Xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc vi phạm pháp luật về giá
Thông báo kết luận nêu rõ, trong quý I năm 2026, kinh tế thế giới tăng trưởng chậm đi kèm với rủi ro gia tăng từ biến động địa chính trị, năng lượng và tài chính toàn cầu. Đáng chú ý, xung đột tại Trung Đông giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm gián đoạn các tuyến vận tải quan trọng từ đó đã gây ra cú sốc tăng giá dầu trên thị trường năng lượng thế giới và làm chi phí logistics tăng mạnh. Nguy cơ lạm phát quay trở lại gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh vào cuối quý khiến các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, giữ nguyên lãi suất điều hành nhằm cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.
Trong nước, mặt bằng giá tăng cao vào tháng Tết do nhu cầu mua sắm, đi lại của người dân tăng trong giai đoạn cao điểm Tết Nguyên đán Bính Ngọ. Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các địa phương đã chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch dự trữ đầy đủ lương thực, thực phẩm cùng các mặt hàng thiết yếu, qua đó bảo đảm nguồn cung dồi dào cho thị trường.
Sang tháng 3/2026, trái ngược với quy luật giá cả thường giảm sau Tết, mặt bằng giá chịu áp lực lớn từ các biến động quốc tế, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông đẩy giá xăng dầu trong nước tăng cao và tác động lan tỏa đến chi phí sản xuất, nguyên vật liệu đầu vào, chi phí vận tải. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) so với tháng trước của tháng 1 năm 2026 tăng 0,05%, tháng 2/2026 tăng 1,14%, tháng 3 năm 2026 tăng 1,23%. Bình quân quý I/2026, CPI tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 3,63%.
Từ đầu năm đến nay, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chú trọng công tác quản lý, điều hành giá góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội. Công tác điều hành được thực hiện chủ động, linh hoạt, gắn với việc theo dõi sát diễn biến thị trường và bảo đảm cân đối cung - cầu hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu. Các biện pháp bình ổn giá được triển khai đồng bộ, trong đó chú trọng điều hành giá xăng dầu bám sát giá thế giới kết hợp chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu và giảm thuế các mặt hàng xăng dầu.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý và vi phạm quy định về giá. Việc điều chỉnh giá các dịch vụ do Nhà nước quản lý được thực hiện thận trọng, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm giảm áp lực lạm phát và hỗ trợ phục hồi, phát triển kinh tế.
Trong các tháng còn lại của năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định như xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn còn tiềm ẩn thay đổi khó lường. Những diễn biến này có thể gây biến động đối với giá năng lượng và các mặt hàng đầu vào quan trọng, từ đó tác động đến mặt bằng giá trong nước....
Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số", kiểm soát lạm phát mục tiêu năm 2026, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động theo dõi sát, triển khai kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp đặt ra tại các Nghị quyết của Chính phủ, các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, trong đó tập trung vào những nhiệm vụ, giải pháp sau:
Không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý
Các Bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tăng cường công tác theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt là những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp từ chi phí nhiên liệu như vận tải, logistics, vật liệu xây dựng và lương thực, thực phẩm. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp thực hiện nghiêm việc kê khai, niêm yết giá theo quy định, không lợi dụng biến động chi phí để tăng giá bất hợp lý hoặc trục lợi từ chính sách của Nhà nước.
Đồng thời, chú trọng các giải pháp về bảo đảm, điều hòa cung cầu, nhất là đối với các nhóm hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm, nguyên liệu đầu vào cho sản xuất. Kịp thời điều hòa cung cầu các mặt hàng phục vụ nhu cầu trong nước, giữa các vùng, địa phương và nhu cầu xuất khẩu để ổn định giá cả thị trường. Triển khai các giải pháp đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đồng thời phát triển thị trường trong nước, đẩy mạnh phong trào sản xuất và tiêu dùng hàng Việt.
Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ động triển khai Chương trình bình ổn thị trường các mặt hàng thiết yếu phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, qua đó góp phần ổn định giá cả, cung cầu các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.
Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc vi phạm pháp luật về giá, các trường hợp không kịp thời điều chỉnh giảm giá đối với các mặt hàng có chi phí đầu vào đã được điều chỉnh giảm theo giá thế giới; kiểm tra và xử lý nghiêm hành vi vi phạm trong kinh doanh, vận chuyển xăng dầu tại khu vực biên giới nhằm hưởng chênh lệch giá.
Sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ, biện pháp điều tiết giá theo quy định của pháp luật về giá để kiểm soát, bình ổn thị trường. Tăng cường triển khai hiệu quả và giám sát thực hiện các biện pháp kê khai giá, niêm yết giá, công khai thông tin về giá, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giá.
Các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm ban hành văn bản định giá theo thẩm quyền, tổ chức triển khai nhiệm vụ quản lý giá thuộc thẩm quyền theo quy định tại Luật Giá số 16/2023/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Giá số 140/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn; chủ động rà soát, ban hành các định mức kinh tế - kỹ thuật theo thẩm quyền giúp công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả trong công tác định giá.
Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, kiên quyết cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết nhằm giảm chi phí cho người dân và doanh nghiệp, qua đó góp phần hạ giá thành sản phẩm, dịch vụ.
Theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về giá đối với các hàng hóa, dịch vụ theo lĩnh vực quản lý.
Các Bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm tổ chức, theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý để có biện pháp điều hành phù hợp, nhất là đối với những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân như lương thực, thực phẩm, điện, vật liệu xây dựng, giáo dục và y tế; đồng thời, theo dõi chặt chẽ biến động giá của các nhóm hàng có tác động gián tiếp như vàng, ngoại tệ (USD) và bất động sản. Trong đó:
Đối với các hàng hóa và dịch vụ do Nhà nước định giá dự kiến có phương án điều chỉnh: Các bộ, ngành, địa phương chú trọng rà soát các yếu tố chi phí, phối hợp với Bộ Tài chính đánh giá kỹ tác động lên mặt bằng giá tại địa phương nói riêng và mặt bằng giá cả nước nói chung, tránh tăng khi chưa có điều kiện phù hợp. Đồng thời chỉ đạo doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu vào, tiết giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường trách nhiệm chia sẻ khó khăn, đảm bảo hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, kịp thời giảm giá bán khi chi phí đầu vào giảm; trường hợp cần thiết phải điều chỉnh tăng, cần cân nhắc kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá, tránh điều chỉnh giá các dịch vụ do Nhà nước định giá vào cùng một thời điểm nhằm góp phần ổn định mặt bằng giá cả thị trường và kiểm soát lạm phát mục tiêu.
Chủ động dự trữ xăng dầu để linh hoạt điều tiết và bình ổn thị trường
Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các giải pháp bảo đảm nguồn cung xăng dầu, LPG cho thị trường trong nước trong mọi tình huống và điều hành giá xăng dầu theo quy định; đồng thời, nghiên cứu để đa dạng hóa nguồn cung; khẩn trương triển khai đưa mặt hàng xăng sinh học E10 vào sử dụng khi đáp ứng đủ điều kiện; chủ động công tác dự trữ xăng dầu để linh hoạt điều tiết và bình ổn thị trường khi phát sinh biến động hoặc gián đoạn nguồn cung; tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; không để thiếu hụt, đứt gãy nguồn cung xăng dầu; điều chỉnh kịp thời chính sách khi tình hình thị trường xăng dầu ổn định tránh tác động đến ngân sách nhà nước và giảm thiểu tình trạng buôn lậu xăng dầu qua biên giới.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp Bộ Công Thương và các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, nhu cầu tiêu dùng, diễn biến giá cả các mặt hàng nông sản thiết yếu như lúa gạo, thịt lợn; tập trung bảo đảm nguồn nhập khẩu và giám sát việc kê khai, niêm yết giá thức ăn chăn nuôi và phân bón, không xảy ra tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý; điều hòa cung cầu các mặt hàng phục vụ nhu cầu trong nước, giữa các vùng, địa phương và nhu cầu xuất khẩu để ổn định giá cả thị trường.
Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai hiệu quả chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại văn bản số 948/VPCP-CN ngày 29 tháng 01 năm 2026 của Văn phòng Chính phủ về việc tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng, quản lý hiệu quả nguồn cung và Công điện số 25/CĐ-TTg ngày 21 tháng 3 năm 2026 về việc tăng cường các giải pháp quản lý, bình ổn giá nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu xây dựng; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, thi công các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải; xử lý kịp thời các trường hợp găm hàng, giữ hàng, làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá tăng cao bất hợp lý ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng các công trình, dự án đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm quốc gia; tiếp tục chỉ đạo các Sở Xây dựng triển khai hiệu quả đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng công bố giá vật liệu xây dựng.
Tập trung phát triển thị trường phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở cho người có thu nhập trung bình
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Xây dựng phối hợp Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có giải pháp phát triển thị trường bất động sản vận hành lành mạnh, bảo đảm phù hợp với điều kiện và nhu cầu thực tế của người dân, tập trung vào phát triển thị trường phân khúc nhà ở xã hội, nhà ở cho người có thu nhập trung bình, phục vụ hiệu quả nhu cầu nhà ở và an sinh xã hội.
Đối với các dịch vụ lưu trú, du lịch, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo, tổ chức thường xuyên công tác rà soát kê khai giá, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, niêm yết giá theo đúng quy định. Xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng các dịp cao điểm, biến động giá xăng dầu để tăng giá bất hợp lý.
Bộ Y tế phối hợp Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo, tăng cường theo dõi diễn biến giá thuốc, thiết bị y tế kê khai giá theo quy định của pháp luật về dược và pháp luật về giá; đảm bảo cung ứng đủ thuốc và vật tư y tế với giá hợp lý phục vụ nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh và phòng chống dịch bệnh.
Đối với công tác điều hành giá mặt hàng quan trọng, thiết yếu khác, các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm tổ chức, theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường các mặt hàng thuộc lĩnh vực quản lý để có biện pháp điều hành phù hợp, chủ động dự báo và có phương án bảo đảm cân đối cung cầu, nhất là trong các thời điểm thị trường có nhu cầu tăng cao, không để xảy ra tình trạng thiếu hàng, gián đoạn nguồn hàng gây tăng giá đột biến, bất hợp lý.
Minh Hiển
