Các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân (SSBN) lớp Borei sẽ tiếp tục phục vụ thêm 30-40 năm nữa, kéo dài vai trò hoạt động của chúng đến những năm 2050 và có thể cả những năm 2060.
Tuyên bố này được Tư lệnh Hải quân Nga, Đô đốc Alexander Moiseyev, đưa ra trong một chương trình truyền hình của Bộ Quốc phòng Nga cuối tuần qua, trong bối cảnh Hải quân Nga đang tiếp tục quá trình chuyển đổi lực lượng tàu ngầm chiến lược khỏi các tàu lớp Delta IV từ thời Liên Xô.
Tuyên bố này được đưa ra bất chấp việc Cố vấn Tổng thống kiêm Chủ tịch Hội đồng Hải quân Nga, Nikolai Patrushev, hồi tháng 12/2025 đã xác nhận rằng công việc đang được tiến hành để phát triển thế hệ kế tiếp cho lớp tàu ngầm Borei, bao gồm các phương tiện tự hành dưới nước và các loại vũ khí dưới nước cao cấp chưa được nêu tên nhưng được mô tả là "không có sản phẩm tương tự nào trên thế giới".
RSM-56 Bulava (NATO gọi là SS-N-32) là một tên lửa đạn đạo sử dụng nhiên liệu rắn, tầm bắn liên lục địa, được phóng từ tàu ngầm. Ảnh: Missile Threat
Hiện tại Nga đang vận hành 8 tàu ngầm hạt nhân lớp Borei và Borei-A. Mỗi tàu được trang bị 16 tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm RSM-56 Bulava, với tổng cộng 128 ống phóng. Kế hoạch là mở rộng lực lượng lên tổng cộng 12 tàu, với 192 ống phóng tên lửa.
Việc chuẩn hóa sản xuất tại xưởng Sevmash dưới sự thiết kế của Cục Thiết kế kỹ thuật hàng hải Trung ương Rubin giúp hợp nhất lực lượng tàu ngầm hạt nhân chiến lược trên biển thành một họ tàu ngầm duy nhất và một hệ thống tên lửa thống nhất.
Lớp Borei được đánh giá là một trong những tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo "mạnh nhất thế giới" nhờ tải lượng tên lửa và khả năng triển khai đầu đạn độc lập.
Tên lửa Bulava có khối lượng phóng 36,8 tấn, dài 11,5 m, đường kính 2 m, trọng tải ném 1.150 kg và tầm bắn từ 8.300 km đến hơn 9.300 km, với khoảng cách đạt được phụ thuộc vào tải trọng đầu đạn, các thiết bị hỗ trợ xuyên phá và quỹ đạo bay.
Mỗi tên lửa thường mang 6 đầu đạn hồi quyển tấn công đa mục tiêu độc lập (MIRV), cho phép một tàu ngầm có tối đa 96 đầu đạn về mặt lý thuyết và hạm đội 8 tàu ngầm có thể mang 768 đầu đạn.
Lò phản ứng KTP-6-185SP công suất 200 MW trên phiên bản Borei-A được thiết kế hoạt động 25-30 năm mà không cần nạp nhiên liệu, bao phủ phần lớn vòng đời tàu trước khi phải thay lõi phản ứng chính.
Tàu ngầm Yuri Dolgoruky (K-535) dẫn đầu lớp Borei. Ảnh: TASS
Bản thân tàu ngầm Borei dài 170 m, rộng 13,5 m và có mớn nước gần 10 m, với trọng lượng choán nước khi nổi là 14.720 tấn và trọng lượng choán nước khi lặn là 24.000 tấn.
Tốc độ tối đa khi lặn là 29 hải lý/giờ, tốc độ trên mặt nước là 15 hải lý/giờ, độ sâu hoạt động bình thường là 400 m và độ sâu tối đa là 480 m. Thời gian hoạt động liên tục đạt 90 ngày, và thủy thủ đoàn gồm 107 người, trong đó có 55 sĩ quan.
Hệ thống đẩy sử dụng turbine hơi nước khoảng 50.000 mã lực truyền qua một trục và động cơ bơm nước phản lực (pump-jet), giúp giảm tiếng ồn. So với lớp Typhoon trước đây, Borei mang 16 tên lửa thay vì 20 nhưng chỉ chiếm một nửa lượng choán nước và cần ít nhân sự hơn 33%, giảm gánh nặng hậu cần và đào tạo.
Phiên bản Borei-A cải tiến nhiều điểm để giảm tiếng ồn và cải thiện khí động học. Phần tên lửa được hòa lẫn tốt hơn vào thân tàu, hình dạng tháp chỉ huy thay đổi, bề mặt điều khiển đuôi được thiết kế lại.
Hệ thống sonar MGK-600B Irtysh-Amfora-Borei kết hợp tìm kiếm thụ động và chủ động, phân loại mục tiêu, phát hiện sonar đối phương, liên lạc dưới nước, phát hiện mìn và đo độ dày băng.
Vũ khí phụ gồm 6 ống ngư lôi 533 mm (trên Borei-A) với khoảng 40 vũ khí, bao gồm ngư lôi hạng nặng, tên lửa chống ngầm, tên lửa hành trình và mìn.
Phần lớn tàu ngầm lớp Borei và lớp Borei-A được biên chế trong Hạm đội phương Bắc của Hải quân Nga. Ảnh: TacSys
Vào tháng 7/2025, Hải quân Nga đã đưa vào biên chế tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Borei-A mới, chiếc Knyaz Pozharsk. Đây là chiếc thứ 8 của lớp Borei và là chiếc thứ 5 của lớp Borei-A cải tiến.
Một tháng sau, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố rằng hạm đội tàu ngầm lớp Borei sẽ mang lại cho Nga lợi thế rõ rệt so với phương Tây trong trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân, nhấn mạnh khả năng độc đáo của các tàu ngầm này.
"Tàu ngầm hạt nhân chiến lược của chúng ta lặn xuống dưới lớp băng Bắc Cực, biến mất khỏi radar. Đây là lợi thế quân sự của chúng ta", Tổng thống Nga nói.
Tất cả các tàu ngầm hạt nhân của Hải quân Nga đều được triển khai trong Hạm đội phương Bắc và Hạm đội Thái Bình Dương, với phần lớn được biên chế trong Hạm đội phương Bắc.
Vĩ độ hoạt động của chúng cho phép chúng tấn công các mục tiêu ở châu Âu và Bắc Mỹ với thời gian cảnh báo tương đối ngắn.
Minh Đức (Theo Military Watch, Army Recognition)
