Một trong những loại rau dại được xem là đặc sản ở Trung Quốc nhưng ở Việt Nam ít người biết là mầm cây hương xuân (còn gọi là xoan hôi, tông dù).
Ở nhiều vùng núi phía Bắc Việt Nam, loài cây này mọc tự nhiên ven rừng, bờ suối, thậm chí bị xem như một loại cây dại không mấy giá trị. Thế nhưng, điều khiến nhiều người bất ngờ là tại Trung Quốc, phần mầm non của nó lại được săn lùng như một món đặc sản mùa xuân, có thời điểm được bán với giá đắt đỏ.
Loại cây này có tên khoa học là Toona sinensis. Đây là loài cây thân gỗ lớn, có thể cao từ 20-30 m, thường mọc ở các tỉnh miền núi như Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Hà Giang, Thái Nguyên, Lạng Sơn…
Điểm đặc biệt của cây hương xuân nằm ở những chồi non mọc vào đầu mùa xuân. Những mầm non có màu nâu đỏ, mùi thơm đặc trưng pha chút hăng giống tỏi, được người dân Trung Quốc thu hái để chế biến thành nhiều món ăn.
Từ cây mọc dại trở thành món rau được săn lùngNếu ở Việt Nam, nhiều người vẫn chưa biết đến giá trị của hương xuân thì tại Trung Quốc, loại rau này từ lâu đã được xem là một món ăn đặc sản. Người dân tại các tỉnh như Tứ Xuyên, An Huy, Thiểm Tây, Vân Nam thậm chí còn trồng cây chỉ để thu hoạch mầm bán ra thị trường.
Sở dĩ mầm hương xuân có giá cao là bởi đây là loại rau "theo mùa". Chồi non chỉ ngon nhất trong một khoảng thời gian ngắn vào mùa xuân. Khi qua thời điểm này, mầm cây trở nên già, mất đi độ mềm và hương vị đặc trưng.
Người Trung Quốc có câu nói ví von về loại rau này: "Trước cơn mưa, mầm cây xoan hôi mềm như tơ; sau cơn mưa, mầm cứng như gỗ", cho thấy thời điểm thu hái ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của nó.
Điều đáng nói loại rau này chỉ có trong thời gian ngắn nhưng được xem là "hương vị mùa xuân" và có giá không hề rẻ.
Khác với các loại rau thông thường, mầm hương xuân chỉ ngon nhất vào đầu mùa. Những chồi non đỏ tím, mềm mại, có mùi thơm đặc trưng thường được người dân thu hái để chế biến các món ăn như hương xuân trộn trứng, chiên cùng trứng hoặc làm rau muối.
Do thời gian thu hoạch ngắn, sản lượng ít nên loại rau này thường được bán với giá cao. Tại một số thị trường Trung Quốc, mầm hương xuân có thời điểm lên tới hàng trăm nghìn đồng/kg, thậm chí khoảng 800.000 đồng/kg ở những nơi tiêu thụ cao cấp.
Với nhiều người, giá trị của hương xuân không chỉ nằm ở hương vị mà còn ở ký ức quê nhà. Một nắm rau nhỏ có thể gợi nhớ khu vườn tuổi thơ, bữa cơm gia đình và những ngày xuân ấm áp bên người thân.
Không chỉ là một món ăn, cây hương xuân còn mang ý nghĩa văn hóa. Người Trung Quốc coi loài cây này là biểu tượng của sự trường thọ, sức sống bền bỉ và tình cảm gia đình.
Từ một loại cây quen thuộc trong tự nhiên, mầm hương xuân đã trở thành đặc sản mùa xuân được nhiều người săn tìm. Đằng sau mức giá đắt đỏ là câu chuyện về hương vị, ký ức và sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên.
Dù có giá khá cao nhưng đây không phải loại rau dành cho việc mua số lượng lớn hằng ngày. Nhiều người tiêu dùng Trung Quốc chỉ mua một ít để thưởng thức hương vị đặc biệt của loại rau mùa xuân này.
Dù những đọt non của cây xoan hôi được đánh giá cao nhờ hương vị thơm ngon, độc đáo, người dùng cũng không nên ăn quá nhiều trong một lần.
Mỹ đánh giá "rau tốt nhất thế giới", hóa ra lại là loại rau quen thuộc bán đầy chợ ViệtĐỌC NGAYBên cạnh giá trị ẩm thực, loài cây này từ lâu còn được biết đến với nhiều công dụng trong đời sống như hỗ trợ bổ thận, dưỡng tóc, điều hòa khí huyết, tăng cường sức khỏe hệ tiêu hóa và góp phần hỗ trợ cầm máu. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, nên sử dụng với lượng vừa phải và sơ chế đúng cách trước khi chế biến.
Một trong những cách chế biến phổ biến là món trứng chiên rau xoan hôi. Sau khi sơ chế, mầm non được thái nhỏ, kết hợp cùng trứng tạo nên món ăn có mùi thơm đặc trưng, vị giòn nhẹ và lạ miệng.
Câu chuyện về cây hương xuân cho thấy không ít loại cây tưởng chừng bình thường trong tự nhiên lại có thể trở thành sản vật giá trị nếu được phát hiện và khai thác đúng cách. Những loài cây mọc quanh ta đôi khi lại ẩn chứa tiềm năng kinh tế mà ít người ngờ tới.
Trúc Chi (t/h)
