Năm 2002, một người đàn ông bị mù tên Jens Neumann khiến cả thế giới kinh ngạc khi có thể tự lái xe ô tô trong khuôn viên thử nghiệm, dù trước đó ông gần như không còn khả năng nhìn thấy ánh sáng.
Người đàn ông bị mù tên Jens Neumann khiến cả thế giới kinh ngạc khi có thể tự lái xe ô tô trong khuôn viên
Điều đặc biệt là Neumann không sử dụng đôi mắt sinh học để quan sát đường đi. Thay vào đó, ông "nhìn" bằng một thiết bị điện tử được cấy trực tiếp vào não bộ, công nghệ từng được xem là bước tiến táo bạo nhất trong lĩnh vực phục hồi thị giác.
Neumann bị mù sau một tai nạn nghiêm trọng khi còn trẻ. Trong nhiều năm, ông phải sống phụ thuộc vào người khác và gần như từ bỏ hy vọng có thể nhìn thấy thế giới lần nữa.
Bước ngoặt đến khi ông tham gia dự án nghiên cứu của nhà khoa học y sinh người Mỹ William H. Dobelle. Sau nhiều thập kỷ nghiên cứu, Dobelle phát triển một hệ thống thị giác nhân tạo được gọi là "Dobelle Eye", hay còn được biết đến với cái tên mắt điện tử.
Khác với những chiếc kính thông thường, thiết bị này hoạt động theo nguyên lý hoàn toàn khác.
Một camera siêu nhỏ được gắn trên kính sẽ ghi lại hình ảnh phía trước. Dữ liệu sau đó được truyền đến máy tính xử lý rồi gửi tín hiệu tới các điện cực cấy ở vùng vỏ não thị giác. Não bộ sẽ chuyển những tín hiệu điện này thành các điểm sáng và hình dạng đơn giản, giúp người sử dụng nhận biết vật thể, đường nét hoặc chướng ngại vật.
Dĩ nhiên, Neumann không thể nhìn thấy thế giới rõ ràng như người bình thường. Những gì ông cảm nhận được chỉ giống như các đốm sáng trắng hiện lên trên nền tối, đủ để phân biệt hình khối, phương hướng và chuyển động. Dẫu vậy, đối với một người đã mất hoàn toàn thị lực, đó vẫn là một cuộc cách mạng.
Các báo cáo thời điểm đó cho biết Neumann đã có thể tự đi lại, nhận biết cửa ra vào, tránh vật cản và thậm chí lái xe ở tốc độ chậm trong khu vực nghiên cứu. Thành tựu này nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới khoa học toàn cầu.
Nhiều chuyên gia xem đây là một trong những minh chứng đầu tiên cho thấy não người có thể kết nối trực tiếp với máy móc để khôi phục một giác quan đã mất.
Không chỉ dừng lại ở việc giúp người mù nhìn thấy, công nghệ của Dobelle còn tạo cảm hứng cho hàng loạt nghiên cứu về giao diện não - máy tính (Brain-Computer Interface). Các nhà khoa học bắt đầu đặt câu hỏi liệu những con chip tương tự có thể hỗ trợ điều trị tổn thương não, suy giảm trí nhớ hoặc các rối loạn tâm lý sau sang chấn hay không.
Nhà tương lai học Richard van Hooijdonk từng nhận định rằng những nghiên cứu bắt nguồn từ trường hợp của Neumann có thể mở ra các hướng điều trị mới cho bệnh nhân tổn thương thần kinh, mất trí nhớ và rối loạn căng thẳng hậu sang chấn. Tuy nhiên, hành trình của mắt điện tử cũng không hoàn toàn màu hồng.
Sau khi Dobelle qua đời vào năm 2004, nhiều dự án liên quan gặp khó khăn. Một số bệnh nhân từng tham gia thử nghiệm được cho là gặp trục trặc với thiết bị và dần mất đi phần thị lực được phục hồi. Điều đó cho thấy việc biến những thành tựu mang tính đột phá thành giải pháp y tế bền vững vẫn là thách thức rất lớn.
Dù vậy, hơn 2 thập kỷ đã trôi qua, câu chuyện của Jens Neumann vẫn thường được nhắc đến như một cột mốc đặc biệt trong lịch sử công nghệ sinh học.
Ông không trở thành "siêu nhân" như những gì khoa học viễn tưởng mô tả. Nhưng việc một người mù có thể cảm nhận thế giới thông qua con chip cấy trong não đã chứng minh rằng ranh giới giữa cơ thể con người và máy móc đang ngày càng trở nên mong manh hơn.
Và biết đâu, những công nghệ từng bị xem là không tưởng ấy lại chính là nền tảng cho thế hệ "mắt điện tử" giúp hàng triệu người khiếm thị nhìn thấy ánh sáng trong tương lai.
Khánh Linh (t/h)
