến đi dự hội thảo khoa học ở Nam Phi.
Trong thời gian làm nghiên cứu sinh, Lai đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hệ thống phối hợp với cơ quan hải quan địa phương nhằm theo dõi hàng giả trên các nền tảng đấu giá trực tuyến.
Chỉ sau một năm triển khai, hệ thống này đã hỗ trợ điều tra hơn 120 vụ việc và giải quyết thành công gần 70 vụ, góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật.
Theo The Standard, năng lực chuyên môn nổi bật của Lai cũng khiến giáo sư Chow tiến cử cô làm nhân chứng chuyên gia trong một vụ án lừa đảo mạng ngay cả trước khi cô tốt nghiệp. Sau này, cô gia nhập lực lượng cảnh sát để tiếp tục công việc trong lĩnh vực này.
Tên lửa Trường Chinh 2F đưa tàu chở người Thần Châu 23 cất cánh từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền ngày 24/5. Ảnh:
Dù nền tảng học thuật không liên quan trực tiếp tới kỹ thuật hàng không vũ trụ, giáo sư Chow cho rằng khả năng tập trung cao độ, sự kiên nhẫn, tư duy phân tích độc lập và năng lực xử lý lượng dữ liệu lớn của Tiến sĩ Lai khiến cô đặc biệt phù hợp với vai trò chuyên gia tải trọng.
Sau khi được chọn vào nhóm phi hành gia thứ tư và bước vào chương trình huấn luyện kéo dài hai năm, Giáo sư Chow cho biết ông không còn liên lạc trực tiếp với học trò cũ mà chỉ theo dõi hành trình của cô qua các phương tiện truyền thông.
Dù sứ mệnh sắp tới đầy áp lực, ông hoàn toàn tin tưởng Lai có thể vượt qua mọi thử thách.
Khi học trò cũ chuẩn bị lên Trạm vũ trụ Thiên Cung, Giáo sư Chow cho biết ông vừa vui mừng vừa hồi hộp.
Ông gửi lời chúc cô có một chuyến đi thuận lợi và hy vọng cô sẽ chụp được nhiều bức ảnh đẹp từ ngoài không gian.
Theo ông, việc quan sát và ghi lại hình ảnh Trái Đất từ quỹ đạo cũng chính là cách thể hiện rõ nét triết lý giáo dục cốt lõi của Đại học Hong Kong: Luôn giữ góc nhìn toàn cầu.
Phi hành đoàn Thần Châu 23 (từ trái sang phải) gồm: chuyên gia tải trọng Lai Ka-ying, chỉ huy Zhu Yangzhu, phi công Zhang Zhiyuan.
Phi hành đoàn Thần Châu 23 gồm: chỉ huy Zhu Yangzhu cùng hai phi hành gia Zhang Zhiyuan và Lai Ka-ying - người Hong Kong đầu tiên bay lên vũ trụ. Tàu chở người tiếp theo, Thần Châu 24, dự kiến phóng cuối năm nay, sẽ đưa một phi hành gia người Pakistan tới trạm Thiên Cung. Tuy nhiên, vị khách quốc tế đầu tiên đến trạm chỉ ở lại ngắn ngày, sau đó thế chỗ một phi hành gia trên tàu Thần Châu 23 ban đầu để trở về Trái Đất. Trong khi đó, phi hành gia bị thế chỗ sẽ tiếp tục ở lại trạm, nâng tổng thời gian sống trên quỹ đạo dự kiến lên thành một năm.
Theo nhà vật lý thiên văn Richard de Grijs, giáo sư tại Đại học Macquarie (Australia), những vấn đề chính với cơ thể người khi sống dài hạn ngoài vũ trụ gồm giảm mật độ xương, teo cơ bắp, phơi nhiễm bức xạ, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi về hành vi và tâm lý. Ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của các hệ thống tái chế nước, không khí, cũng như khả năng xử lý tình huống y tế khẩn cấp khi ở xa Trái Đất.
Theo nhà thiên văn học Richard de Grijs, việc triển khai các nhiệm vụ kéo dài tới một năm cho thấy Trung Quốc đang từng bước hoàn thiện năng lực vận hành trạm vũ trụ Thiên Cung với mục tiêu duy trì sự hiện diện lâu dài của con người ngoài không gian. Ông cho rằng đây là bước đi quan trọng để chuẩn bị cho các kế hoạch đưa người lên Mặt Trăng và tiến xa hơn vào không gian sâu trong tương lai. Trả lời AFP, ông nhận định một năm làm việc liên tục trên quỹ đạo sẽ tạo ra những yêu cầu hoàn toàn khác đối với cả con người lẫn hệ thống kỹ thuật so với các sứ mệnh Thần Châu có thời gian ngắn trước đây.
Thần Châu 23 là chuyến bay có người lái thứ 11 đến trạm vũ trụ Thiên Cung - cơ sở nghiên cứu không gian lớn nhất và duy nhất có người sinh sống thường xuyên trong chương trình vũ trụ của Trung Quốc. Quá trình xây dựng Thiên Cung bắt đầu từ tháng 4/2021 khi module lõi Thiên Hòa được phóng lên quỹ đạo. Hai tháng sau, tàu Thần Châu 12 đưa ba phi hành gia đầu tiên đến làm việc, đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc vận hành trạm vũ trụ riêng của mình.
Đến năm 2022, hai module thí nghiệm Vấn Thiên và Mộng Thiên lần lượt được đưa lên không gian, kết nối với Thiên Hòa để hình thành cấu trúc chữ T hoàn chỉnh của trạm. Kể từ đó, Thiên Cung liên tục đón các phi hành đoàn luân phiên thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, đồng thời vẫn được thiết kế với khả năng mở rộng quy mô trong tương lai.
Khánh Linh (t/h)
