Trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn giữa EU và Nga, đặc biệt liên quan đến các biện pháp trừng phạt kinh tế, Đức đã thực hiện một động thái chưa từng có tiền lệ tại biển Baltic.
Vào đầu tháng này, Cảnh sát Liên bang Đức đã từ chối cho phép tàu chở dầu Tavian đi qua vùng biển của mình, nghi ngờ đây là một phần của "hạm đội bóng tối" – những con tàu được Nga sử dụng để né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.
Đây là lần đầu tiên Đức áp dụng biện pháp mạnh tay như vậy đối với một tàu chở dầu bị trừng phạt, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận an ninh hàng hải của Berlin.
Tàu Tavian được truyền thông Đức mô tả là một con tàu chở dầu cũ kỹ, được chế tạo cách đây 27 năm, với lịch sử hoạt động đầy mờ ám.
Theo các hãng truyền thông Đức gồm NDR, WDR và Süddeutsche Zeitung, kể từ năm 2013, tàu này đã thay đổi tên gọi tới 11 lần, bao gồm các tên như Tia, Sierra, và sử dụng ít nhất 7 lá cờ khác nhau từ Tanzania, Nga, Panama, Liberia, đến Quần đảo Marshall.
Năm 2021, tàu này bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt vì liên quan đến việc vận chuyển dầu mỏ từ Venezuela, vi phạm các lệnh cấm vận.
Gần đây hơn, vào năm 2024, tàu tự xưng là Tavian dưới cờ Guyana giả mạo, và hệ thống AIS (Hệ thống nhận dạng tự động) của nó thường xuyên bị tắt trong thời gian dài, khiến việc theo dõi trở nên khó khăn.
Khi tiếp cận vùng biển gần Schleswig-Holstein, Đức vào đầu tháng này, con tàu bị nghi là sử dụng đăng ký và IMO giả, và mang cờ Cameroon không hợp lệ.
Đây là lần đầu tiên Đức áp dụng biện pháp mạnh tay như vậy đối với một tàu chở dầu bị trừng phạt, đánh dấu sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận an ninh hàng hải của Berlin. Ảnh: Marine Insight
Những dấu hiệu này khiến cơ quan chức năng Đức nghi ngờ tàu đang tham gia vào các hoạt động né tránh trừng phạt, có thể chở dầu Nga đến các cảng ở Baltic, chẳng hạn như khu vực gần St. Petersburg.
Ngay lập tức, Cảnh sát Liên bang đã cử trực thăng và tàu tuần tra tiếp cận Tavian khi nó tiến vào vùng biển Đức. Các sĩ quan yêu cầu kiểm tra giấy tờ, chứng nhận bảo hiểm, và xác minh danh tính tàu.
Cảnh sát Liên bang sau đó đã xác nhận con tàu đang sử dụng giấy tờ và số hiệu IMO giả. Tàu chở dầu này được liệt kê trong cơ sở dữ liệu Equasis với tên Arcusat (IMO: 9147447).
Trước tình hình này, cảnh sát Đức đã chính thức từ chối cho tàu đi qua eo biển gần Flensburg, buộc Tavian phải giữ vị trí tạm thời trước khi quay đầu về phía Bắc, hướng tới biển Na Uy để tránh bị bắt giữ hoặc tịch thu. Thuyền trưởng tàu dường như đã nhận ra rủi ro, chọn cách rút lui thay vì đối đầu.
Việc đóng cửa biển đối với tàu Tavian là một sự kiện quan trọng. Mặc dù các quốc gia châu Âu đã phải đối phó với "hạm đội bóng tối" trong nhiều năm qua, nhưng động thái của Đức là trường hợp đầu tiên được ghi nhận về việc một tàu như vậy bị chặn hoàn toàn không cho đi qua lãnh hải.
Sự kiện này cũng không phải ngẫu nhiên, mà nằm trong chuỗi các biện pháp của Đức nhằm tăng cường kiểm soát tại vùng biển Baltic.
Đầu tháng trước, một tàu chở dầu khác tên Chariot Tide (52.648 DWT) đã bị kiểm tra sau khi báo cáo sự cố cơ khí gần các tuyến cáp ngầm quan trọng.
Tàu này cũng trưng cờ Guyana giả, sau đó chuyển sang cờ Mozambique, và bị tàu khu trục Baden-Wurttemberg của Hải quân Đức cùng tàu Potsdam của Cảnh sát Liên bang tiếp cận.
Lý do chính đằng sau động thái của Đức là mối lo ngại về an ninh cơ sở hạ tầng dưới biển và việc thực thi lệnh trừng phạt chống lại Nga.
"Hạm đội bóng tối" – thuật ngữ chỉ các tàu chở dầu cũ kỹ, không rõ nguồn gốc, thường thuộc sở hữu Nga hoặc liên kết với Moscow – đã trở thành công cụ chính để Nga xuất khẩu dầu mỏ, né tránh các lệnh cấm vận từ phương Tây kể từ xung đột ở Ukraine vào năm 2022.
Những con tàu này thường thiếu bảo hiểm hợp pháp, dễ gây ô nhiễm dầu tràn, và có thể liên quan đến các vụ suýt va chạm giữa tàu với tàu, và trong một số trường hợp bị nghi ngờ làm hư hại các tuyến cáp ngầm. Ví dụ, các nhà chức trách Đức đã điều tra tàu chở hàng rời Yi Peng 3 với cáo buộc làm hư hại hai cáp ngầm vào tháng 11/2024.
Ngoài ra, Berlin đã cấm tàu nghiên cứu Nga Akademik Boris Petrov vào vùng biển của mình và tạm giữ tàu Eventin vào tháng 1/2025, dẫn đến tranh chấp pháp lý.
Minh Đức (Theo gCaptain, Maritime Executive)
