Nhà điều hành hệ thống truyền tải điện quốc gia Fingrid của Phần Lan gần đây đã xác nhận sẽ ngắt kết nối cáp quang viễn thông với Nga khi hợp đồng thuê hết hạn vào cuối năm nay.
Đây là động thái mới nhất nhằm loại bỏ hoàn toàn các hạ tầng xuyên biên giới còn lại sau khi quan hệ giữa hai quốc gia láng giềng đổ vỡ vì chiến dịch quân sự của Moscow ở Ukraine năm 2022.
Theo thông tin từ Fingrid, các kết nối viễn thông này từng là một phần của hệ thống truyền tải điện xuyên biên giới giữa hai nước. Sau khi giao thương điện bị dừng hẳn vào năm 2022, hạ tầng vật lý đã được dỡ bỏ, nhưng cáp quang vẫn còn hoạt động nhờ hợp đồng thuê.
Tuần trước, Fingrid đã xác nhận sẽ không gia hạn hợp đồng và theo đó sẽ ngừng duy trì hệ thống khi hợp đồng hết hạn.
"Hai kết nối viễn thông là một phần của đường truyền tải điện xuyên biên giới giữa Phần Lan và Nga. Đường truyền tải điện này đã ngừng hoạt động từ năm 2022 và hạ tầng vật lý đã được tháo dỡ kể từ đó", một phát ngôn viên của Fingrid nói với trang The Record, khẳng định rằng tác động đến kết nối viễn thông giữa hai nước sẽ "rất hạn chế".
Công trình xây dựng trạm biến áp Fingrid phục vụ trung tâm dữ liệu của Microsoft và nhà máy thu hồi nhiệt của Fortum Oyj, tại Espoo, Phần Lan, ngày 7/3/2025. Ảnh: United24 Media
Trước đó, báo Helsingin Sanomat của Phần Lan đưa tin chỉ có một cáp quang bị ảnh hưởng, trong khi báo kinh doanh Kommersant của Nga cho rằng có thể là nhiều tuyến.
Theo Kommersant, Fingrid đã thông báo cho các nhà mạng Nga rằng sẽ ngừng bảo trì các cột điện truyền tải đang mang cáp quang. Các nhà mạng Nga đang đàm phán tuyến thay thế với các công ty viễn thông Phần Lan.
Về phía Nga, công ty lưới điện nhà nước Rosseti cho biết đoạn đường dây bên phía họ đã hoạt động trong điều kiện hạn chế từ năm 2022, không còn truyền tải điện và sẽ được chuyển sang phục vụ nhu cầu nội địa.
Các nhà mạng Nga hiện đang đàm phán với các nhà cung cấp Phần Lan để tìm tuyến thay thế.
Về tác động thực tế, Kommersant nhận định việc này có thể làm giảm khả năng dự phòng cho lưu lượng Internet quốc tế phục vụ vùng Tây Bắc nước Nga.
Đáng chú ý, theo nguồn tin của Kommersant được RBC-Ukraine dẫn lại, sau năm 2022 khoảng 60-70% lưu lượng Internet quốc tế của Nga đã đi qua Phần Lan. Có nguồn khác cho rằng tới 30% toàn bộ đường truyền kết nối Nga - Phần Lan chạy dọc theo các cột điện này.
Tuy nhiên, các nguồn trong ngành cho rằng ảnh hưởng tổng thể sẽ không lớn vì lưu lượng có thể chuyển hướng qua Belarus, các nước Baltic hoặc cáp ngầm dưới Biển Baltic. Fingrid cũng đồng tình rằng tác động sẽ rất hạn chế.
Một nguồn tin khác giải thích rằng, kể từ khi việc xuất khẩu điện từ Nga sang Phần Lan kết thúc vào năm 2022, việc duy trì các tháp chỉ để phục vụ cơ sở hạ tầng viễn thông đã trở nên không khả thi về mặt kinh tế đối với cả Fingrid và các nhà mạng Nga.
Trước khi ngừng giao thương điện, Fingrid vận hành 3 đường dây 400 kV và 2 đường dây 110 kV nối với Nga. Năm 2021, các đường dây này đã nhập khẩu khoảng 9,1 TWh điện vào Phần Lan. Fingrid hiện thuộc sở hữu nhà nước Phần Lan khoảng 50%, phần còn lại do các tổ chức tài chính và bảo hiểm nắm giữ.
Rõ ràng, việc ngừng duy trì kết nối cáp quang không gây gián đoạn lớn về kỹ thuật, nhưng là biểu tượng rõ nét cho sự chia cắt ngày càng sâu sắc giữa hai nước láng giềng từng gắn bó về kinh tế và năng lượng.
Bối cảnh rộng hơn là sự đổ vỡ toàn diện trong quan hệ Phần Lan - Nga kể từ khi xung đột ở Ukraine tái bùng phát thành hành động quân sự vào năm 2022.
Tình hình càng căng thẳng hơn khi vào tháng 4/2023, Helsinki đã quyết định gia nhập NATO và trở thành thành viên thứ 31 của liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương.
Điều này cũng làm tăng gấp đôi đường biên giới chung trên bộ giữa NATO với Nga, tăng từ khoảng 1.215 km lên hơn 2.550 km, với 1.340 km bổ sung từ Phần Lan.
Minh Đức (Theo The Record, RBC Ukraine)
